Kur është fjala për arkeologjinë, është paksa shqetësuese ekzistenca e një gjuhe misterioze.

Një shembull i tillë është “Stela Montoro”, një pllakë e gdhendur guri, e gjetur në një fushë bujqësore pranë Cordobës në Spanjë, në vitin 2002.

Hulumtuesit që nga ajo janë përpjekur për ta deshifruar. Ka të bëjë me konfuzionin e madh gjuhësor. Me disa piktura abstrakte, elementet janë në spanjisht, greqisht, iberik, afrikano-jugor. Kjo e bën gurin të ngjashëm me atë nga Rossete, e organizuar në një model karakteristik të një përzierjeje të hieroglifit të lashtë grek dhe egjiptian.

ImageProblemi ekziston te një kuptim i paqartë i dallueshëm i “glyph”. Megjithëse ata kanë qenë në gjendje të identifikojnë disa nga simbolet gjuhësore, ato, në kontrast me gurin e Rosette, janë të rregulluara në një model të veçantë, kështu që është e paqartë nëse ekziston një fjalë e zakonshme apo një frazë e përsëritur.

Ekipi i shkencëtarëve arriti në përfundimin se pllaka daton nga Epoka e Hekurit, dhe është krijuar midis shekujve 9 dhe 3 para erës së re.

Ndryshe, guri nga Rosette, i cili mundësoi deshifrimin e shkrimeve të Egjiptit të lashtë, u zbulua në vitin 1799, pranë Rosette (sot Rasid), që ndodhet në deltën e Nilit, rreth 65 km nga Aleksandria.

ImageGjatë rindërtimit të kështjellës së vjetër, të kryer nga anëtarët e Korpusit të Ekspeditës së Napoleonit (duke u përgatitur për sulmin e forcave britanike dhe turke) në atë zonë, kapiteni Pierre Bouchard pa një pllakë bazalti.

Oficeri francez vërejti se pllaka përmbante tri seksione, secila prej të cilave ishte shkruar në një shkrim tjetër, transmeton KosovaPress.

Ai e kuptoi shpejt rëndësinë e zbulimit të tij dhe e dërgoi atë në Kajro, ku dijetarët që ishin pjesë e ekspeditës së Napoleonit, kopjuan tekstet në pllakë dhe kjo më vonë mundësoi depërtimin në sekretet e shkrimit egjiptian – hieroglifi, i cili ka qenë një sekret për shumë shekuj, edhe pse shumë mendje janë përpjekur ta zbulojnë.

Dy vjet më vonë, ushtria franceze në Egjipt u mposht dhe u dorëzua, dhe të gjitha antikitet e gjetura në zotërimin e francezëve, duke përfshirë edhe gurin e Rosette, duhej t’i dorëzoheshin britanikëve. Sot guri origjinal nga Rosette gjendet në Muzeun Britanik në Londër.

71