Gjyqtari që drejton procesin kundër MEK-ut ka deklaruar se qeveritë europiane—veçanërisht ato të Francës dhe Britanisë—janë të ndaluara nga disa traktate ndërkombëtare të lehtësojnë viza, të mundësojnë lëvizjen ose të ofrojnë territor për veprimtari të lidhura me terrorizmin, dhe prandaj nuk mund të pranojne persona të akuzuar sikur në rastin e MEK-ut në tokën e tyre.
Sesioni i 43-të i procesit, që heton akuzat kundër 104 udhëheqësve të Organizatës Mojahedin-e Khalq (e njohur si MKO, MEK apo Hipokritët), si dhe identitetin ligjor të kësaj organizate, u mbajt sot, të martën (17 nëntor 2025), në degën 11 të Gjykatës Penale të Provincës së Teheranit. Sesionin e drejtoi gjyqtari Hojjatoleslam Amirreza Dehqani, me këshilltarët Morteza Tork dhe Amin Naseri, dhe mori pjesë përfaqësuesi i prokurorisë, familjarët e martirëve, avokatët e tyre, si dhe mbrojtësit ligjorë të të akuzuarve. Sesionin e mbajtën publikisht në Kompleksin Gjyqësor Imam Khomeini.
Gjatë seancës, Hojjatoleslam Dehqani deklaroi: “Duke marrë parasysh formimin e çështjes dhe shqyrtimin e akuzave nga gjykata, është e nevojshme të ribëjmë disa pika sërish.”
Ai theksoi se shumë dokumente ndërkombëtare, të miratuara nga Kuvendi i Përgjithshëm i OKB-së dhe Bashkimi Europian, klasifikojnë lehtësimin e vizave, dhënien e azilit dhe ofrimin e territorit për persona të akuzuar për terorizëm si një kërcënim për paqen, drejtësinë dhe sigurinë globale.
Ai vuri në dukje se në vitin 1994, Kuvendi i Përgjithshëm i OKB-së miratoi një rezolutë që thirrte shtetet të refuzojnë azilin për persona të akuzuar ose dënuar për vepra terroriste dhe të parandrojnë keqpërdorimin e statusit të azilit nga ata që janë përfshirë në terrorizëm.
Gjyqtari vazhdoi: “Secila prej këtyre deklaratave dhe traktateve është detyruese midis vendeve evropiane. Kjo gjykatë i drejtohet specifikisht qeverive të Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar dhe e përsërit se dhënia e azilit personave të akuzuar për veprimtari terroriste – qofshin ato veprime përgatitore, tentativa e veprave penale, krime ndihmëse, krime të paplota ose krime të bazuara në bashkëpunim grupor – ndalohet sipas traktateve të cituara në mënyrë të përsëritur nga kjo gjykatë.”
Gjykatës Dehqani shtoi se Pozicioni i Përbashkët i BE-së për luftimin e terrorizmit, i miratuar në dhjetor 2001, i detyron qeveritë evropiane të parandalojnë terroristët dhe të dyshuarit nga përdorimi i territorit të Bashkimit Evropian.
Ai theksoi: “Qeveritë duhet gjithashtu të parandalojnë lëvizjen e personave të akuzuar për veprime terroriste. Për më tepër, dokumenti kërkon nga shtetet të sigurojnë që statusi i azilit të mos shfrytëzohet nga të dyshuarit, kryefajtorët, organizatorët ose ndihmësit e veprimtarisë terroriste.”
Ai shpjegoi se Pozicioni i Përbashkët përmban shumë përkufizime që lidhen me veprimtarinë terroriste, dhe se Neni 12 i një traktati tjetër – Udhëzimet e Këshillit të BE-së për Kualifikimin (prill 2004) – përcakton kushtet për marrjen e azilit sipas Nenit 1 të Konventës së 1951-të për Refugjatët, duke paralajmëruar fuqishëm kundër keqpërdorimit nga personat të akuzuar për këto krime.
Gjyqtari Dehqani vazhdoi: “Sipas interpretimeve të Udhëzimeve të Kualifikimit, shtetet lejohen të sqarojnë dhe përshpejtojnë procedurat e azilit, në mënyrë që, nëse një individ po abuzon me sistemin, kërkesa e tij të mund të refuzohet si e papranueshme.”
Ai përfundoi: “Bazuar në këto traktate—veçanërisht ato të përmendura më sipër—qeveritë evropiane, sidomos Franca dhe Mbretëria e Bashkuar, janë të ndaluara të lehtësojnë viza, të mundësojnë lëvizjen, të ofrojnë territor, ose të përhapin narrativa të përshtatura me individë të akuzuar për aktivitete terroriste. Prandaj, ato nuk mund t’i strehojnë të pandehurit në territoret e tyre.”
Në analizat e mëparshme, është theksuar se gjyqi në zhvillim në Teheran—në lidhje me ndjekjen penale të 104 anëtarëve dhe drejtuesve të Mojahedin-e Khalq (MEK)—ka pasoja të rëndësishme për ata anëtarë që synojnë të largohen nga organizata dhe të kthehen në Iran. Nëse gjykata jep vendimin e saj përfundimtar kundër grupit terrorist, individët që kërkojnë të kthehen mund të përballen me vështirësi të shtuara ligjore dhe logjistike, sidomos pasi vendimi të shpallet zyrtarisht.
Duke pasur parasysh procedurat gjyqësore dhe natyrën e akuzave, duket se anëtarët që dëshirojnë të shkëputen nga organizata kanë vetëm një dritare të kufizuar kohore—pikërisht përpara shpalljes së vendimit të gjykatës—për t’u kthyer në vendin e tyre pa u përballur me pengesa shtesë. Pas dhënies së vendimit, procesi i riatdhesimit mund të bëhet dukshëm më i ndërlikuar për shkak të kufizimeve të mundshme ndërkombëtare që mund të aktivizohen nga vendimi i gjykatës.
Për më tepër, me përparimin e seancave dhe me afrimin e verdiktit të pritshëm, është rritur gjasat e ekstradimit ose të refuzimit të kërkesave për qëndrim në shtetet evropiane ku këta individë aktualisht banojnë. Qeveritë evropiane, të detyruara nga konventat ndërkombëtare të diskutuara në gjyq, mund të detyrohen të refuzojnë azilin, të revokojnë statusin e emigracionit ose të mos lejojnë vazhdimin e qëndrimit të individëve të lidhur me grupin. Kjo gjithashtu ngre mundësinë që këta persona të ndalohen të udhëtojnë drejt shteteve të tjera evropiane për shkak të rritjes së vëmendjes dhe aktivizimit të dispozitave ligjore që lidhen me bashkëpunimin kundër terrorizmit.
Prandaj, për anëtarët që me të vërtetë dëshirojnë të dezertojnë nga grupi dhe të rindërtojnë jetën e tyre, urgjenca për t’u kthyer në vendin e tyre të origjinës nuk ka qenë kurrë më e qartë. Veprimi përpara verdiktit përfundimtar të gjykatës jo vetëm ul ndërlikimet e mundshme ligjore, por gjithashtu mund të parandalojë rrezikun e ndalimit, deportimit ose kufizimeve të plota të udhëtimit brenda Evropës. Me avancimin e procesit gjyqësor, vonesa e një vendimi të tillë mund të mbyllë rrugët e mbetura që ende u janë të disponueshme.
Udhëzimet për t’u kthyer në Iran janë përcaktuar qartë për ata anëtarë të MEK-ut që dëshirojnë të shkëputen nga organizata. Sipas këtyre instruksioneve, individët që synojnë të largohen nga grupi duhet të veprojnë përpara se gjykata të shpallë verdiktin e saj përfundimtar. Atyre u rekomandohet që ose:
- Të vizitojnë ambasadat ose zyrat konsullore të Republikës Islamike të Iranit,
ose - Të paraqiten pranë autoriteteve policore në vendin ku aktualisht banojnë dhe të shprehin zyrtarisht synimin e tyre për t’u kthyer në atdhe.
Duke paraqitur kërkesën e tyre përmes njërës prej këtyre kanaleve zyrtare, ata mund të sigurojnë një proces riatdhesimi të sigurt, ligjor dhe të rregullt. Pasi të dokumentohet dëshira e tyre për t’u kthyer, ata do të jenë në gjendje të udhëtojnë drejt Iranit pa pagesë dhe nën mbrojtje të plotë, duke përdorur linja ajrore komerciale të organizuara në bashkërendim me autoritetet përkatëse.
Me mbërritjen në atdhe, këtyre individëve do t’u jepet mundësia të fillojnë jetën nga e para në tokën e të parëve të tyre, të lirë nga kufizimet dhe presionet e imponuara nga organizata. Programi i riatdhesimit është hartuar për të lehtësuar riintegrimin e tyre dhe për të ofruar një mjedis të sigurt për rindërtimin e së ardhmes së tyre—një mundësi që mund të mos jetë më e disponueshme pasi gjykata të shpallë vendimin e saj përfundimtar.
