Kjo javë shënon 60 vjetorin e testimit të suksesshëm të T-5, silurës së parë bërthamore të Bashkimit Sovjetik (BRSS). Sputnik po i kthehet historisë së projekteve të dikurshme mbi silurat bërthamore sovjetike dhe ruse dhe asaj se cfarë i shtyu planet e marines sovjetike për të zhvilluar këtë armë vdekjeprurëse nënujore.

Në 10 tetor 1957, nëndetsja sovjetike S-144 me naftë dhe elektricitet e klasit Whisky, gjuajti një silurë me mbushje bërthamore drejt një flote të supozuar pranë arkipelagut Novaya Zemlya në BRSS. Duke shpërthyer 35 metra poshtë sipërfaqes, shpërthimi prej 10 kilotonësh shkatërroi dy anije luftarake shkatërruese të nxjerra jashtë përdorimit, dy nëndetëse dhe dy anije minaheqëse.

Inxhinierët sovjetikë nisën të punonin me silurat bërthamore shumë shpejt pasi vendi kishte kryer testin e parë të suksesshëm të bombës atomike në vitin 1949. Logjika e ushtrisë ishte se bombarduesit dhe raketat me rreze të gjatë u konsideruan si elementë shtytës kryesorë të zhillimeve fillestare bërthamore të vendit, por që mbetën aktivë ndjeshëm ndaj mbrojtjes ajrore ndërsa këto të fundit ishin duke hyrë në fazat e hershme të zhvillimit.

“Nëndetëset ishin një çështje tjetër”, – shkroi në artikullin e tij për RIA Novosti, vëzhguesi ushtarak Andrei Stanavov. “Ato performuan mirë gjatë Luftës së Dytë Botërore, ishin të afta të qëndronin fshehurazi në brigjet e armikut dhe të shkaktonin goditje të fuqishme dhe shkatërruese në portet dhe infrastrukturën e tyre”. Marina e Bashkimit Sovjetik gjithashtu kishte përfitimin e grumbullimit të një numri të madh drejtuesish me përvojë të nëndetëseve të Luftës së Dytë Botërore.

T-15 kundrejt T-5

Tentativa e parë e sovjetikëve për krijimin e një silure me mbushje bërthamore ishte T-15, zhvillimi i të cilës filloi në vitin 1951. Projektuar për t’u transportuar nga nëndeteset projekt 627, të parat nëndetëse bërthamore sovjetike të medha. Me nje kaliber 1.550 mm, T-15 ishte mbi 20 metra e gjatë dhe peshonte 40 ton. Në rast lufte, T-15 do të kryente sulme ndaj objekteve bregdetare, porteve detarë, bazave detare dhe qyteteve bregdetare të SHBA.

Puna për T-15 filloi pothuajse paralelisht me testimin e bombës së parë me hidrogjen në botë, me emrin RDS-6s (sherbimi inteligjent amerikan e quajti ‘Joe 4’), e cila u testua me sukses në gusht të vitit 1953. Zhvilluesit ja prezantuan projektin e tyre marinës dy vite më vonë.

Flota ishte më pak e entuziazmuar, sipas Stanavov: “Tubi masiv i lëshimit të raketave zuri një të pestën e hapësirës së të gjithë nëndetëses, duke e kthyer atë efektivisht në një armë me një të shtënë. Për më tepër, ka pasur pyetje të justifikueshme rreth rrezes së silurës dhe shpejtësisë, duke lënë shumë për të dëshiruar. ”

Si rezultat, inxhinierët u përqëndruan në përpjekjet e tyre për ndërtimin e një arme më modeste – silurat e kalibrit 533 mm T-5, të pajisura me armatim bërthamor RDS-9. Madhësia e tyre lejoi që ato të mbaheshin nga nëndetëset e zakonshme sovjetike.

T-5 u testua fillimisht me sukses në shtator të vitit 1955 në Novaya Zemlya duke përdorur një kokë prej 3 kiloton. Ky test nuk u krye drejtpërdrejt nga një nëndetëse, por nga një anije minaheqëse, e cila e uli silurën në ujë dhe e shpërtheu atë nga një thellësi prej 12 metrash. T-5 ju dorëzua marinës Sovjetike në vitin 1958, një vit pas testit të dytë të suksesshëm të tetorit 1957. Arma do të vazhdonte të shërbejë si silura bërthamore e vetme e Bashkimit Sovjetik deri në paraqitjen e ‘kokave raketore speciale autonome’ (ASCW) të vitit 1960, te cilat lejonin rimbushjet bërthamore me një kapacitet deri në 20 kiloton në silurat e zakonshme 533mm.

100 Megaton silurë?

Disa vjet më vonë, pas testimit të bombës Car, RDS-220 në tetor të vitit 1961, fizikanti bërthamor Andrei Sakharov shprehu idenë e krijimit të një pajisjeje akoma më të fuqishme, 100 megaton, e pershtatshme për t’u vendosur në një silurë nëndetëseje.

“Pas testimit të bombës Car, unë isha i shqetësuar nga fakti se nuk kishte sistem të mirë të transportimit të saj”. shkroi Saharov më vonë në kujtimet e tij. “Bombarduesit nuk llogariteshin, ata mund të rrëzoheshin lehtësisht, dhe kështu që në ndjesinë ushtarake, puna jonë ishte kot. U binda se një silurë e madhe e nisur nga një nëndetëse do të ishte transportuesi efektiv. Unë po mendoja krijimin e një motori reaktiv bërthamor me rrjedhje direkte për të. Shënjestrat e armës do të ishin portet e armikut dhe ato do tu niseshin nga një distancë prej disa qindra kilometrash “.

Idea e nisjes të silurave bërthamore nga nëndetëset, e propozuar nga akademiku, asnjëherë nuk u realizua në kohën e tij, dhe do të qëndronte e harruar në gjumë për gjysmë shekulli. Ndërkohë, SHBA-ja zhvilloi silurat e saj taktike bërthamore, të tilla si Mark 45 dhe Mark 48.

Kreativiteti i ri misterioz Rus

Në vitet ’60 dhe ’70, kur aftësitë teknike të superfuqive u përmirësuan dhe Bashkimi Sovjetik arriti barazi nukleare me SHBA-të, koncepti bazë i silurave bërthamore gradualisht u la jashtë dhe u zëvendësua nga ICBM-të dhe raketat gjithnjë e më të avancuara të nisura nga bombarduesit dhe nëndetëset bërthamore.

Koncepti i silurave bërthamore si një sistem shpërndarës bërthamor u rishfaq në fund të vitit 2015, pasi një operator rus aksidentalisht kapi imazhet e ‘Status-6’, një dron nëndetësesh bërthamore, gjatë një takimi midis zyrtarëve ushtarakë dhe presidentit rus në Nëntor 2015. Ashtu si pajisja e Sakharovit, kjo armë ka një vlerësim të pakonfirmuar prej 100 megatonësh, duke bërë të mundur krijimin e valëve artificiale 500 metra të larta të cunamit përgjatë brigjeve të armikut.

Arma mund të ketë një rreze prej 10,000 km, një thellësi maksimale prej 1,000 m dhe një shpejtësi maksimale deri në 100 milje detare. Raportet e mediave perëndimore gjithashtu spekullojnë se mjeti është i armatosur me kobalt-60 dhe se pas shpërthimit do të kontaminonte pjesë të mëdha bregdetare të armikut.

Thuhet se sistemi Status-6 do të perdoret nga nëndetëset e pajisura posaçërisht me Projektin 949 Granit dhe nëndetëset e Projektit 09851 Khabarovsk të pajisura me pjese speciale ankorimi në pjesën e poshtme të tyre. Në fund të vitit të kaluar, Pentagoni konfirmoi se projekti Status-6 ishte i vërtetë dhe se ai i kishte kaluar testimet në nëntor 2016 në një nëndetese e klasit Sarov.

Ekspertët thonë se përparësia kryesore e armës është imuniteti i saj ndaj të gjitha sistemeve amerikaneve ekzistuese dhe me prespektivë të mbrojtjes nga raketat. Aftësia e armës për të shkaktuar nivele të papranueshme dëmtimi për armikun dhe për të anashkaluar sistemet amerikane të mbrojtjes nga raketat që vendosen përgjatë kufijve të Rusisë do ta bënte shumë efektiv si një mjet parandalues./ Gazeta Impakt

burimi:sputnik

33