Nga Agim Kasemi
Pyetja nëse Rusia dhe Kina do ta mbrojnë Iranin në një situatë ekstreme nuk lidhet me simpati ideologjike, as me solidaritet fetar, e aq më pak me Ajatollahët si figurë teologjike. Kjo pyetje i përket thelbit të politikës së fuqive të mëdha: interesit, ekuilibrit dhe mbijetesës së rendit ndërkombëtar.
Irani nuk është një shtet periferik. Ai është shtyllë gjeopolitike në Lindjen e Mesme, nyje energjetike, korridor strategjik dhe faktor stabilizues (ose destabilizues) për një rajon që prek drejtpërdrejt Euroazinë. Një Iran i rrëzuar, i fragmentuar ose i nënshtruar nga Perëndimi do të ishte fitore historike e bllokut atlantik dhe humbje strategjike për gjithë kampin euroaziatik.
Për këtë arsye, Rusia dhe Kina nuk e shohin Iranin si problem lokal, por si vijë të kuqe sistemike.
Për Rusinë, Irani është pjesë e arkitekturës së sigurisë euroaziatike. Pas Ukrainës, Moska e ka kuptuar qartë se Perëndimi nuk kërkon kompromis, por dobësim gradual dhe rrethim strategjik. Nëse Irani do të goditej rëndë ose do të rrëzohej, radha do të ishte e të tjerëve.
Rusia nuk ka luksin të lejojë një tjetër precedent si Libia apo Iraku. Një Iran i shkatërruar do të hapte dyer për: zgjerim ushtarak perëndimor, destabilizim të Kaukazit dhe Azisë Qendrore, ndërprerje të korridoreve tregtare jugore.
Prandaj, mbështetja ruse ndaj Iranit është realpolitik i pastër.
Kina: interesi afatgjatë dhe rendi multipolar
Për Kinën, Irani është pjesë e boshtit energjetik dhe tregtar që lidh Lindjen me Perëndimin pa kaluar nga kontrolli amerikan. Rruga e Mëndafshit nuk është slogan, por projekt civilizues dhe ekonomik.
Një Iran i pavarur do të thotë: energji e sigurt, korridore tokësore të mbrojtura, precedent kundër ndërhyrjeve “humanitare” selektive. Kina nuk kërkon luftë, por nuk do të pranojë kaos të prodhuar artificialisht, sepse kaosi nuk i shërben tregtisë, stabilitetit dhe zhvillimit.
A do të thotë kjo mbrojtje ushtarake direkte?
Rusia dhe Kina nuk po mbrojnë Ajatollahët. Ato po mbrojnë veten e tyre, interesat e tyre dhe idenë se bota nuk mund të qeveriset nga një qendër e vetme force.
Nëse Irani bie, bie një gur themeli i rendit multipolar. Dhe kjo është arsyeja pse, në një situatë ekstreme, Irani nuk do të jetë vetëm.
