Yashraj Sharma
Raporti i mbikëqyrësit të Pentagonit paraqet një pasqyrë të humbjeve të konsiderueshme për forcat dhe objektet e SHBA-së në rajon, shumë më tepër nga sa ishte pranuar më parë.
Një mbikëqyrës i Pentagonit ka zbuluar se Shtetet e Bashkuara humbën dhjetëra aeroplanë, duke përfshirë të paktën 30 dronë MQ-9 Reaper, dhe se qindra ndërtesa e struktura të përdorura nga SHBA-ja u dëmtuan ose u shkatërruan nga sulmet iraniane gjatë konfliktit.
Raporti i publikuar të hënën nga inspektori i përgjithshëm i Departamentit të Mbrojtjes ofron llogarinë e parë zyrtare të humbjeve që Uashingtoni ka pësuar në luftë nga 28 shkurti deri më 30 qershor.
Për më tepër, raporti pranon se SHBA po përballet me mungesë të stoqeve të municioneve dhe “pengesa” në zinxhirët e furnizimit, duke kundërshtuar deklaratat e përsëritura të Presidentit Donald Trump. Të hënën, Trump tha se SHBA-ja po prodhon “më shumë armë të jashtëzakonshme dhe elitare se në çdo periudhë tjetër të historisë sonë”. Më parë, ai kishte pretenduar se SHBA-ja ka municion “praktikisht të pakufizuar” pas raportimeve për mungesa nga mediat amerikane.
Rreth 22 miliardë dollarë u shpenzuan për municione të përdorura midis 28 shkurtit dhe 30 qershorit gjatë Operacionit Epic Fury (emri i operacionit ushtarak të SHBA-së), thuhet në raport, duke shtuar se lufta ka kushtuar 33 miliardë dollarë gjatë të njëjtës periudhë.
Gjatë gjithë luftës – duke filluar me sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit në fund të shkurtit – Teherani ka bombarduar rregullisht bazat dhe aset e SHBA-së në rajonin e Gjirit. Për shumicën e atyre sulmeve, vendet e Gjirit dhe Uashingtoni kishin deklaruar se sulmet hyrëse ishin prapësuar dhe neutralizuar.
Por raporti i Pentagonit paraqet një pasqyrë dëmesh të mëdha dhe humbjesh prej miliona dollarësh për forcat dhe objektet e SHBA-së në rajon, fermë më shumë nga sa ishte pranuar më parë.
Aktualisht, SHBA-ja dhe Irani ndodhen në një bllokadë diplomatike, me Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe e naftës globale, që mbetet pothuajse tërësisht e bllokuar.
Pra, çfarë humbjesh ka pësuar SHBA-ja në luftën e saj kundër Iranit?
Sa personel të SHBA-së u vranë?
Raporti i Pentagonit thotë se Departamenti i Mbrojtjes ka raportuar se të paktën 11 pjesëtarë të personelit ushtarak të SHBA-së u “vranë në veprim” (Killed in Action), ndërsa shtatë vdiqën në “ngjarje joluftarake” gjatë luftës.
Të paktën gjashtë u vranë në Portin Shuaiba të Kuvajtit më 1 mars; një në Arabinë Saudite në të njëjtën ditë; tre në bazën ajrore Muwaffaq al-Salti në Jordani, ose bazën Al Azraq, më 17 korrik; dhe një në bazën ajrore të Erbilit në Irak më 19 korrik, gjatë sulmeve iraniane.
Raporti shtoi se të paktën gjashtë pjesëtarë të personelit u vranë pasi një cisternë elitë furnizimi me karburant në ajër me motor me reaksion, KC-135, u rrëzua në Irak më 12 mars, ndërsa një tjetër u vra pasi një helikopter MH-60S u rrëzua në Detin Arabik më 1 korrik.
Këto vrasje ishin bërë tashmë publike.
Raporti i detyrueshëm për Kongresin e SHBA-së shtoi se të paktën 417 pjesëtarë të personelit ushtarak të SHBA-së u plagosën në sulmet iraniane deri më 30 qershor.
Sa aeroplanë humbi SHBA-ja?
Humbjet e SHBA-së përfshinin gjithçka: nga gjuajtësit e linjës së parë dhe aeroplanët e sulmit, te cisternat e furnizimit me karburant në ajër, aeroplanët komandues dhe kontrollues ajror, helikopterët e shpëtimit dhe mjetet ajrore pa pilot për vëzhgim.
F-15E: Të paktën katër nga këta gjuajtës dypozitësh me vlerë 30 milionë dollarë u shkatërruan. Tre nga këta gjuajtës-bombardues me dy motorë, që përdoren për sulme nga ajri në tokë si dhe për luftim ajër-ajër, u rrëzuan nga “zjarri mik” (friendly fire) mbi Kuvajt më 1 mars. Një i katërt u rrëzua gjatë luftimit mbi Iran në prill. Të gjithë ekuipazhet ajrore u shpëtuan.
F-35A: Të paktën një nga gjuajtësit me shumë role “stealth” (me dukshmëri të ulët) të SHBA-së, i projektuar për të depërtuar në hapësira ajrore të mbrojtura fort, u dëmtua nga zjarri iranian në mars.
A-10: Të paktën një nga aeroplanët e blinduar rëndë të sulmit në tokë, i projektuar kryesisht për të ofruar mbështetje ajrore të afërt për trupat në tokë, u rrëzua nga zjarri iranian.
KC-135: Të paktën shtatë nga këto cisterna të mëdha të furnizimit me karburant në ajër, të cilat rritin rrezen dhe qëndrueshmërinë e aeroplanëve luftarakë amerikanë, u dëmtuan ose u shkatërruan. Njëri u rrëzua në Irak më 12 mars gjatë një misioni furnizimi, duke vrarë të gjashtë anëtarët e ekuipazhit; pesë të tjerë u dëmtuan në tokë nga raketa dhe dronë iranianë në Arabinë Saudite. Një aeroplan i shtatë përfshihej gjithashtu në incidentin e Irakut dhe është përfshirë në numërimin e përgjithshëm të humbjeve.
E-3 Sentry: Të paktën një nga këta aeroplanë të paralajmërimit të hershëm dhe kontrollit ajror u dëmtua në tokë në bazën ajrore “Princi Sultan” në Arabinë Saudite gjatë një sulmi vijues iranian.
Helikopteri HH-60W: Të paktën një nga këta helikopterë ushtarakë multifunksionalë me katër elika, me dy motorë dhe të kapacitetit të mesëm u dëmtua nga zjarri iranian gjatë një misioni kërkim-shpëtimi në luftim.
MQ-4C Triton: Të paktën një nga këta dronë vëzhgues pa pilot me vlerë 240 milionë dollarë, për lartësi të mëdha dhe qëndrueshmëri të gjatë, i projektuar kryesisht për zbulim dhe vëzhgim detar, u rrëzua në prill.
Helikopteri AH-6: Forcat e SHBA-së shkatërruan katër nga këta helikopterë të vegjël dhe shumë të manovrueshëm pasi u konsideruan të papërmirësueshëm gjatë një operacioni kërkim-shpëtimi në luftim brenda Iranit.
AH-64 Apache: Të paktën një nga këta helikopterë sulmues me dy motorë dhe katër elika, i ndërtuar me një kabinë dyshe për një ekuipazh prej dy personash, u rrëzua afër Ngushticës së Hormuzit më 8 qershor.
MH-60S: Të paktën një nga këta helikopterë multifunksionalë të Marinës së SHBA-së u rrëzua në Detin Arabik më 1 korrik. Tre nga katër anëtarët e ekuipazhit u plagosën dhe u shpëtuan, ndërsa i katërti u deklarua i humbur.
MQ-9 Reaper: Deri në 30 nga këta dronë të armatosur me qëndrueshmëri të gjatë, të përdorur për vëzhgim, mbledhje informacioni dhe sulme precize, u shkatërruan.
Ushtria iraniane ka pretenduar se i ka shkaktuar dëme të mëtejshme aseteve amerikane, duke rrëzuar disa herë dronë vëzhgues dhe sulmues afër Ngushticës së Hormuzit. Teherani gjithashtu kapri një mjet nëndetës amerikan “Dive-LD” më herët këtë muaj.
Çfarë humbjesh pësuan bazat ushtarake të SHBA-së në rajon?
Raporti nëwvizoi më tej pohimin e Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM) se sulmet iraniane dëmtuan dhe shkatërruan qindra ndërtesa dhe struktura në instalimet ushtarake të SHBA-së në Kuvajt, Bahrein, Katar, Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabinë Saudite, Irak, Oman dhe Jordani gjatë konfliktit.
Ai nuk dha detaje shtesë apo specifika mbi këto dëme.
Nga raportimet e mëparshme, dimë se disa objekte të SHBA-së u mbyllën përkohësisht ose u zhvendosën për shkak të sulmeve iraniane.
Raporti vërejti se “ngritja e bazave adekuate detare dhe porteve mbështetëse shfaqi sfida të mëdha para dhe gjatë” fushatës ushtarake të SHBA-së kundër Iranit, “që rrodhën nga ndërlikimet dhe pasiguritë me lejet e qasjes nga vendet pritëse për të shfrytëzuar portet për rifurnizimin e flotës”.
“Një problem me zhvendosjen e mbështetjes logjistike dhe infrastrukturës në Diego Garcia ka qenë distanca, me kalimin e zgjatur detar që kërkonte cikle logjistike nga 14 deri në 18 ditë,” citohet të ketë thënë CENTCOM në raport.
Si i dëmtuan sulmet iraniane objektet diplomatike të SHBA-së në Gjirin Persik
Raporti i mbikëqyrësit vuri në dukje se objektet diplomatike të SHBA-së në katër vende: Irak, Kuvajt, Arabi Saudite dhe EBA, pësuan dëme nga sulmet iraniane, me një kosto totale të vlerësuar prej 184 milionë dollarësh.
Përveç kësaj, Uashingtoni pësoi një kosto të vlerësuar prej 24.5 milionë dollarësh në muaj nga vonesat e projekteve të ndërtimit për shkak të largimeve të urdhëruara dhe kufizimeve të udhëtimit në Bagdad, Jeruzalem, Tel Aviv, Kajro, Aman, Qytetin e Kuvajtit dhe Maskat.
Iraku
Raporti citoi Departamentin e Shtetit të SHBA-së të ketë thënë se misioni në Irak u përball me më shumë se 600 sulme deri në fund të qershorit, duke kushtuar deri në pothuajse 157 milionë dollarë.
Kompleksi i ri i Konsullatës Përgjithshme të SHBA-së në Erbil pësoi dëmtime në disa ndërtesa. Ambasada e SHBA-së në Bagdad pësoi dëmtime “por në një shkallë më të vogël”, thuhet në raport, duke shtuar se Qendra Diplomatike e Mbështetjes në Bagdad, e vendosur afër Aeroportit Ndërkombëtar të Bagdadit, pësoi dëme të mëdha.
Kuvajti
Më 5 mars, Ambasada e SHBA-së në Qytetin e Kuvajtit pezulloi operacionet për shkak të “tensioneve rajonale”, sulmeve dhe dëmtimeve të objekteve të ambasadës, thuhet në raport, me një kosto prej pothuajse 14.75 milionë dollarësh.
Arabia Saudite
Më 3 mars, dy dronë iranianë goditën Ambasadën e SHBA-së në Rijad, duke shkaktuar dëme materiale, me një kosto prej rreth 11.5 milionë dollarësh.
Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA)
Konsullata Përgjithshme e SHBA-së në Dubai pësoi dëmtime në një ndërtesë shërbimesh, raportoi Departamenti i Shtetit i SHBA-së, me një kosto prej pothuajse 120,000 dollarësh./aljazeera.com
