Nga Muharrem Abazaj
Konfirmimi nga institucionet më presigjioze ndërkombëtare i lashtësisë disa mijra vjeçare e gjuhës albanin ( ilirishte – shqipe) merr jetë, vërtetësi, vetëm atëhere kur ne të povojmë shkencërisht vazhdimësinë gjuhësore ilirishte – shqipe.
Ky vëtrtetim bëhet i mundur duke gjetur materiale të shkruara në ilirisht dhe t ’
i krahasojmë ato me shqipen e sotme.
Në territorin e vendit tonë janë gjetur shumë mbishkrime ilire, të cilat janë të mjaftueshëm për ta bërë këtë krhasim.
Po sjellim më poshtë deshifrimin e njërin prej tyre
MOZAIKU I MESAPLIKUT
Ky mbishkrim ilir është i konservuar në Muzeun Kombëtar, Tiranë
Në shkrimin e tij janë pëdorur shkronjat e alfabetit të greqistessë vjetër.
Kjo ka ndodhur pasi ilirët nuk kishin arritur të kishin një alfabet të tyren të veçantë.
Këtë fakt e ka vënë re prej kohësh edhe studjuesi ynë i shquar Sami Frashëri.
“Merretë vesh që Shqipëtarëtë që moti kanë shkruarë herë …me shkronja arabishte, ca me greqishte e ca me llatinishte. Këto janë gjërëra të paka e Shqipëtarëtë s’janë menduarë kurrë të goditinë një palë shkronja për të shkruarë gjuhën’ e tyre: edhe shqipja kish mbetur gjer në kohët tënë gjuhë e pashkruarë. ( Shqipëria ç’ka qenë, ç’ështëe çdo të jetë” fq.25 )
Kjo mënyrë të shkruari ka vazhduar deri në Kongresin e Manastirit kur u krijua alfabeti i shqipes.
Ky mbishkrim është bërë mbi një mozaik të gjetur në rrënojat e një kishe.Daton si i shek VI p.e.s kohë që përkon krishterë në Iliri.
Mbishkrimi është vendosur përpara figurës së një portreti.
Për deri sa ky mbishkrim gjendet në një objekt kulti, në një kishë, vetkuptohet se edhe përmbajtja e tij do të ketë lidhje me besimin të krishterë.Në Iliri krishtërimi filloi të përhapet që në shekujt e parëtë erës sonë. Vdekja e nje personi në atë kohë nuk konsiderohej si zhdukje e përherëshme, por si një largim, si ikje nga kjo bote
Por historia njerëzore nuk kish njohur kurrë që një person që vdiste , që ikte nga kjo botë de të rikthehej, të ringjallej përsëri, prandaj ringjallja e Krishtit përbënte një ngjarje të jashtzakonshme. Pikërisht mbi këtë ngjarje, mbi këtë narrativë u arrit përhapja e fesë kristiane.
Këtë rol përhapës të krishtërimit, në radhë të parë e luanin objektet e kultit, prandaj dhe të gjitha objektet e kishës lidheshin me këtë narraivë, me vdekjen dhe ringjalljen e Krishtit.
Të ndalemi tek teksti i mbishkrimit.
Teksti i tij është fare i shkurtër, ka vetëm me 8 APAIKEAS
Fjalët njërrokëshe të tekstit janë: A/ asht, PA / parë, IK/ me ikë, të largohet, të vdesë. E / dhe, AS / asht.
Kuptiim i mbishkrimit del “ Asht parë të ikë dhe asht ”
Përmbajtja e mbishkrimt del shumë e qartë, ajo përbën thelbin e narrativës: Vdekjen dhe ringjalljen e Krishtit./gazetaimpakt
