nga: Gazeta Impakt
Nje nga levizjet me te rrezikshme per ekzistencen e Shqiperise, pas njohjes se pavaresise se saj pas Luftes se Pare Boterore ka qene Levizja Separatiste e Mirdites. Kjo levizje e cila origjinen e saj e ka qene kohen e Perandorise Osmane, kur osmanet i kishin dhene Mirdites autonomi brenda Vilajetit te Shkodres, kur Shqiperia u be realitet ne 1920.
Bandat e kapedanit te Mirdites, Marka Gjonit, i cili ishte emeruar si Kajmakam i Mirdites pas internimit te Prenk Bib Dodes ne Anadoll, kishin ndertuar autoritet te madh ne mesin e fiseve katolike te Mirdites.
Pas Kongresit te Lushnjes, shpalljes se pavaresise se Shqiperise nga Italia ne 31 janar 1920 dhe perpjekjeve te qeverise se Tiranes ne qershor – korrik 1920 ne Gjeneve per njohjen e Mevetesise te Shqiperise, dhe njohjen e pavaresise se Shqiperise ne 17 dhjetor 1920, agjenturat greke dhe serbe te cilat nuk donin krijimin e principates / shtetit shqiptar vune ne pune grupe te ndryshme separatiste per te minuar krijimin e Shqiperise.
Grupi me i rrezikshem i cili kercenonte ekzistencen e Shqiperise do jete Republika e Mirditës. Nen sponsorizimin serb, Kapedani i Mirdites Marka Gjoni me mbeshtetjen e klerit katolik dhe klerikeve sikur Dom Loro Caka, nisen propaganda te eger kunder Shqiperise, duke e quajtur vendin e ri ballkanik, si nje Turqi te vogel. Kleri katolik i Mirdites nen yshtjet e Dom Loro Cakes radikalizoi nje pjese te mire te tribuve mirditore te cilat e rreshtuan pas Kapedanit Marka Gjoni i cili me 17 korrik 1921 shpalli krijimin e Republikes se Mirdites.
Republika e Mirdites ishte nje kercenim per te ardhmen e Shqiperise, pasi ajo jo vetem qe do i krijonte Shqiperise nje “Vorio Katolik Epir” ne qender te vendit por nxiste edhe urrejtjen e fiseve katolike kunder dominances muslimane ne vend.
Republika e Mirdites ishte ne fakt nje krijim i agjentures jugosllave. Kapidan Marka Gjoni u pagua, armatos dhe mori mbeshtetje diplomatike nga Jugosllavia. Greqia e cila donte aneksimin e jugut te Shqiperise i dha po ashtu njohje republikës së Mirditës. Propaganda ekstremiste katolike e Dom Loro Cakes dhe Marka Gjonit kunder Islamit u perdor nga qeveria jugosllave e cila e akuzoi qeverinë shqiptare se ishte një qeveri turko-muslimane. Qeveria shqiptare e kohes iu pergjithe akuzave jugosllave dhe agjenteve te saj katolik se Shqipëria nuk kishte një qeveri myslimane, por shteti shqiptar perfaqesonte te gjitha fetë. Qeveria jugosllave kundërshtoi ekzistencen e Shqiperise duke deklaruar se qeveria e Tiranës ishte kunder te krishtereve dhe per kete perdori faktin e Republikes se Mirdites. Jugosllavet perdoren rebelimin katolik per te minuar ekzistencen e Shqiperise dhe portretizuar vendin si nje Turqi e vogel.
Republika e Mirdites do te ishte jetshkurter. Ajo do zgjasi nga 17 korriku deri më 20 nëntor 1921. Edhe pse Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, dhe mbreti Aleksandër Karagjorgjević, do te mbeshteste personalisht levizjen e katolikeve kunder Shqiperise. Rebelimi katolik nuk do te zgjasi shume. Marka Gjoni i cili shpalli pavaresine e Mirdites në Prizren me mbeshtetjen e elementeve kolaboracionist katolik te Kosoves, arriti te krijoje nje levizje edhe me te rrezikshme se Levizja e Decanit ne Kosove sot, por edhe me te rrezikshme sesa Levizja Vorio Epirote.
Megjithate, Shqiperia ne kete kohe kishte aleat Britanine e Madhe e cila pasi njohu qeverinë shqiptare në nëntor 1921, sulmi konspiracine mirditore-jugosllave. Kryeministri britanik Lloyd George i dha ultimatum Jugosllavise qe te nderprese ndihmat per separatistet katolike.
Qeveria britanike këshilloi Lidhjen e Kombeve që te vendosi sanksione kunder Jugosllavisë bazuar në nenin 16 të Paktit të Lidhje. Lidhja e Kombeve refuzoi separatizmin mirditor dhe njohu kufijtë e Shqipërisë si ata të vitit 1913.
Pas kesaj qeveria e Tiranes dergoi ushtrine shqiptare te drejtuar nga Eshref Frasheri dhe Ahmet Zogu e cila mundi forcat separatiste katolike, te cilat pasi u munden dhe u dorezuan, dhe pranuan pushtetin e Tiranes, u falen me kusht qe te pranojne sundimin musliman te Tiranes. Gjykatat shqiptare shpallen terrorist dhe tradhetare Marka Gjonin dhe mbeshtetesit e tij, te cilet u larguan per ne Serbi. Qeveria shqiptare i dha fund njehere e mire separatizmit mirditor dhe autonimise qe Mirdita gezonte ne periudhën Osmane.
Mposhtja e Republikes se Mirdites nuk ka qene fundi i levizjes separatiste mirditore. Pas renies se komunizmit, ne vitet e fundit ne Mirdite eshte krijuar nje levizje e re separatiste, e cila ashtu sikur edhe Levizja e Decanit ne Serbi, kerkon krijimin e enklavave katolike ne territoret shqiptare. Ashtu sikur me perpjekjet e Izraelit per te krijuar Shtetin Bektashian, ka perpjekje per te Krijuar Republiken e Mirdites.
Shovinizmi mirditor arriti kulmin e tij ne dhjetor 2017 kur bandat e Paulin Zefit dhe Leon Molles kryen nje sulm terrorist kunder hidrocentralit te Qafe Molles prane Rreshenit. Ne kete sulm, bandat katolike sulmuan simbolet e kompanise turke, flamurin turk dhe drejtuesit e kompanise deklaruan qe u sulmuan me arme ne zyrat e tyre.
Prokuroria dhe gjykatat e Lezhes, ndaj ketij sulmi terrorist u pergjigjen me butesi. Paulin Zefi dhe separatistet mirditore nuk u denuan (ndoshta pas pagimit te parave ndaj prokurorise), me perjashtim te Leon Molles i cili u denuan ne mungese me 2 vite burg per vepren penale “Nxitja e urrejtjes ose grindjeve”.
Megjithate, ne kohet e fundit Levizja e Mirdites duket se ka gjetur aleate te rinj. Levizja Muxhahedine e cila ka krijuar nje shtet brenda shtetit ne Manez, ne kampin Ashraf ne Durres, ka ndertuar nje aleance te heshtur me mirditoret. Komandantet ish-terroriste muxhahedine sikur Ali Akbari dhe Faramarz Safa kane nisur takimet dhe sponsorizimet e mirditoreve dhe grupeve ekstremiste katolike.
Ashtu sikur mirditoret nuk donin te njihnin qeverine “turke” te Tiranes dhe per kete mbeshteteshin nga Jugosllavia, edhe armata e muxhahedineve te Maryam Rajavit nuk njeh qeverine islamike te Teheranit dhe per kete sponsorizohet nga Izraeli. Ashtu sikur Maryam Rajavi ka ndertuar nje shtet muxhahedin ne Manez – Kampin Ashraf 3 – ashtu edhe mirditoret ne kohen e Marka Gjonit kerkonin qe te kishin shtetin e tyre – Republiken e Mirdites.
Duke ditur historine terroriste te armates muxhahedine, mbeshtetjen e saj per levizjet separatiste kunder Iranit – sikur kurdet, balucet, ahvazet etj – nuk do te jete cudi sikur nje dite Maryam Rajavi dhe muxhahedinet iraniane te mbeshtesin krijimin e Republikes se Mirdites 2.0 brenda kufijve te Shqiperise. Katoliku Edi Rama e ka bere precedentin e pare me deklarimin qe do te krijoje nje shtet bektashian. Nje shtet katolik per Mirditen nuk duhet te na cudise.
Ne foton me poshte muxhahedinet Ali Akbari dhe Faramarz Safa shfaqen duke marre dhe promovuar revisten e Pjeter Markut: Mirdita.
