Stefan Schmid
Dikur, kur isha ende fëmijë, gjatë orëve të edukimit fizik luanim shpesh lojën me “Njeriun e Zi”. Të gjithë fëmijët bërtisnin: “Kush ka frikë nga Njeriu i Zi?” – “Askush!” Dhe kushdo që arrinte të vraponte në anën tjetër të sallës pa u kapur, i shpëtonte sulmit të “Njeriut të Zi”. Atëherë nuk e kuptonim sa raciste ishte në të vërtetë kjo lojë.
Sot, kjo lojë e këndshme ndjekjeje luhet ende, megjithëse tashmë ka një emër tjetër. Fëmijët tani thërrasin: “Kush ka frikë nga ariu i madh?” – “Askush!”
Kur shohim debatet politike në Zvicrën Lindore, si së fundmi për parcelat e varrezave myslimane në Weinfelden apo për xhaminë e planifikuar të Komunitetit Islam Shqiptar në qytetin e St. Gallen, më lind natyrshëm një pyetje tjetër: “Kush ka frikë nga Islami?” – “Askush”? Apo më mirë: disa?
Thirrjet e SVP-së tashmë janë bërë të zakonshme. Islami shërben si një sipërfaqe projekcioni për të ushqyer, në përgjithësi, frikën ndaj të huajve. Por kjo parti nuk nxit vetëm emocione; ajo prek realisht një tel të ndjeshëm tek një pjesë e popullsisë: shumë njerëz ndiejnë një pasiguri të brendshme kur bëhet fjalë për çështjet e komunitetit mysliman. Në një farë mase, kjo është e kuptueshme.
Nga njëra anë, roli në rënie i komuniteteve të krishtera — mjafton të përmenden kishat gjithnjë e më bosh dhe mbylljet e shumta — duket se ushqen një lloj armiqësie ndaj komuniteteve në rritje, si Islami. Nga ana tjetër, nuk kanë kaluar shumë vite që kur terroristët në Paris, Nice dhe gjetkë përhapën frikë dhe terror me sulme në emër të Allahut.
Islami dhe terrorizmi, në sytë e shumë njerëzve, janë shkrirë në një të vetme, edhe pse kjo është një thjeshtim i papranueshëm i realitetit.
Maqedonasi nga Maqedonia e Veriut apo shqiptari nga Kosova, që jetojnë prej 30 vitesh në Zvicrën Lindore, nuk mund të mbahen përgjegjës për dhunën. Po aq pak sa të krishterët zviceranë mund të mbahen përgjegjës për fushatat e të krishterit amerikan Donald Trump.
Edhe në Zvicër ka pasur probleme me islamistë të prirur për dhunë. Winterthuri, për shkak të xhamisë An’Nur, për një kohë të gjatë konsiderohej një pikë e nxehtë, sidomos për shkak të radikalizimit në rrethet e të rinjve. Pas raportimeve mediatike për raste personash që udhëtonin drejt Sirisë dhe mbylljes së xhamisë (2017), qyteti krijoi një njësi të specializuar kundër ekstremizmit, ndërsa Shoqata Kulturore Islame e Winterthurit ndërtoi struktura të reja në Töss. Që atëherë, situata është qetësuar ndjeshëm.
Prandaj është e kuptueshme që Komunitetit Shqiptar në St. Gallen t’i bëhen pyetje për ndërtimin e planifikuar të një xhamie – si për financimin, bashkëpunimin me komunitete të tjera fetare, apo marrëdhënien me rendin juridik zviceran.
Në të njëjtën kohë, duhet të kemi kujdes të mos rrëshqasim në një armiqësi të tepruar dhe të verbër ndaj Islamit. Zvicra krenohet me lirinë e saj, bashkëjetesën paqësore të kulturave dhe etnive të ndryshme. Komuniteti mysliman – veçanërisht që nga vala migratore e viteve 1990, e nxitur nga luftërat në shtetet e ish-Jugosllavisë – është bërë pjesë përbërëse e shoqërisë zvicerane. Brezat e dytë dhe të tretë janë, në shumicën e rasteve, të integruar mirë dhe të suksesshëm ekonomikisht. Edhe në përfaqësimin kombëtar të futbollit, myslimanët prej kohësh janë pjesë e ekipit – dhe shpesh ndër më të mirët që Zvicra ka për të ofruar.
Derisa të inaugurohet një xhami në St. Gallen, do të kalojë ende shumë ujë në lumin Rin. Duhet ta ndjekim këtë zhvillim me interes dhe mendim kritik, por kurrë me frikë apo armiqësi. Kjo nuk do të ishte aspak zvicerane. Katolikët dhe protestantët kanë vendet e tyre të adhurimit, po ashtu edhe hebrenjtë. Nuk ka arsye që ky e drejtë t’u mohohet myslimanëve – sidomos kur është më mirë që feja të praktikohet në hapësira publike sesa në garazhe të errëta apo vende të fshehta, që i shpëtojnë vëzhgimit dhe kontrollit shoqëror.
Autori: Stefan Schmid, gazeta Tagblatt
