Nga Musa Iqbal
Për gati dy vjet, bota ka qenë dëshmitare e dështimit të institucioneve politike, përfshirë Kombet e Bashkuara (OKB), për të përballuar një nga krimet më të tmerrshme që mund të ndodhin: gjenocidin. Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara (KS i OKB-së) ka dështuar të ndalojë gjenocidin izraelit në Gaza, dhe edhe më keq, Shtetet e Bashkuara, një anëtare e përhershme e KS-së (me të drejtë vetoje për të bllokuar çdo rezolutë), e kanë mundësuar këtë masakër të vazhdueshme në Gaza.
Duke e mbështetur entitetin sionist politikisht, financiarisht dhe ushtarakisht, SHBA-ja ka bllokuar çdo rrugë të arsyeshme drejt një armëpushimi. Me çdo vonesë, pushtimi izraelit masakron mijëra palestinezë në territorin e rrethuar, uzurpon më shumë tokë në Bregun Perëndimor të pushtuar dhe avancon qëllimet e tij ekspansioniste dhe destabilizuese në Azinë Perëndimore, duke sulmuar shtete sovrane.
Pavarësisht urdhër-arresteve të lëshuara nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, dhe përballjes së entitetit sionist me akuzën për gjenocid në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë (ICJ), e drejta ndërkombëtare ka dështuar të ndalojë gjenocidin sionist që tashmë ka marrë jetën e afro 60,000 njerëzve, shumica prej tyre gra dhe fëmijë.
Aktri kryesor që po pengon funksionimin e rendit ndërkombëtar është, sigurisht, SHBA-ja, e cila ka ndërmarrë veprime të njëanshme si vendosja e sanksioneve ndaj ICC-së, sanksionimi i Raportueses Speciale të OKB-së Francesca Albanese dhe kërcënimi i vendeve që ndërmarrin hapa për të ndërprerë marrëdhëniet me entitetin sionist, siç është Irlanda.
E drejta ndërkombëtare është në konflikt të drejtpërdrejtë me të ashtuquajturin “rend të bazuar në rregulla” të SHBA-së një imponim i njëanshëm ligjesh në shërbim të korporatave shumëkombëshe amerikane që përfitojnë nga politikat destabilizuese dhe ekspansioniste të entitetit sionist.
Kështu, e drejta ndërkombëtare është minuar plotësisht dhe në vend të saj është vendosur “rendi i bazuar në rregulla” i udhëhequr nga SHBA një prirje që po bëhet gjithnjë e më agresive ndërsa Uashingtoni vazhdon të humbasë kontrollin hegjemoni mbi botën. Pas muajsh abuzimi amerikan me të drejtën e vetos në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, tetë shtete u mblodhën në janar të vitit 2025 për të themeluar “Grupin e Hagës” vende që insistojnë në zbatimin e së drejtës ndërkombëtare ndaj pushtimit izraelit, i cili prej dekadash ka qenë i mbrojtur politikisht nga SHBA-ja dhe aleatët e saj.
Tetë shtetet—Bolivia, Kolumbia, Kuba, Hondurasi, Malajzia, Namibia, Senegali dhe Afrika e Jugut “u mblodhën për të ndërmarrë ‘masa të koordinuara ligjore dhe diplomatike’ kundër shkeljeve të së drejtës ndërkombëtare nga ana e Izraelit.”
Para formimit të këtij grupi, shtetet mund të ndërmerrnin masa të pavarura për të izoluar pushtimin izraelit, si sanksionimi i disa korporatave të caktuara, ndalimi i transportit të mallrave të caktuara si armët ushtarake, etj.
Megjithatë, mungonte koordinimi ndërkombëtar që do të krijonte kushte që edhe vende të tjera t’i bashkoheshin nismës. Për më tepër, veprimet e izoluara të disa vendeve i bënin ato më të cenueshme ndaj presionit politik nga SHBA-ja, për t’i dekurajuar nga veprimet që cënojnë interesat e saj.
Me formimin e një grupi shumëpalësh, i bashkuar rreth parimeve të së drejtës ndërkombëtare, ushtrimi i presionit ndaj regjimit izraelit bëhet më i lehtë dhe më i koordinuar, duke mundësuar masa kritike, si ndalimi i plotë i transportit të pajisjeve ushtarake, të zbatohen me efikasitet.
Takimi i dytë i Grupit të Hagës Samiti i Jashtëzakonshëm i Grupit të Hagës u mbajt këtë javë në Bogotá, Kolumbi. Nga takimi fillestar me më pak se 10 shtete, samiti dyditor i korrikut mblodhi mbi 30 vende pjesëmarrëse. Ndër shtetet që dërguan përfaqësues ishin Kina, Pakistani, Meksika, Irlanda, Omani, Indonezia dhe të tjera. Samiti u thirr dhe u drejtua nga qeveritë e Afrikës së Jugut dhe Kolumbisë, me qëllimin për të ndërmarrë hapa konkretë dhe materialë për të ndalur gjenocidin izraelit në vazhdim në Gaza.
Rezultati i samitit ishte i paprecedentë në lidhje me veprimin politik kundër entitetit të paligjshëm që vret fëmijë.
Dymbëdhjetë shtete Bolivia, Kolumbia, Kuba, Indonezia, Iraku, Libia, Malajzia, Namibia, Nikaragua, Omani, Shën Vincenti dhe Grenadinet dhe Afrika e Jugut — janë zotuar të zbatojnë menjëherë gjashtë masat.
Gjashtë masat, sipas deklaratës së përbashkët të Grupit të Hagës, janë si më poshtë:
Parandalimi i ofrimit apo transferimit të armëve, municioneve, karburantit ushtarak, pajisjeve ushtarake të lidhura dhe artikujve me përdorim të dyfishtë drejt Izraelit.
Parandalimi i kalimit, ankorimit dhe shërbimit të anijeve në çdo port… në të gjitha rastet ku ekziston një rrezik i qartë që anija të përdoret për të transportuar armë, municione, karburant ushtarak, pajisje ushtarake të lidhura dhe artikuj me përdorim të dyfishtë drejt Izraelit.
Parandalimi i transportit të armëve, municioneve, karburantit ushtarak, pajisjeve ushtarake të lidhura dhe artikujve me përdorim të dyfishtë drejt Izraelit në anije që mbajnë flamurin e vendeve tona… dhe garantimi i përgjegjësisë së plotë, përfshirë edhe heqjen e flamurit (de-flagging), për çdo mosrespektim të këtij ndalimi.
Fillimi i një shqyrtimi urgjent të të gjitha kontratave publike për të parandaluar që institucionet dhe fondet publike të mbështesin pushtimin e paligjshëm të Territorit Palestinez dhe përforcimin e pranisë së tij të paligjshme.
Përmbushja e detyrimeve për të siguruar përgjegjësinë për krimet më të rënda sipas të drejtës ndërkombëtare, përmes hetimeve dhe ndjekjeve penale të forta, të paanshme dhe të pavarura, në nivele kombëtare apo ndërkombëtare, për të garantuar drejtësi për të gjitha viktimat dhe për të parandaluar krime të ardhshme.
Mbështetja e juridiksionit universal, sipas legjislacioneve dhe sistemeve gjyqësore kombëtare ku është e aplikueshme, për të garantuar drejtësi për viktimat e krimeve ndërkombëtare të kryera në Territoret e Pushtuara Palestinëse.
Rëndësia e këtyre masave, të ndërmarra nga një koalicion global shtetesh nga kontinente të ndryshme, përfaqëson një mbrojtje të vendosur të zbatimit të së drejtës ndërkombëtare përballë këmbënguljes amerikane për të imponuar një “rend të bazuar në rregulla.”
Natyrisht, këto masa janë materiale, të synuara për të ndëshkuar dhe izoluar pushtimin sionist në aspektin ekonomik, politik dhe ushtarak.
Për shumë kohë, dënimet ishin e vetmja masë e marrë në frontin politik. Por dënimet politike nuk kanë ndonjë peshë afatgjatë për pushtimin sionist që është i vendosur të kryejë një gjenocid.
Ndërhyrja materiale e Grupit të Hagës tani hap një front të ri me një gamë të gjerë masash që do të ndërmerren kundër entitetit, duke mos e kufizuar më skenën ndërkombëtare vetëm në deklarata dënuese. Që përpara shpalljes së masave, SHBA-ja ishte e shqetësuar nga vetë mbledhja.
Media sioniste Jewish News Syndicate raportoi se Uashingtoni “kundërshton fuqishëm përpjekjet nga të ashtuquajturat ‘blloqe multilaterale’ për të përdorur të drejtën ndërkombëtare si armë për të avancuar agjenda radikale anti-perëndimore”, dhe se grupi “synon të minojë sovranitetin e kombeve demokratike duke e izoluar dhe përpjekur ta delegjitimojë Izraelin, duke e bërë hapur të qartë se synimi i radhës janë Shtetet e Bashkuara, ushtria jonë dhe aleatët tanë.”
Qeveria e SHBA-së e di mirë përfshirjen e saj në gjenocidin izraelit në Gaza. Zbatimi i këtyre masave do të sjellë, pa dyshim, një formë reagimi të synuar nga ana e saj. Këtë e dinë dhe e kuptojnë mirë edhe shtetet nënshkruese, çka tregon një tjetër ndryshim të rëndësishëm në normat globale: aftësinë për t’i dalë përballë hegjemonisë amerikane përmes një bashkëpunimi global të koordinuar.
Francesca Albanese, e sanksionuar së fundmi nga SHBA-ja, foli në samit dhe theksoi se e drejta ndërkombëtare nuk është opsionale dhe nuk mund të zbatohet vetëm në disa raste e të shpërfillet në të tjera. “E drejta ndërkombëtare është trajtuar si opsionale e zbatuar për ata që perceptohen si të dobët, e shpërfillur nga ata që veprojnë si të fuqishëm… kjo epokë duhet të marrë fund.”
Është e rëndësishme të nënvizohet themelet që vendosin këto masa. Është e pamohueshme që për dekada, e drejta ndërkombëtare, ashtu siç është praktikuar në kuadrin aktual, është përdorur dhe keqpërdorur nga fuqitë perëndimore për të avancuar synimet dhe ambiciet e tyre hegjemoniste.
Mbledhja e Grupit të Hagës dhe këmbëngulja për zbatimin e këtyre masave hap rrugën për rikthimin e ligjit në duart e shumicës globale popullore. Këto masa dhe zbatimi i tyre nuk ndodhin në një vakum ato zhvillohen në sfondin e një hegjemonie gjithnjë e më të paqëndrueshme dhe në rënie: Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Pavarësisht dështimit të së drejtës ndërkombëtare dhe abuzimit me të, ky është një hap i ri dhe i guximshëm drejt rikthimit të ligjit nga duart e të ashtuquajturit “rend i bazuar në rregulla” amerikan. Për më tepër, këto masa hapin derën për shtete të tjera që të bashkohen. Edhe pse vetëm dymbëdhjetë nga më shumë se tridhjetë vende u bashkuan menjëherë, kjo nuk do të thotë se dera është mbyllur.
Shtetet që ndajnë interesin për të mbajtur pushtimin sionist përgjegjës dhe për rivendosjen e normave ndërkombëtare mund t’i shqyrtojnë këto masa në mënyrë të brendshme dhe të përgatiten për t’u bashkuar në një fazë të mëvonshme.
Samiti i Jashtëzakonshëm në Bogotá ka përfaqësuar një ndryshim të jashtëzakonshëm në atë se kush e zbaton të drejtën ndërkombëtare. Megjithëse skena politike mbetet një fushëbetejë ende e hapur, Grupi i Hagës ka bërë në mënyrë efektive një thirrje për rikthimin e sundimit të ligjit nga duart e atyre që kanë abuzuar me të.
Duke bashkuar dymbëdhjetë kombe në një përpjekje të koordinuar për të zbatuar gjashtë masa konkrete nga embargo armësh te mbështetja për juridiksionin universal—(me mbi 30 shtete që mbështetën vetë samitin), Grupi i Hagës ka tejkaluar kufijtë e dënimeve simbolike, duke ofruar një sfidë materiale ndaj shkeljeve të pushtimit sionist dhe “rendit të bazuar në rregulla” të udhëhequr nga SHBA-ja.
Ndërsa sfidat nga SHBA-ja dhe aleatët e saj imperialistë më të vegjël janë të pashmangshme, rezultatet e samitit tregojnë një ndryshim historik drejt rezistencës politike kolektive, në një epokë të rënies së hegjemonisë amerikane./gazetaimpakt/presstv
