Aleksandr Dugin e sheh Nju Delhin si një tjetër kthesë drejt shumëpolaritetit, por paralajmëron se loja nuk është fituar: Perëndimi po përçahet, megjithatë mund të godasë ende përsëri, dhe vetëm strategjia do të vendosë përfundimin.
Bisedë me Aleksandr Dugin në programin televiziv Escalation në Sputnik TV.
Drejtuesi: Ngjarjet në Nju Delhi janë padyshim një tjetër etapë në ndryshimet tektonike që po ndodhin tani në shkallë globale. Deklaratat e drejtuesve të të tria fuqive — të cilët së bashku përfaqësojnë demografikisht gjysmën e njerëzimit dhe mbajnë një peshë kolosale ekonomike — kanë një rëndësi historike. Kryeministri Modi deklaroi qartë se uniteti dhe konsensusi i BRICS duhet të shndërrohen në rezultate konkrete në skenën botërore, çka do të thotë një reformim i thellë i qeverisjes globale. Nga India pritej një gjuhë më pak e ashpër sesa nga Vladimir Putin apo Xi Jinping, e megjithatë prirja drejt ristrukturimit të sistemit doli të jetë e përbashkët. Në të njëjtën kohë, Vladimir Putin theksoi se Rusia ngulmon në mënyrë të vazhdueshme se Kombet e Bashkuara duhet të ruajnë rolin e tyre qendror në gjeopolitikën botërore. Nisur nga e gjithë kjo, si duhet ta vlerësojmë tani BRICS-in si një aktor global, dhe cili është roli i tij real në rendin e ri botëror që po lind?
Aleksandr Dugin: Kam tridhjetë vjet që zhvilloj teorinë e botës shumëpolare dhe ndjek procesin e formimit të saj — tashmë si një studiues dhe intelektual plotësisht i formuar. Shumë nga librat e mi i kushtohen kësaj, përfshirë tekstet mësimore mbi teorinë shumëpolare të përkthyera në një gamë të gjerë gjuhësh, si dhe shumë vepra të tjera më të fundit. Unë e ligjëroj teorinë e botës shumëpolare në MGIMO,¹ dhe kam nisur ta bëj këtë në Universitetin Shtetëror të Moskës rreth pesëmbëdhjetë apo njëzet vjet më parë. Për mua, ajo që po ndodh është një libër i hapur.
Nga këndvështrimi i teorisë, është e lehtë të shohësh se nga burojnë prirje të caktuara, si zhvillohen ato dhe drejt ku po shkojnë. Mund të shoh si pikën e mbërritjes ku nuk kemi arritur ende, ashtu edhe pikën e nisjes nga e cila u nisëm: botën njëpolare, kulmi i së cilës ishin padyshim vitet 1990, kur Perëndimi e ndiente veten si të vetmin aktor global, hegjemonin. Ja çfarë nënkuptonte globalizimi: ekzistonte vetëm Perëndimi dhe periferia e tij, dhe pas fundit të Bashkimit Sovjetik, i cili kishte qenë poli alternativ, nuk mbeti asgjë tjetër.
Nga ai moment, pas collapses dhe vetëvrasjes gjeopolitike të Bashkimit Sovjetik, modeli njëpolar nisi të merrte hìnhë. Pas ardhjes së Vladimir Putinit në pushtet, Rusia nisi të largohej nga ajo arkitekturë dhe të lëvizte drejt një bote shumëpolare. Jevgeni Primakov i dalloi sinjalet e para të kësaj që në fund të viteve 1990, çka është thelbësore për të kuptuar të ardhmen gjeopolitike.² Shumëpolariteti më pas doli tregradisht në dritë, veçanërisht me ngritjen e Kinës dhe këmbënguljen e vendit tonë. Në fakt, ai është përshkruar tashmë në mënyrë mjaft të hollësishme në teori. Ajo drejt së cilës po lëvizim është e lehtë të imagjinohet, të paktën për ata që punojnë profesionalisht me këtë temë.
Një botë e re shumëpolare po lind. Ajo është shumëpolare, jo njëpolare, çka do të thotë se pretendimit të Perëndimit për universalitet i është dhënë fund. Ai pretendim refuzohet. Çdo shtet-qytetërim, çdo pol i botës shumëpolare, paraqet vizionin e vet për rendin botëror, vlerat, traditat dhe marrëdhëniet, si dhe ofron scenarët e veta. E gjithë kjo merret parasysh, po të doni, kolektivisht — por nga një numër shumë i kufizuar aktorësh.
Ky proces bën të dukshme diçka që paktë njerëz e kanë vënë re ende: se si do të marrë formë faktikisht kjo botë shumëpolare, çfarë problemesh e kundërshtish do të gjenerojë ajo, dhe çfarë formash juridike do të marrë. Këtu do të theksoja se OKB-ja në formën e saj të tanishme pasqyron një rend krejtësisht të mëparshëm: botën e Jaltës. Pas Luftës së Dytë Botërore dhe Luftës së Madhe Patriotike, mori formë një sistem dypolar plus Lëvizja e të Paangazhuarve, dhe kjo është ajo që pasqyrohet në strukturën e Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Në thelb, kjo ishte një mekonstruksion dypolar që nuk ekziston më prej rreth katër dekadash.
Kështu që OKB-ja është një institucion ndërkombëtar që vazhdon të pasqyrojë një gjendje të mëparshme të gjërave. Pas shpërbërjes sovjetike, Perëndimi u përpoq të ndërtonte një sistem njëpolar të së drejtës ndërkombëtare në vend të OKB-së — vini re, pikërisht në vend të saj — duke krijuar struktura të tilla si “liga e demokracive” apo “forumet e demokracisë”, me Perëndimin, rrethin e tij të brendshëm, rrethin e mesëm, të luhaturit dhe periferinë e botës.
Ngritja e botës shumëpolare vendos në rend të ditës një arkitekturë ndërkombëtare krejtësisht ndryshe. Ne po përpiqemi tani ta riformësojmë këtë mbetje të atrofizuar të botës dypolare — inercinë prapambetëse të arkitekturës së vjetër juridike ndërkombëtare — sipas linjave të reja: as dypolare e as njëpolare, por shumëpolare. Mund të thuhet se po lëvizim drejt një sistemi të ri botëror të së drejtës ndërkombëtare që është shumëpolar në thelb, e megjithatë duam të përdorim OKB-në për të arritur atje. Vetë Perëndimi nuk është më i sigurt në fuqinë e tij dhe qartësisht i mungon kapaciteti për të ndërtuar një rend juridik njëpolar rreptësisht hierarkik, në të cilin do të ekzistonte vetëm ai dhe kërkush tjetër.
Kjo nuk është më e mundur sepse është Kina dhe jemi ne — ose jemi ne dhe Kina, si të preferoni. Modeli njëpolar nuk funksionon më, dhe edhe Perëndimi është i detyruar të veprojë brenda OKB-së, edhe pse kjo e bezdis. Ne shpresojmë ta shndërrojmë OKB-në në një institucion të shumëpolaritetit; ata duan të ruajnë inercinë e saj, e cila vazhdon t’u japë atyre disa privilegje joformale. Bota ndodhet tani në një kryqëzim rrugësh. Se do ta fitojmë ne luftën për OKB-në dhe ta bëjmë atë një institucion të botës shumëpolare, apo se do të lindë një model i ri mbi bazën e një BRICS-i në zgjerim ku do të rrjedhin gjithnjë e më shumë shtete-qytetërime — këtë do ta tregojë koha. Ndoshta kjo është pikërisht rruga që do të ndjekin gjërat.
Trajektorja është e qartë. Se si do ta jetësojmë shumëpolaritetin në praktikë, dhe çfarë formash do të marrë sistemi i ri i së drejtës ndërkombëtare, kjo është ende e vështirë të parashikohet. Samiti i Nju Delhit ishte një tjetër hap në atë drejtim. Këtu ka disa faktorë goditës, të cilët ju i përmendët.
Së pari, shumëpolariteti i plotë sot varet nga pak më shumë se një pendë që mund të vendoset në njërën apo tjetrën peshore. Prandaj, edhe aktorët që në shikim të parë nuk duken parësorë mund të dëshmohen vendimtarë. Një faktor i tillë është rezistenca e suksesshme e Iranit ndaj agresionit amerikano-izraelit dhe ndaj gjenocidit që po kryhet nga aksi perëndimor. Fakti që Irani rezistoi, dhe se Ansar Allah (huthit) morën kontrollin e Yemenit jugperëndimor dhe të ngushticës Bab el-Mandeb pikërisht në ajrin e samitit, e ndryshon hartën gjeopolitike në mënyrë thelbësore. Irani dhe Ansar Allah i shtohen me një peshë enorme anës shumëpolare të peshores.
Dhe këtu pozicioni i Modit është vendimtar. India — ose Bharat, siç e quajnë ata tani në mënyrën tradicionale — është një shtet-qytetërim që mban votën përcaktuese. Nëse India qëndron me Rusinë dhe Kinën, e prandaj edhe me Iranin, një Afrikë të lirë dhe një Brazil të pavarur — pjesa jetike e BRICS me të cilën nis i gjithë projekti — atëherë ne fitojmë. Atëherë bota shumëpolare ka ardhur në jetë.
India balancon një traditë të thellë antikolonialiste me një armiqësi të pashmangshme ndaj Perëndimit. Kur populli yt është pushtuar dhe i është nënshtruar gjenocidit për shekuj me radhë, ti nuk mund të ndjesh simpati për shtypësit. Dëshira për ta përmbysur atë situatë është natyrale për çdo popull të çliruar. India ka gjithashtu botën e saj qytetëruese — qytetërimin hindu, një mentalitet të veçantë, traditën e Hindutva-s dhe dharma-s — e cila në asnjë sens nuk është perëndimore. Dhe me Rusinë, India tradicionalisht nuk ka pasur asnjë kundërshti gjeopolitike.
Së fundmi bisedova me një ish-Shef të Shtabit të Ushtrisë Indiane që po vizitonte këtu. Ai tha: “Në përgjithësi çdo gjë është mirë me ne — por gjërat me Kinën nuk janë të thjeshta, dhe nuk janë të thjeshta as me botën islame.” Kjo është e vërtetë. Në kuadrin rajonal, India konkurron me Kinën: ka probleme kufitare në Himalaje, dhe ekziston frika nga faktori islam, veçanërisht në formën e tij radikale, çka objektivisht e afron Nju Delhin me Izraelin. Në të njëjtën kohë, rivaliteti me Kinën e shtyn Indian drejt Shteteve të Bashkuara. Kështu që Modi është në një pozicion ndërmjetës dhe mundet, në teori, të anojë drejt njëpolaritetit. Nëse kjo do të ndodhte një herë e mirë, guri do të rrokullisej nga mali dhe procesi do të merrte hov.
Por ne shohim edhe të kundërtën. Në këtë samit, Modi foli si një mbrojtës aktiv i botës shumëpolare dhe si një strateg i vërtetë. Ai propozoi një sistem të unified ekonomiko brenda BRICS — një shuplakë e drejtpërdrejtë në fytyrën e hegjemonisë perëndimore dhe imperializmit të dollarit. Prapa skenave, po flitet tashmë për një aleancë të plotë ushtarake të BRICS, një pakt të drejtpërdrejtë ushtarak. Logjika është e thjeshtë: bota është e ndarë mes njëpolaritetit dhe shumëpolaritetit. Nëse bota njëpolare refuzon me forcë të pranojë kërkesat e Jugut Global, Lindjes dhe Azisë, dhe nëse kërcënon me luftë cilindo që synon një rend të drejtë, ai kërcënim duhet të njihet dhe duhet përgatitur një përgjigje simetrike.
Në thelb, kjo ka të bëjë me gatishmërinë për një Luftë të Tretë Botërore. Nëse jemi vërtet të fortë — dhe vendet tona zotërojnë një potencial kolosal ekonomik, demografik, financiar, strategjik dhe bërthamor — atëherë ajo luftë mund të shmanget ende. Nëse në vend të kësaj vazhdojmë të përsërisim: “Jo, jo, kryesorja është të parandalohet një përplasje me çdo kusht,” kundërshtari do të konkludojë se jemi frikacakë dhe të kõhesur. Ata do të na vënë në gjumë me riaffirmime të rreme ndërsa ndërtojnë fuqinë e tyre ushtarake për të goditur kur të vijë momenti. Por nëse tregojmë se fuqia jonë nuk është në asnjë mënyrë inferiore ndaj tyres, se jemi të përgatitur për çdo skenar në një përballje me hegjemonin njëpolar — stërvitje të përbashkëta, traktate ushtarake — kjo do të jetë garancia më e mirë që Lufta e Tretë Botërore të mos ndodhë.
Drejtuesi: Për të vazhduar: nëse shohim bilancin e forcave, ai mund të ketë anuar tashmë drejt një rreshtimi në rritje brenda BRICS në njërën anë dhe botës perëndimore në anën tjetër. Ne shohim probleme kolosale brenda Bashkimit Evropian, rritjen e së djathtës, e kështu me radhë. Nuk ka një sistem të unifikuar qeverisjeje atje, dhe mbi të gjitha asnjë të fortë. Ne nuk shohim udhëheqës të mëdhenj në Perëndim; i shohim ata në Lindje. A mund të dëshmohet kjo si vendimtare? Dhe një pyetje e dytë, e ndërmjetme: a mund të quhen paraqitjet e përbashkëta të Modit, Vladimir Putinit dhe Xi Jinping-ut si një pikë bifurkacioni (degëzimi) — momenti kur kaluam kulmin?
Aleksandr Dugin: Së pari, mendoj se keni plotësisht të drejtë, dhe kjo e fuqizon masivisht kampin shumëpolar: fragmentimi i vetë Perëndimit. Në Perëndim sot ka të paktën pesë fragmentë ose nën-pole: Amerika e Trump-it, Izraeli i Netanyahu-t, Bashkimi Evropian nën udhëheqjen e tij liberale, Britania me linjën e saj të veçantë globaliste, dhe vetë globalistët amerikanë. Shikojeni me kujdes dhe nuk ka asnjë unitet brenda asnjërit prej këtyre segmentëve. Trump është larg të qenit e gjithë Amerika; ai përballet me një opozitë të egër. Izraeli është shumë afër Shteteve të Bashkuara dhe shumë larg Bashkimit Evropian. Perëndimi është i ndarë në këto pesë fragmente, dhe secili është i mbërthyer nga kundërshti të brendshme.
Situata jonë është ndryshe. Siç e vuat me të drejtë re, ne kemi në fakt tre perandori të fuqishme qytetëruese. Po, Modi drejton një vend demokratik, por ata mendojnë në mënyrë strategjike. Kur bisedova me delegacione të larta indiane, veçanërisht me intelektualët e tyre kryesorë, bëra një pyetje të drejtpërdrejtë: ju flisni për dekolonizimin e mendjes indiane, siç bën vazhdimisht Narendra Modi, po për demokracinë liberale të stilit perëndimor që ju lanë kolonizatorët? Sa e përputhshme është ajo me vlerat vendase indiane të bazuara në dharma dhe varna? Ata u përgjigjën: “Nuk e kemi menduar ende në thellësi këtë, por në sistemin tonë gjithçka është e centralizuar, dhe prandaj jemi të fortë.”
Në momentin që hap derën për debata të pafundme partiake, me agjentë të jashtëm influence, budallenj dhe njerëz që ndjekin interesa thjesht të fëlliqura financiare, politika e madhe ka mbaruar. Për sa kohë që politika në vendet tona përcaktohet nga udhëheqësit — Putini në Rusi, Xi Jinping në Kinë, Modi në Indi — ne kemi një shans jo vetëm t’i rezistojmë globalizmit jashtë, por edhe të bëhemi më të fortë brenda.
E tmeta kardinale e demokracisë perëndimore është kërkesa për rotacion të vazhdueshëm në majat më të larta. Ti mund ta rotullosh shtresën e mesme administrative; nuk mund të vazhdosh të rotullosh autoritetin e lartë strategjik. Perëndimi përpiqet ta kompensojë këtë me një shtet të darkness (deep state) dhe struktura oligarkike hije. Duke vepruar në errësirë, ato struktura kalben shpejt, shndërrohen në rrjete të stilit Epstein dhe degjenerojnë, sepse janë jo-transparente e klandestine. Pushteti ynë është i hapur, i drejtpërdrejtë dhe llogaridhënës para popullit dhe historisë.
Kështu që fakti vendimtar sot është se Perëndimi është i ndarë dhe ne jemi të bashkuar. Ne duhet ta thellojmë atë unitet dhe të pohojmë në shoqëritë tona ato forma tradicionale të sundimit që rriten organicisht nga themelet tona qytetëruese dhe vlerat tradicionale. Kjo është pika e parë.
E dytë — ju bëtë një pyetje shumë интересne lidhur me pikën e bifurkacionit. Në vizionin tim, ne do ta njohim atë vetëm pasi të kemi ecur mjaftueshëm larg saj. Do të shohim prapa e do të thoshim: ajo ishte pika e bifurkacionit — ai samit, apo ai përpara tij, apo ai pas tij, apo nisja e Operacionit Ushtarak Speciale, apo fundi i tij, apo kriza e Tajvanit, apo marrja e ngushticës Bab el-Mandeb nga huthit.
Kur ngjarje të tilla po ndodhin para syve tanë, ne ende nuk mund të thuajmë me siguri nëse bota shumëpolare ka arritur tashmë apo nëse jemi ende duke iu afruar saj. Duhet të kalojë kohë përpara se të deklarohet se linja kritike është kaluar. Rreziku mbetet gjithmonë që hegjemoni të shpikë diçka dhe të përpiqet të na kthejë sërish prapa. Kjo është tërenësisht e mundur.
Kjo është arsyeja pse unë do të kërkoja kujdesin më të madh këtu. Ne duhet t’i mbështetemi teorisë me të cilën unë punoj, sepse e gjithë rruga është e kartografuar tashmë në të — e gjithë linja hekurudhore, deri te stacioni i fundit. Nëse e mbajmë atë rrugë qartësisht në sy, në vend që të debatojmë nga një moment në tjetrin — a funksionon apo jo, po lëvizim apo po qëndrojmë vendnumëro, ndërrimi i shinave është bërë apo jo — atëherë do të shfaqet mendimi real strategjik. Edhe nëse shinat nuk u ndërruan sot, le t’i ndërrojmë nesër. Nëse jo nesër, atëherë pasnesër. Ne kemi nevojë për mendim strategjik në ndërtimin e një bote shumëpolare. Kinezët kanë nevojë për të, indianët kanë nevojë për të, e po ashtu edhe ne. Këtë do ta vendosja në qendër të vëmendjes.
Drejtuesi: Do të doja të ngrija edhe një pikë sepse sot do të flasim gjithashtu për problemet ekzistenciale me të cilat po përballet Britania. Por përpara kësaj: ju përmendët ndarjen në rritje mes qendrave të ndryshme të pushtetit në botën perëndimore. Ja çfarë më bëri përshtypje. Kohët e fundit kam dëgjuar dhe parë shumë nga Charlie Kirk, dhe kjo e bën të qartë erozionin kolosal të moralit në shoqërinë perëndimore — në çdo nivel që të dëshironi të përmendni. A mund të bëhet vetë kjo faktori kyç në shpërbërjen dhe dobësinë e Perëndimit bashkëkohor? Jo vetëm ekonomia, por fakti i thjeshtë se ata nuk kanë më asgjë mbi të cilën të qëndrojnë. Luftërat e ashpra që shohim mes Charlie Kirk dhe mbështetësve të globalistëve në mbarë botën tregojnë jo thjesht mospërputhje, por një luftë të brendshme që po arrin kulmin.
Aleksandr Dugin: Kjo është një pyetje shumë e thellë, dhe një pyetje e tmerrshme filozofike. Nga njëra anë, duket e qartë se rënia e moralit, degjenerimi, shthurja e hapur dhe patologjitë që mbretërojnë në shoqërinë perëndimore duhet të çojnë në rrënimin e saj të pashmangshëm. Dhe është një keqardhje e madhe që edhe trumpistët që janë tani në pushtet në Amerikë nuk kanë krijuar një alternativë reale morale; në shumë respects, ata kanë tradhtuar trashëgiminë për të cilën luftoi Charlie Kirk.
Perëndimi sot është në një gjendje tmerruese. Ata kanë humbur dinjitetin njerëzor dhe janë shndërruar në degjeneruar dhe monstra lakmues, agresivë e individualistë. Ajo që po triumfon atje është një idiokraci — ju kujtohet filmi në të cilin presidenti i një shoqërie të ardhshme thjesht blen votuesit me para. Ajo idiokraci po edhon tani në çdo front në Perëndim. Charlie Kirk, një figurë e shquar në lëvizjen Make America Great Again, ishte një njeri shumë me ndikim, i sincertë dhe i mirë. Ai qëndronte për një botë reale shumëpolare dhe për rivendosjen e marrëdhënieve normale me Rusinë. Në shumë mënyra, ai ishte një kompas moral. Por pasi ai u largua, gjithçka rreth tij nisi të shkatërrohej, dhe madje edhe rrethi i tij i ngushtë e shokët e armëve e treguan veten në një dritë krejtësisht të papritur. Ju keni të drejtë: kjo ka shumë rëndësi.
E megjithatë këtu ka një paradoks të tmerrshëm, një paradoks te i cili kthehem gjithmonë. Dikush e ka thënë mirë: virtuti, morali, pastërtia dhe mëshira nuk prodhojnë, vetvetiu, fuqi të raw tokësore. Nëse ju kujtohet figuracioni i Twin Peaks të David Lynch, një energji kolosale tëhiqet nga Cabana e Zezë (Black Lodge). Sa më të pervertuara, të deformuara e të kalbura të jenë shpirtrat e atyre që vijnë në pushtet — mendoni vetëm për atë “qytetërim monstroz të Epstein-it” — aq më shumë nga ajo fuqi e errët e shkatërruese zotërojnë ata.
Djalli është i fortë, dhe sa më afër t’i afrohen njerëzit atij, aq më shumë pushtet tokësor kanë. Një person që ecën drejt Zotit është i lidhur nga kufizime të mëdha morale: kjo nuk mund të bëhet sepse është immorale; kjo është e papranueshme sepse do t’i bëjë keq dikujt apo do të çojë në mëkat. Kështu që degjenerimi moral e imbeciliteti i përhapur në Perëndim nuk nënkuptojnë automatikisht dobësi. Kujtoni demonstratën e fundit nga të Gjelbrit dhe e Majta në Gjermani kundër AfD-së: ajo që doli në rrugë ishin, mjaft literalisht, entitete të pushtuara — gjysmë njerëz, gjysmë kafshë — njerëz mbi të katërtat e perversë të çdo lloji, duke bërtitur se nuk donin një Gjermani normale. Duhej si hapja e një portali drejt nëntokës.
Sidoqoftë, do të jetë një gabim të mendohet se ata janë të dobët. Konkluzioni ynë paradoksal është se e keqja zotëron energji kolosale. Por ne nuk kemi të drejtë ta luftojmë atë me metodat e saj. Ne nuk mund të bëhemi si ata, duke përdorur triket e tyre të fëlliqura e satanike, shthurjen e tyre dhe manipulimet e tyre. Ne jemi të detyruar të qëndrojmë në të Vërtetën, në përshpirtshmëri, në pastërti të shpirtit, sepse po bëjmë një luftë të shenjtë për Zotin dhe për vlerat tradicionale. Nëse braktisim etikën e luftëtarëve të dritës dhe fundosemi në metodat e tyre, do të humbasim tërësisht, edhe nëse fitojmë në sipërfaqe. Kufizimet tona morale në këtë luftë globale për një botë shumëpolare janë mburoja jonë kryesore. Degjenerimi moral i Perëndimit nuk duhet nënvlerësuar, apo të shkruhet thjesht si një shenjë se ata janë të dobët.
Drejtuesi: Tani te ajo që po ndodh faktikisht në Britani. Nga njëra anë, natyrisht, personi tundohet të gëzohet me keqdashje; nga ana tjetër, e dimë se Skocia historikisht — dhe Irlanda e Veriut, Ulsteri, po ashtu — ka instinkte centrifugale dhe dëshiron të shkëputet nga Anglia dhe Kurora Britanike. Në vizionin tuaj, sa reale janë këto synime të udhëheqësve të Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut, veçanërisht tani që janë bashkuar nga një ide e përbashkët e madje mbajnë konferenca të përbashkëta për shtyp? Nga ky këndvështrim, çfarë e pret Mbretërinë e Bashkuar si shtet në të ardhmen e afërt?
Aleksandr Dugin: Kur me thënë “Angli”, “Britani e Madhe”, apo Mbretëria e Bashkuar, ne shpesh harrojmë se këto nuk janë e njëjta gjë. Anglia është vetëm një pjesë e ishullit kryesor britanik. Në veri shtrihet Skocia, në perëndim Uellsi. Si në Skoci ashtu edhe në Uells, popullsia dominuese është keltike — pasardhës të drejtpërdrejtë të britanikëve të lashtë që jetonin në këto toka përpara se të arrinin fiset gjermanike të angleve, saksonëve e jutëve.
Britania e Madhe bashkon tre blloqe historike dhe popuj me gjuhë e identitete krejtësisht të ndryshme. Dhe kjo nuk është e gjitha. Ekziston gjithashtu Ulsteri — veriu i Irlandës, i pushtuar nga anglo-saksonët, në fakt një koloni e afërt. Vetë Irlanda e pavarur nuk është më pjesë e Mbretërisë së Bashkuar. Kështu që po merremi me katër zona politike të mbajtura bashkë me forcë dhe me inerci historike.
Procese të fuqishme centrifugale po ecin tani përgjatë secilës prej këtyre linjave të thyerjes. Anglia, e cila për shekuj me radhë sundoi Skocinë, Uellsin dhe Ulsterin me dinakëri e dhunë, po dofësohet shpejt. Udhëheqja e saj globaliste po egërsohet: ajo po e përmbyt vendin me një numër marramendës emigrantësh ilegalë dhe po mbështet lëvizje ekstreme, në fakt duke shkatërruar veten e duke urryer popullin e vet. Miliona njerëz anglezë po dalin në rrugë kundër kësaj elite, dhe asgjë nuk ndryshon.
Skocezët dhe uellsianët, duke parë me sy Londrën, kujtojnë origjinën e tyre keltike dhe pyesin pse duhet ta durojnë këtë klikë globaliste, degjeneruar, agresive e rusofobe, e cila ka humbur përfundimisht çdo hije njerëzilleku në rrjetet e Epstein-it. Irlanda, po ashtu, kujton gjithçka që vuajti nga duart e Anglisë dhe dëshiron të çlirohet nga kjo shtojcë koloniale në veri të ishullit të saj e ta unifikojë vendin.
Ndërsa Londra humbet autoritetin, paratë dhe forcën, institucionet që mbajnë qendrën bashkë shpërbëhen. Periferia bëhet më e fortë; qendra bëhet më e dobët. Ajo që është në rend të ditës sot nuk është “kolonizimi i Rusisë” për të cilin flet përçart Perëndimi, por dekolonizimi i vetë Ishujve Britanikë. Ka shumë projekte për një shpërbërje të tillë: mund t’i rikthehet Britania e Madhe tre shteteve origjinale — Anglisë, Skocisë dhe Uellsit —, të çlirohet Irlanda e Veriut, e të shkohet më tej.
Ishujt Britanikë sot janë jashtëzakonisht të cenueshëm. Ata nuk kanë më asnjë ide kombëtare përveç një besimi të verbër në emigrimin e pafundëm. Në shumë qytete e universitete britanike, popullsia vendase po zëvendësohet nga masa ardhëse që urrejnë njerëzit që i solllën ata atje. Kjo është vetëvrasja monstroze e qytetërimit britanik. Dhe nëse do të ishim cinikë, do të thoshim: mirë t’ju bëhet; ka një ndëshkim më të lartë historik në këtë, përfshirë edhe për të kaluarën e tyre koloniale në Indi e gjetkë.
Ata duhet të paguajnë për sundimin e tyre të pervertuar mbi botën. Në thelb, Perandoria Britanike nuk i solli njerëzimit asgjë përveç të keqes. Është një histori e tmerrshme e imperializmit britanik, e mbushur me gjenocid, dhunë, papunësi, pabesi e gënjeshtra. Një pjesë e madhe e njerëzimit ka një ndjenjë natyrale: thjesht urohet që ajo të mos ishte aty.
Por ne jemi njerëz humanë rusë. Mendoni për atë Angli më të vjetër, më të mirë që ekzistonte dikur — në epokën e Chaucer-it, të Mbretit Artur dhe legjendave, apo Anglinë romantike të Walter Scott-it. Natyrisht ajo kishte edhe problemet e saj, por kishte stilit e saj, shpirtin dhe një kulturë të thellë. Ajo territor kompakt dikur shërbeu si model për shumë njerëz. Në fund, Anglia e humbi atmosferën dhe sharmin e saj dhe u shndërrua në një simulakër globalist të rremë, të pështirë, që është i keq për të gjithë.
Mendoj se Anglia ia vlen të ruhet në një lloj forme muzeale, e zhveshur nga rritjet dhe shtresëzimet e tepërta, e madje e vendosur nën administratë të jashtme — përndryshe ata do të zgjedhin sërish ndonjë kriminel që do ta përmbytë ishullin me valë të reja emigrantësh. Unë kam njohje të mira atje, miq të Charlie Kirk — John Mappin, për shembull, pronar i Kështjellës Tintagel, e cila është e lidhur me legjendat arthuriane, një përfaqësues i aristokracisë së vjetër britanike. Ka edhe njerëz të tjerë të mirë në Angli. Kur shohin se çfarë është bërë vendi i tyre, ata thonë se ai duhet shkatërruar; ata vetë e urrejnë Anglinë bashkëkohore më shumë se kushdo tjetër në botë.
Por ata duan një Angli tjetër — Anglinë e Chesterton-it, Tolkien-it, Conan Doyle-it dhe Dickens-it. Anglinë e traditës, kur ishte ende diçka njerëzore e jo një zbrazëti globaliste pa kulturë. Kjo është arsyeja pse më duket se bota do të ishte më e varfër nëse thjesht do ta fshinim atë nga harta. Ta mbajmë atë në një formë muzeale të mirëmirëmbajtur është ndoshta opsioni më i drejtë dhe më i përshtatshëm.
Drejtuesi: Vetëm le të kthejë Muzeu Britanik ekspozitat që vjedhur nga e gjithë bota. Përveç kësaj, le të mbetet muzeu.
Aleksandr Dugin: Dhe kjo do të jetë shkëlqyeshëm. Kryesorja është të vendosen nën administratë të jashtme sepse ata nuk mund të qeverisin më veten e tyre, e lëre më botën. Projekti i tyre perandorak ka dështuar. Pretendimet e tyre për universalizëm nuk qëndrojnë më — as shkenca, as kultura, as politika e demokracisë liberale nuk funksionojnë më. E gjitha ka dalë thellësisht provinciale dhe një rrugë pa krye.
Mund ta linim Anglinë si një lloj muzeu historik të demokracisë — ta kthenim, ta zëmë, në shekullin e nëntëmbëdhjetë, në kulmin e formës së saj të mëparshme. Kjo do të ishte e shkëlqyer. Dhe ta bënim një lloj muzeu evropian, ku ne rusët mund të shkonim madje pa viza, thjesht për të kontrolluar se çdo gjë është në rregull dhe se ata nuk kanë rrëshqitur sërish në ndonjë herazi degjeneruese.
Drejtuesi: Aleksandr Gelyevich [Dugin], le të kalojmë nga historia te e tanishmja sepse ka një tjetër temë të rëndësisë së parë: inteligjenca artificiale. Edhe këtu, ia vlen të vendosen dy fakte anë për anë. Nga njëra anë, figura kryesore perëndimore si Sam Altman dhe Elon Musk po lëshojnë deklarata të ashpra e alarmuese se zhvillimi i IA-së duhet të ngadalësohet menjëherë sepse njerëzimi mund të dëmtohet seriozisht prej saj. Nga ana tjetër, Xi Jinping tha vetëm ditën e djeshme se Kina është e gatshme t’i vendosë teknologjitë e saj të inteligjencës artificiale në dekodim të hapur, të disponueshme për këdo që i dëshiron ato, pa sisteme të mbyllura, dhe të nxisë bashkëpunimin në këtë fushë në çdo mënyrë. Këto janë qartësisht dy strategji të ndryshme brenda të njëjtit proces qytetërues. Kështu që pyetja është: në anën e kujt jemi ne?
Aleksandr Dugin: Mendoj se ne duhet të kemi një anë tonën. Problemi i inteligjencës artificiale është, në radhë të parë, një problem i vetë inteligjencës. Se si e interpretojmë ne se çfarë është inteligjenca, kush e bart atë, cila është natyra e saj dhe tiparet e saj dalluese — aty duhet të kërkohen përgjigjet.
Për zhvilluesit perëndimorë, theksi nuk është fare te inteligjenca, por te fjala “artificiale”. Në shkurtesën IA (AI), ajo që ka rëndësi për ta është germa e parë — Artificiale. Është triumfi i teknikës, fitorja e asaj që ata janë mësuar ta quajnë progres, dhe në këtë qëndron një kurth fatal. Për sa kohë që gjithçka ndërtohet mbi një parim artificial dhe mbi teknocentrizëm, ata do ta çojnë procesin aq larg sa të jetë e mundur. Përpjekjet për ta ngadalësuar atë janë pikërisht ajo që Oswald Spengler e quajti “teknikë e shpërthyer/e çliruar” (entfesselte Technik). Thelbi i inteligjencës artificiale është ky çlirim i parimit teknik, i cili nis të zëvendësojë natyroren, njerëzoren.
Kështu që, nga njëra anë, këta gjigantë teknologjikë po bëjnë gjithçka që mundën për të përshpejtuar e çliruar artificialen; nga ana tjetër, një mbetje e arsyes ende dridhet tek ata, dhe ata vetë tremben: “O Zoti im, çfarë po bëjmë?” Dora e djathtë godet të majtën: mos ndërhyni — ne kemi nxjerrë tashmë një miliard agjentë! Kishte një episod tregues kur një sistem Anthropic theksoi kodet e Pentagonit në pesëmbëdhjetë minuta dhe fitoi akses në kontrollin e arsenalit bërthamor të SHBA-së — dhe ata ia demonstruan këtë drejtpërdrejt Donald Trump-it. Tani imagjinoni se çfarë nënkupton kjo.
Në të njëjtën kohë, basti i verbër mbi teknologjinë, mbi progresin, mbi një të ardhme artificiale i detyron ata ta flakin çdo frikë mënjanë: s’ka gjë, do t’ia dalim, vazhdoni. Kjo është skizofrenia më e pastër e qytetërimit perëndimor — me këtë po merremi faktikisht. Ata kanë ende një pikë inteligjence të mbetur, por gjithnjë e më shumë është artificialja ajo që dominon. Vetë idea e zëvendësimit të natyrores me artificialen kalon përmes të gjithë epokës moderne. Është naive të mendohet se thjesht mund të shkelim frenat me masa kozmetike.
Ne duhet ta rishikojmë të gjithë paradigmën e Perëndimit bashkëkohor dhe të vemë në pyetje vetë natyrën e inteligjencës dhe mendjes. Kush është bartësi i mendjes? Vetëm qenia njerëzore? Tradita jonë krishterë na mëson se burimi i mendjes është Logosi — Fjala e Zotit, vetë Mendja Hyjnore. Inteligjenca jonë nuk është thjesht “natyrore”; ajo ngjitet te një parim më i lartë. Ajo mund të ndriçohet nga lart, e mund të bëhet gjithashtu demoniake. Problemi i mendjes te Hegeli, në filozofinë klasike, e veçanërisht në filozofinë tonë fetare ruse është një trup i madh kuptimi.
Nëse ne thjesht zgjedhim mes pozicioneve të Xi Jinping, Elon Musk apo Sam Altman, do të përfundojmë në një rrugë pa krye. Aq më tepër sepse ne nuk kemi realisht një inteligjencë artificiale tonën të plotë — e madje edhe me llojin natyror, gjërat nuk shkojnë gjithmonë mbarë. Ne duhet ta shtrojmë pyetjen më gjerësisht, në nivelin e filozofisë fundamentale. Vetëm përmes një kuptimi të thellë të natyrës së mendjes do të jemi në gjendje të punojmë për një pozicion sovran e real që u përgjigjet interesave tona më të thella dhe vlerave tradicionale.
¹ Shënim i përkthyesit (Sh.P.): MGIMO është Instituti Shtetëror i Moskës për Marrëdhënie Ndërkombëtare (Московский государственный институт международных отношений). Është universiteti elitar i Rusisë për diplomaci dhe çështje ndërkombëtare, i drejtuar nga Ministria e Punëve të Jashtme. Ai trajnon diplomatë, zyrtarë të politikës së jashtme dhe specialistë të marrëdhënieve ndërkombëtare, të drejtës, ekonomisë dhe gjuhëve.
² Sh.P.: Jevgeni Maksimoviç Primakov (1929–2015) ishte një burrështetas sovjetik dhe rus: arabist dhe zyrtar i shërbimeve të inteligjencës, drejtor i Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme (1991–96), ministër i jashtëm (1996–98) dhe kryeministër (1998–99) nën presidencën e Jelcinit. Ai mbahet mend për shtyrjen e Rusisë jashtë linjës njëpolare të viteve 1990. E ashtuquajtura doktrinë Primakov e trajtonte botën si diçka që po bëhej shumëpolare dhe kërkonte një trekëndësh strategjik Rusi–Indi–Kinë (RIC) si një kundërpeshë ndaj Shteteve të Bashkuara. Në vitin 1999, gjatë rrugës për në Uashington kur NATO nisi bombardimet mbi Jugosllavi, ai urdhëroi kthimin e avionit të tij mbi Atlantik — shkëputja simbolike me “partneritetin” e pas-Luftës së Ftohtë./X
