Opinion

80 vjet nga Lufta Italo-Greke dhe Ligji i Luftës

Nga Pirro Prifti

Me 28 tetor të vitit 1940 filloi lufta Italo-greke e nisur ngaterritori i Shqipërisë së okupuar nga Italia fashiste. Planet e Mussolinit Kryeministrit të atëhershëm të Italisë (i ardhur ngaPartia Nacional Fashiste Italiane), ishin për të rikrijuar njëperandori të re romake.

Për të filluar këtë luftë italianëve u duheshin disa shkasë për ta nxitur atë , por kryesorja ishte se në atë luftë për të përfshirëshqiptarët u përdor idea e Shqipërisë së madhe dhe përfshirja e Çamërisë në kufijtë e Shqipërisë. Kjo Propagandë u zhvillua qënë fillim te vitit 1940. Pra u përdor edhe karta e nacionalizmit, “çlirimin” e Çamërisë me armët e fashizmit italian, përrealizimin, siç shkruante kryetari i Këshillit Lartë FashistKorporativ, Terenc ToçiZenone Beninit, njëShqipërie madhe, me Perandorinë do bëhej e gjerë dhe e fuqishme( https://alb-spirit.com/2017/01/13/lufta-italo-greke-1940-1941-dhe-te-renet-greke-ne-shqiperi/).

U përdor si shkas vrasja e Daut Hoxhës në Konispol, një çamidhe një atdhetar. një raport Cianosnga mesi i gushtit1940mëkëmbësi i përgjithshëm, tregonte historinë e trishtueshme Daut Hoxhës, një atdhetar i Çamërisë, i cili ishtei detyruar kalonte vite Shqipëri dhe sapo ishte gjetur i vrarë Konispol. Vrasësit, cilit donin përfitonin pjesënpremtuese prej qeverisë Athinës, e kishin kryer krimin mbështetur prej emisarëve zyrtarëve grekë. Nga mikrofonat e EIAR (RAI i sotëm), një spiker njoftonte se “sakrifica e tij nukdo shkojë kot, mbasi lajmi i krimit poshtër ka prekëthellësisht shqiptarët e Çamërisë”.

Po kështu, më 26 tetor agjencia “Stefani” njofton se një bandëgreke kishte sulmuar një pikë kufitare afër Korçës, duke shkaktuar vrasjen e dy shqiptarëve dhe duke lënë duart e trupave kufitare gjashtë burgosur. Nga ana tjetër, tri bombakishin shpërthyer prej terroristëve grekë zyrën e mëkëmbësit Santi Quarantas (Sarandës).

Nga ana e tyre, grekët saktësonin se vërtetë Daut Hoxha ishte vrarë gjatë një zënke prej dy shqiptarëve dhe se ai ishte njëbandit, i dënuar shumë herë si një rebel qysh prej njëzet vjetëve.Dihet se  në Çamërinë e asaj kohe jetonin tetëdhjetë mijëshqiptarë dhe dhjetëmijë grekë, simbas propagandës fashiste, qysh kur ky rajon, vitin 1913 i qe dhënë Greqisë…(http://ëëë.panorama.com.al/si-nisi-lufta-italo-greke-dhe-komentet-per-vrasjen-e-daut-hoxhes/).

Komandanti i Ushtrise Italiane Visconti Prasca (dhe gjeneralBadoglio) spjegon se aksioni kundër forcave greke Epir, do tëpërfshinte rreth tridhjetëmijë njerëz, dhe paraprakishtparashikonte një seri stërvitjesh, falë cilave dhjetë apo pesëmbëdhjetë ditë, i gjithë rajoni do mund pushtohejshpejt.

Në fakt nuk ndodhi kështu.

mëngjesin e 28 tetorit 1940, trupat italiane Shqipëri, nënkomandën e gjeneralit Sebastiano Visconti Prasca, do nisninmarshimin për sulmin kundër Greqisë.

Prej fundit tetorit 1940 kur filloi lufta dhe deri nga fundi idhjetorit 1940, e tej, deri prill 1941, trupat greke zunë njëpjesë konsiderueshme territorit shqiptar, përfshirë Korçëndhe Gjirokastrën. Për pasojë, Shqipëria pas okupacionit italianpo vihej edhe nën okupacionin grek, do t’i kushtonteveçanërisht jugut.

Mussolini i turpëruar kërkoi ndihmën e Hitlerit dhe me njëoperacion kombinuar, forcat italo-gjermane e mposhtënGreqinë fund prillit 1941. zhvillimin e mëtejshëm ngjarjeve vendi do njohë edhe okupacionin gjerman pas kapitullimit Italisë shtator 1943

(https://sq.ëikipedia.org/ëiki/Lufta_italo_-_greke,_diktator%C3%AB_e_kuisling%C3%AB).

Në këtë luftë u përfshinë edhe batalionet shqiptare . Madje mënyrë simbolike ishin dy batalione Milicisë FashisteShqiptare mëngjesin e 28 tetorit sulmuan parët kufijtëgrekë Epir. Por u zhgënjyen shumë shpejtë. Pritshmëria ngashqiptarët frontin e luftimeve rezultoi nën zero. Dezertimi u një fenomen masiv dhe i organizuar. Në ushtrinë italianemorën pjesë: batalioniTomorri Regjimentin 83 te divizionitVenecia”, batalioniKorabi Regjimentin 77 divizionitLupi di Toscana”, batalioniKaptina Regjimentin 78 divizionitLupi di Toscana”, batalioni “Gramoz” Regjimentin 47 divizionit “Ferrara”, batalioniDajtiRegjimentin 48 divizionit “Ferrara”, batalioniTaraboshRegjimentin 3 Grenadier.

Spiro Moisiu komandonte batalionin Tomorri. Batalionet Koratakomandohej nga Fuat Dibra, dhe Kaptina komandohej ngaPreng Previzi. Batalioni Taraboshi komandohej nga RexhepGilani por edhe Lefter Ruço, batalionet Gramozi dhe Dajtikomandoheshin here pas here nga Adem Boletini.Por shqiptarëte përfshirë në këto batalione dezertuan shumë shpejt dhekundërshtuan luftën.

parët ngritën krye ushtarët e batalionitTomorikur shumicae cilëve 4 nëntor u larguan nga fronti e ku mbetën vetëm120 njerëz. Veprimi i tyre u pasua nga batalioniTaraboshi” e pak vonë edhe nga batalionetGramozi” e “DajtiVetëm një natë, duke u gdhirë 23 nëntori, zonën e Pogradecitdezertuan 206 ushtarakë shqiptarë. Gjithsej përfundim luftës italo-greke dezertuan nga fronti e nga shërbimi mbi tremijë shqiptarë. Ushtarët dezertorë u kapën dhe mbeturinat e batalioneve shqiptare u grumbulluan fillim Fier e pastaj Shijak ku edhe u riorganizuan një grupim vetëm quajtur“Skanderbeg”

Me qindra familje ushtarëve dezertuar ose arratisur u persekutuan dhe u internuan, përfshirë edhe afro 400 veta Itali (https://gazetamapo.al/lufta-e-humbun-e-arben-putos-me-historine/).

Lufta italo-greke u zhvillua thuajse territorin shqiptar përrreth gjashtë muaj.

përfundim kësaj lufte Shtabi Madhor i ushtrisë italianeraportoi se ishin vrarë afro 14 mijë njerëz, ishin plagosur rreth51 mijë tjerë dhe llogariteshin humbur mbi 25 mijë vetë. vonë këto shifra patën një korrigjim vogël. Humbjet e ushtrisë greke sipas burimeve greke ishin: 11 mijë e 911 oficerëdhe ushtarë vrarë e vdekur dhe 1342 humbur ( https://alb-spirit.com/2017/01/13/lufta-italo-greke-1940-1941-dhe-te-renet-greke-ne-shqiperi/).

Nga ana juridike, Italia Fashiste I shpalli liftë Greqisë, dheautomatikisht Shqiperia e pushtuar si pjesë e Mbretërisë sëItalisë I shpalli luftë Greqise me firmen e Kryeministrit tëatëhershëm Shefqet Vërlaci. kryeministri shqiptar ShefqetVerlaci, qe dorezoi kuroren Viktor Emanuelit te Italise, firmosidhe dokumentin e luftes kunder Greqise:

9 qershor 1940, një ditë para se Italia fashiste t’i shpallteluftë Anglisë dhe Francës, mbreti i Italisë, Viktor Emanueli III, nënshkroi, pa pyetur qeverinë kuislinge Tiranës, një dekret posaçëm për Shqipërinëdekreti nr. 194, i cili u botua gazetën zyrtare Shqipërisë, nr. 93, datë 10 qershor 1940.

nenin 1 dekretit thuhej: “Mbretëria e Shqipërisë pranon se është luftë me shtetet me cilët do jetë luftë mbretëriae Italisë“. bazë këtij dekreti, gatuar kuzhinën e Mussolinit kur nesërmen, 10 qershor 1940 Italia i shpalliluftë Anglisë dhe Francës, Shqipëria detyrimisht u ndodh pa dëshirën e saj gjendje lufte me dy Fuqitë e Mëdhaperëndimore. Kjo situatë u përsërit edhe 28 tetor 1940, kurItalia fashiste i shpalli luftë Greqisë. Po atë ditë, qeveriakuislinge e Tiranës e kryesuar nga Shefqet Vërlaci, ishte e detyruar nga ligji i përmendur solidarizohej me Romën(https://ëëë.botasot.info/…/shqiperia-i-shpalli-lufte…/).

Po kështu Mbretëria Greke shpalli gjëndjen eluftës kundërItalisë dhe Shqipërisë:

Ligji i Luftes i realizuar nga Greqia duke shpallur armiq Italine dheShqiperine:

Ligji i Luftës Nr. 2636/1940, Athinë, 08 nëntor, 1940, tënënëshkruar nga Shtetas devotshëm Lartmadhërisë SuajMbreti I Greqise:

Ministrat

i Drejtësisë

i Financave

Ajis Tabakopullos

Andhr. Apostolidhis

Ligji i Forcës Nr. 2636 1940

si dhe ligjet, pjella tij Nr. 4506/1966 , dhe 1664/1998.

Nëse Ligji i Luftës kundër Italisë u hoq menjëherë pas përfundimit të luftës së dytë Botërore, ligji i Luftës kundërShqipërisë egziston edhe sot dhe është aktiv, përsa i përketdispozitave 1 dhe 2  që flasin  rreth akteve ligjore armiqvedhe sekuestrimit pasurive armike./gazetaimpakt 

OPINIONE

INTERVISTA