MUSTAFA BEGIÇ
Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe regjimi izraelit zhvillojnë një agresion ushtarak të pandërprerë dhe plotësisht të paligjshëm kundër Iranit, i cili filloi më 28 shkurt 2026, një luftë paralele po zhvillohet në hapësirën e informacionit.
Në këtë front të fshehur, mediat e rreshtuara me Uashingtonin kanë nisur sulme të koordinuara kundër Sahar Balkan, një media ndërkombëtare e lidhur me Shërbimin Botëror të Transmetimit të Republikës Islamike të Iranit (IRIB), që shërben për Ballkanin.
Qëllimi i tyre është i dyfishtë: të delegjitimojnë zërin e Teheranit në rajon, ndërsa në të njëjtën kohë të mbrojnë audiencat perëndimore nga realitetet e ashpra të luftës së paprovokuar dhe të pajustifikuar të agresionit, si dhe nga vala e rezistencës popullore që ajo ka ndezur në të gjithë rajonin e Azisë Perëndimore.
Tani në javën e saj të gjashtë, agresioni ushtarak në vazhdim i SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit nuk është kufizuar vetëm në sulme me raketa dhe përballje detare. Që nga dita e parë, zyrtarët amerikanë kanë kërkuar të kontrollojnë narrativën, duke manipuluar mediat për të justifikuar një luftë të paligjshme dhe për të zbardhur krime të tmerrshme lufte që po kryhen kundër popullit të zakonshëm iranian.
Në Ballkan, kjo ofensivë propagandistike ka marrë një formë të veçantë: një përpjekje e koordinuar nga mediat e financuara nga qeveritë perëndimore për të diskredituar Sahar Balkan. Duke operuar nga Sarajeva për gati tre dekada, ky shërbim televiziv në gjuhën boshnjake ka qenë një prani e rrallë mediatike iraniane në krahun juglindor të Evropës.
Vetëm disa ditë pasi nisi agresioni, Radio Evropa e Lirë/Radio Liria, një rrjet mediatik i financuar nga Kongresi i SHBA-së si një mjet propagandistik i Luftës së Ftohtë, nisi një sulm të ashpër ndaj Sahar Balkan, duke vënë në pikëpyetje praninë e IRIB në Bosnje.
Shumë shpejt iu bashkua edhe Danijal Hadzoviç, një komentator lokal që shkruan për faqen pro-amerikane Dnevni Avaz. Të dy u përpoqën ta paraqesin Sahar Balkan si një operacion ndikimi të rrezikshëm. Megjithatë, të dy injoruan me lehtësi makinerinë shumë më të gjerë propagandistike të sponsorëve të tyre në Uashington dhe gjetkë.
Pretendimet e tyre zhvillohen në kontekstin e një lufte ku e vërteta është bërë viktima e parë dhe ku makineria e informacionit e udhëhequr nga Amerika po punon pa pushim për të heshtur çdo zë që guxon të ofrojë një perspektivë alternative.
Mediat perëndimore e kanë normalizuar në mënyrë të rrezikshme situatën. Siç zbuloi gazetarja investigative Julia Kassem, disa nga mediat më me ndikim tani diskutojnë në mënyrë të zakonshme një luftë kundër Iranit, sikur të ishte një çështje rutinë dhe jo një shkelje e së drejtës ndërkombëtare.
KONTEKSTI I AGRESIONIT: PSE U SHTUAN SULMET NDAJ SAHAR BALKAN
Koha e fushatës mediatike të shpifjeve kundër Sahar Balkan nuk është rastësi. Sulmet filluan në mesin e marsit 2026, më pak se tre javë pasi SHBA dhe regjimi izraelit nisën agresionin e tyre të paprovokuar kundër Iranit, duke vrarë Udhëheqësin e Revolucionit Islamik, Ajatollah Sejed Ali Khamenei, si dhe qindra civilë në sulme ndaj zonave të banuara, shkollave dhe spitaleve.
Pas kësaj, mediat iraniane, përfshirë Sahar Balkan, raportuan për tubime spontane dhe masive në të gjithë Iranin, ku qytetarët shprehën unitet dhe mbështetje për institucionet shtetërore dhe forcat e armatosura në mbrojtje të sovranitetit të vendit.
Këto raportime, të dërguara në redaksitë në Sarajevë përmes emailit, paraqitën një narrativë që binte drejtpërdrejt në kundërshtim me përshkrimin perëndimor të një “regjimi në kolaps”.
Sipas narrativës perëndimore, kjo konsiderohej propagandë. Megjithatë, ajo që artikulli i RFE/RL nuk përmendi ishte mjedisi më i gjerë informativ në të cilin këto raportime po shpërndaheshin, si dhe lufta që i ishte imponuar Republikës Islamike nga sponsorët e saj.
Siç është dokumentuar nga shumë vëzhgues ndërkombëtarë, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre kanë vendosur një bllokadë pothuajse totale informacioni mbi luftën, nga frika se shifrat reale do të shkaktonin një turp të madh për të ashtuquajturën “forca më e madhe ushtarake në botë”.
Në shtetet arabe të Gjirit Persik që strehojnë baza amerikane, filmimi i dëmeve nga sulmet është ndaluar dhe personat që nuk i binden urdhrave arrestohen në numër të madh.
Administrata Trump ka ushtruar presion ndaj transmetuesve me kërcënime për heqje licence nëse transmetojnë atë që konsiderohet “lajm i rremë” për luftën, ndërsa Sekretari i Luftës Pete Hegseth ka sulmuar hapur median për shkak të pyetjeve mbi progresin dhe qëllimet e luftës.
Ai ka shkuar edhe më tej, duke shkarkuar disa nga komandantët më të lartë ushtarakë që ishin kritikë ndaj strategjisë së luftës dhe paralajmëronin kundër vazhdimit të saj.
Në këtë kontekst, vendimi për të synuar Sahar Balkan, një media relativisht e vogël me disa orë transmetimi në ditë në një stacion lokal në Sarajevë, duket më pak si shqetësim real për ndikimin mediatik dhe më shumë si përpjekje për të shtypur çdo narrativë që sfidon linjën zyrtare të Uashingtonit.
ÇMONTIMI I NARRATIVËS SË RFE/RL
Artikulli i RFE/RL bëri disa pretendime për Sahar Balkan dhe IRIB që kërkojnë një shqyrtim të kujdesshëm.
I pari është se IRIB është nën sanksione nga Bashkimi Evropian, Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja me akuza për “përhapje propagande dhe shkelje të të drejtave të njeriut”.
Ndërsa është e vërtetë që janë vendosur sanksione, kryesisht pas trazirave të vitit 2022, ajo që artikulli nuk përmendi është natyra politike e këtyre përcaktimeve.
Bashkimi Evropian është palë në agresionin e vazhdueshëm kundër Republikës Islamike të Iranit, duke u rreshtuar prej dekadash me politikën amerikane në rajon.
Sanksionet e vendosura nga një bllok armiqësor nuk mund të merren si provë objektive e fajësisë.
Për më tepër, të njëjtat qeveri perëndimore që sanksionojnë IRIB kanë edhe mediat e tyre të financuara nga shteti—BBC, Voice of America, vetë RFE/RL—që kryejnë funksione të njëjta: projektojnë ndikim kombëtar, formësojnë opinionin ndërkombëtar dhe paraqesin një imazh të favorshëm të qeverive të tyre.
Dallimi është se mediat shtetërore perëndimore festohen si “shërbim publik transmetimi”, ndërsa homologu i tyre iranian dënohet si “propagandë”.
Pretendimi i dytë është se IRIB ka operuar në Bosnje për pothuajse tridhjetë vjet dhe se kjo përbën një formë ndikimi të papërshtatshëm.
Megjithatë, artikulli pranon se shtrirja e Sahar Balkan është relativisht minimale—30,000 ndjekës në Instagram, 17,000 në Facebook, 3,500 në Telegram dhe 500 në X.
Stacioni transmeton vetëm disa orë në ditë në një kanal të vetëm lokal, TV Vogošća, mbi baza komerciale. Nëse ky është një “operacion ndikimi”, atëherë është jashtëzakonisht joefektiv, sipas vëzhguesve të pavarur dhe analistëve të mediave.
Në të kundërt, vetë RFE/RL financohet drejtpërdrejt nga qeveria amerikane, operon zyra në të gjithë Ballkanin dhe prodhon përmbajtje në shumë gjuhë lokale me buxhete që tejkalojnë shumë ato të Sahar Balkan.
Standardi i dyfishtë është i qartë: mediat e financuara nga Amerika paraqiten si gazetari legjitime dhe publike, ndërsa mediat iraniane, që operojnë me një pjesë të vogël të buxhetit dhe fokusohen në gazetari me interes publik, etiketohen si propagandë.
NATYRA PROPAGANDISTIKE E RFE/RL: HISTORIA E SHËRBIMIT NDAJ INTERESAVE TË SHBA-SË
Radio Evropa e Lirë/Radio Liria u themelua në vitin 1949 nga Kongresi i SHBA-së si një mjet propagandistik për të transmetuar përmbajtje anti-sovjetike pas Perdes së Hekurt.
Misioni i saj, që nga fillimi, nuk ishte gazetaria objektive, por lufta psikologjike kundër kundërshtarëve të Amerikës gjatë Luftës së Ftohtë, sipas analistëve të mediave që kanë ndjekur punën e saj.
Sot, RFE/RL vazhdon të financohet nga qeveria amerikane përmes Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Median Globale, një agjenci federale e mbikëqyrur nga një bord dypartiak i emëruar nga presidenti.
Misioni i deklaruar i këtij rrjeti është të “çojë përpara interesat strategjike amerikane” duke promovuar “vlerat demokratike” në vendet ku, sipas tij, liria e medias është e kufizuar.
Në kontekstin e luftës së agresionit të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, RFE/RL ka shërbyer si një zëdhënës i narrativës së Uashingtonit, duke amplifikuar pretendimet për “represionin” iranian dhe duke minimizuar shkallën e sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj infrastrukturës civile iraniane.
Sulmi ndaj Sahar Balkan është në përputhje me këtë mision: delegjitimimi i një zëri iranian në Ballkan për të parandaluar që perspektiva alternative të arrijnë tek audiencat lokale.
Megjithatë, siç theksoi zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmail Baghaei, në një deklaratë të fundit, “autoritetet amerikane po mashtrojnë aktivisht publikun dhe po manipulojnë mediat për të justifikuar luftën e tyre të paligjshme kundër Iranit”.
Dokumentari “The War You Don’t See”, i përmendur nga Baghaei, vëren se “propaganda mbështetet tek ne në media për t’i drejtuar mashtrimet e saj jo ndaj një armiku të largët, por ndaj jush në shtëpi”.
Fushata e RFE/RL kundër Sahar Balkan është një shembull i kësaj dinamike, sipas analistëve të mediave: një media e financuar nga Amerika që sulmon një media iraniane për të bërë pikërisht atë për të cilën është krijuar vetë RFE/RL.
DANIJAL HADZOVIÇ DHE PRIRJA E TIJ ANTI-IRANIANE
Pjesa e dytë e fushatës mediatike kundër Sahar Balkan vjen nga Danijal Hadzoviç, një komentator dhe redaktor në median Dnevni avaz, i cili ka publikuar disa artikuj anti-iranianë që nga fillimi i luftës së agresionit.
Brenda vetëm dy ditëve nga sulmet e 28 shkurtit, Hadzoviç publikoi dy shkrime duke kritikuar politikanët boshnjakë për “heshtjen” e tyre ndaj situatës, duke sugjeruar se ata duhet ta mbështesin pa mëdyshje agresionin, kryesisht sepse boshnjakët varen nga arkitektura e sigurisë perëndimore.
Ai gjithashtu hartoi një biografi të Ajatollah Sejed Ali Khamenei, të bazuar në klishe propagandistike perëndimore, duke e trajtuar Iranin si një sistem politik me një njeri të vetëm, dhe jo si një shtet kompleks me vendimmarrje institucionale.
Aktiviteti i Hadzoviç në rrjetet sociale zbulon më tej këtë prirje. Më 1 mars 2026, ai publikoi një video që krahasonte Iranin para revolucionit me Republikën Islamike, duke shkruar se Irani “dikur kërcente—para se muzika të ndalej”.
Ky përshkrim nostalgjik i diktaturës së Pahlavit—një periudhë e shënuar nga brutaliteti i policisë sekrete SAVAK, burgosje politike, pabarazi ekonomike dhe dominim i huaj—është një element tipik i propagandës anti-iraniane.
Ai zbardh një diktaturë monarkike të vendosur nga SHBA dhe Britania pas grushtit të shtetit të vitit 1953 kundër kryeministrit të zgjedhur demokratikisht Mohammad Mossadegh, duke e paraqitur atë si një “epokë të artë lirie”, ndërkohë që injoron miliona iranianë që u ngritën në vitin 1979 për të rikthyer dinjitetin kombëtar.
Hadzoviç gjithashtu e ka përshkruar mbështetjen e Iranit për Boshtin e Rezistencës—Hezbollahun, Hamasin dhe grupe të tjera që kundërshtojnë pushtimin izraelit—si “financim të terrorizmit”, një karakterizim që i shërben interesave amerikane dhe izraelite, duke injoruar natyrën mbrojtëse të këtyre aleancave kundër agresionit kolonial.
HIPOKRIZIA E RREGULLIMIT TË MEDIAVE TË UDHËHEQURA NGA PERËNDIMI NË BOSNJE
Shkrimet sulmuese citonin vazhdimisht statusin e Bosnjes si vend kandidat për BE, duke argumentuar se institucionet e saj duhet të përputhen me sanksionet e BE-së kundër transmetuesit kombëtar iranian, IRIB.
Megjithatë, siç pranon vetë artikulli i RFE/RL, Agjencia e Rregullimit të Komunikimeve e Bosnjes dhe Hercegovinës nuk ka marrë udhëzime nga institucionet përkatëse mbi zbatimin e ndalimit të BE-së.
Ky vakum ligjor është shfrytëzuar jo vetëm nga mediat iraniane, por edhe nga një sërë transmetuesish ndërkombëtarë, përfshirë ata rusë, turq dhe të shteteve të Gjirit Persik.
Artikujt nuk përmendin financimin e gjerë perëndimor të mediave dhe organizatave të “verifikimit të fakteve” në Bosnje, gjë që kompromenton parimet gazetareske.
Për shembull, platforma “Raskrinkavanje.ba” është financuar me mbështetjen e National Endowment for Democracy, Ambasadës së Shteteve të Bashkuara në Bosnje dhe Hercegovinë, dhe Mbretërisë së Holandës.
Sipas faqes së metodologjisë së platformës, ajo merr fonde nga qeveria amerikane përmes NED, një organizatë që historikisht ka financuar operacione ndryshimi regjimesh në të gjithë botën.
Ironia është e qartë: verifikuesit e fakteve të financuar nga Amerika përdoren për të diskredituar mediat e pavarura dhe të huaja, përfshirë ato iraniane, ndërkohë që ata vetë paraqiten si arbitra të pavarur të së vërtetës.
STANDARDI I DYFISHTË: SAHAR BALKAN DHE MEDIAT PERËNDIMORE
Ndoshta aspekti më tregues i fushatës kundër Sahar Balkan është standardi i dyfishtë që aplikohet ndaj mediave perëndimore.
Sipas të dhënave të vetë Raskrinkavanje.ba—pavarësisht financimit amerikan—Sahar Balkan është gjetur se ka publikuar vetëm gjashtë artikuj “me pyetje faktuale”, sipas standardeve të tyre.
Në krahasim, RFE/RL është cituar për trembëdhjetë të tilla artikuj.
Media iraniane, që operon me burime minimale dhe një ekip të vogël, ka një rekord më të mirë faktik sesa organi amerikan i propagandës që e sulmon atë, sipas vëzhguesve.
Me më pak se një artikull të dyshimtë në vit, nga mijëra të publikuara çdo vit, Sahar Balkan është në fakt ndër disa prej mediave më të besueshme dhe profesionale në rajon.
Për më tepër, ndërsa RFE/RL dhe Dnevni Avaz obsesionohen për “propagandën” iraniane, ata injorojnë shembuj shumë më të qartë të manipulimit mediatik perëndimor në rajon.
Në mars 2026, TV Herceg-Bosne transmetoi një raport të titulluar “Aksi Sarajeva–Teheran: Një Gjarpër Islamist në Zemër të Evropës”, një material që profesionistët dhe analistët e mediave e dënuan si stigmatizues, inflamator dhe njëanshëm.
Raporti u denoncua në Agjencinë e Rregullimit të Komunikimeve të Bosnjes për shkelje të standardeve profesionale. Megjithatë, nuk u shkrua asnjë artikull nga RFE/RL për këtë material inflamator.
Kërcënimi selektiv është i qartë: mediat iraniane sulmohen, ndërsa ato të lidhura me Perëndimin që përdorin retorikë shumë më të egër i falet.
KËRCËNIMI I VËRTETË PËR HAPËSINË E INFORMACIONIT NË BOSNJE
Fushata e shpifjeve kundër Sahar Balkan nuk ka të bëjë me mbrojtjen e audiencës boshnjake nga ndikimi i huaj, por me heshtjen e një mediaje që synon të presë zhurmën e propagandës.
Bëhet fjalë për të siguruar që vetëm një perspektivë—ajo amerikane dhe izraelite—të mos dominojë peizazhin e informacionit në Ballkan.
Ndërsa agresioni i pajustifikuar ndaj Iranit vazhdon, qeveritë perëndimore kanë demonstruar se nuk do të kursejnë përpjekje për të kontrolluar narrativën, duke shtypur zërat që sfidojnë versionin e tyre të ngjarjeve, ndërsa propagandën e tyre e paraqesin si gazetari objektive, sipas vëzhguesve të pavarur që folën për Press TV.
Kërcënimi i vërtetë për sovranitetin e informacionit në Bosnje nuk është një stacion televiziv iranian i vogël që transmeton disa orë në ditë nga Sarajeva.
Është rrjeti i gjerë dhe mirëfinancuar i mediave amerikane dhe evropiane që e ka kthyer Ballkanin në një fushë beteje për luftën e informacionit, duke formësuar opinionin publik në shërbim të interesave gjeopolitike perëndimore, ndërsa pretendon lirinë e shtypit.
Mediet iraniane, me të gjitha mangësitë e tyre, të paktën operojnë në mënyrë transparente si zëra të qeverisë së tyre.
Mediet perëndimore, në kontrast, paraqiten si arbitra neutralë, ndërkohë që shërbejnë si instrumente të fuqisë së shtetit—një mashtrim shumë më i rrezikshëm sesa çdo transmetim shtetëror nga Teherani./presstv.ir
