Nga Arsalan Abbas
Futbolli palestinez po bën bujë këto ditë. Të dielën, ekipi kombëtar palestinez i femrave arriti në finalen e Kampionatit të Azisë Perëndimore pasi mundi Arabinë Saudite me penallti. Ekipi palestinez U-17 gjithashtu përmbylli fushatën e tij në kualifikimet e Kupës së Azisë U-17 të AFC-së në qytetin Ahmedabad të Indisë të dielën, me një fitore bindëse 3-1 kundër Tajvanit (Chinese Taipei).Kjo vjen pasi ekipi i meshkujve të Palestinës javën e kaluar u kualifikua për Kupën Arabe pasi mundi Libinë 4-3 në goditjet e penalltive, pas barazimit pa gola në kohën e rregullt.
Pavarësisht dy viteve të një lufte të pamëshirshme, katastrofike dhe gjenocidale kundër palestinezëve në Rripin e Gazës, si dhe një fushate të vazhdueshme të spastrimit etnik në Bregun Perëndimor të pushtuar, futbolli mbetet gjallë duke ofruar shpresë dhe gëzim për miliona palestinezë dhe mbështetës të tyre në mbarë botën. Gati 1,000 sportistë janë vrarë që nga 7 tetori 2023, shumica prej tyre futbollistë të rinj dhe premtues, sipas të dhënave të besueshme dhe të verifikuara nga organet sportive palestineze.
Raportet tregojnë se të paktën një sportist është vrarë në Gaza çdo ditë që nga 7 tetori 2023. Mes të vrarëve është ish-futbollisti ndërkombëtar Suleiman al-Obaid, i njohur si “Pelé palestinez”. Ylli 41-vjeçar u vra në gusht ndërsa priste ndihma humanitare. Familja e tij tani është zhvendosur dhe po përballet me urinë, si miliona palestinezë të tjerë, ndërsa regjimi izraelit, me mbështetjen e patronëve të tij perëndimorë, ka politizuar dhe bllokuar ndihmën kundër popullsisë lokale. Gati 300 objekte dhe stadiume sportive janë shkatërruar plotësisht ose pjesërisht në Gaza gjatë bombardimeve të pamëshirshme nga forcat izraelite gjatë 25 muajve të fundit.
Organizmat ndërkombëtarë drejtues të sportit, përfshirë Federatën Ndërkombëtare të Futbollit (FIFA) dhe Unionin e Federatave Evropiane të Futbollit (UEFA), kanë reaguar me heshtje heshtje totale. Në përgjigje të thirrjeve globale për të ndaluar ekipet izraelite të futbollit, dy organet drejtuese kanë zhvilluar disa takime por nuk kanë ndërmarrë asnjë veprim konkret. Në vend që të vendosin sanksione – siç bënë në rastin e konfliktit Rusi-Ukrainë – ata në mënyrë skandaloze janë rreshtuar me agresorin. Së fundmi, qarkulluan raportime se shoqatat anëtare të UEFA-s po përgatiteshin të mblidheshin për të diskutuar një ndalim të mundshëm të ekipeve izraelite në ligat evropiane, por edhe kjo rezultoi të ishte vetëm një fasadë.
Një tjetër çështje ka dalë tani në dritë prania e klubeve izraelite të futbollit në vendbanime të paligjshme të ndërtuara në tokë palestineze të pushtuar. Futbollistët palestinezë, klubet dhe grupet ndërkombëtare të avokimit tani po përgatiten të paraqesin një ankesë zyrtare në Gjykatën Penale Ndërkombëtare (ICC) kundër drejtuesve të FIFA-s dhe UEFA-s për ndihmën e tyre të supozuar në krime lufte dhe krime kundër njerëzimit në territoret e pushtuara. Sipas një raporti të Press TV, çështja qendrore lidhet me mënyrën se si presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino, dhe presidenti i UEFA-s, Aleksander Čeferin, lejuan funksionimin e klubeve nga vendbanime izraelite të paligjshme pavarësisht paralajmërimeve të përsëritura nga ekspertët e OKB-së dhe organizatat e të drejtave të njeriut.
Komuniteti ndërkombëtar në përgjithësi i konsideron vendbanimet izraelite si të paligjshme sipas së drejtës ndërkombëtare dhe Konventave të Gjenevës, për shkak se ato janë ndërtuar në territor palestinez të pushtuar. Kjo shënon herën e parë që organet më të larta botërore të futbollit akuzohen për ndihmë dhe bashkëpunim në krime lufte sipas Statutit të Romës të ICC-së. Pritet që ankesa të dorëzohet në javët e ardhshme, edhe pse rezultati pritet të jetë i parashikueshëm. Në muajt e fundit veçanërisht në prag të kualifikimeve të Kupës së Botës disa organizata të mëdha të të drejtave të njeriut i kanë bërë thirrje FIFA-s dhe UEFA-s të pezullojnë Federatën Izraelite të Futbollit derisa ajo të heqë klubet e bazuara në vendbanime të paligjshme.
Megjithatë, sërish, nuk pati asnjë veprim nga këto organe të futbollit. Një rast klasik indiference. Raportet tregojnë se aktualisht ka të paktën gjashtë klube të tilla të bazuara në territore të pushtuara në mënyrë të paligjshme, të cilat luajnë në ligat izraelite, në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe vetë statutin e FIFA-s. Neni 64.2 i statuteve të FIFA-s përcakton qartë se “shoqatat anëtare dhe klubet e tyre nuk mund të luajnë në territorin e një shoqate tjetër anëtare pa miratimin e kësaj të fundit.” Organizata e Kombeve të Bashkuara dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (ICJ) kanë ritheksuar vazhdimisht se prania e Izraelit në territoret e pushtuara duhet të përfundojë pa kushte.
Në korrik të vitit të kaluar, mes luftës së vazhdueshme në Gaza, ICJ publikoi një opinion këshillimor duke deklaruar se prania izraelite në territoret e pushtuara është e paligjshme dhe duke bërë thirrje për përfundimin e saj të menjëhershëm. Ajo theksoi se shtetet janë të detyruara “të përmbahen nga hyrja në marrëdhënie ekonomike ose tregtare me Izraelin në lidhje me OPT-në ose pjesë të saj që mund të forcojnë praninë e tij të paligjshme në territor.”
Izraeli, siç pritej, refuzoi të përmbushë afatin 12-mujor të përcaktuar nga një rezolutë e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së e shtatorit 2024 për tërheqjen, duke treguar sërish mosrespektim të plotë ndaj së drejtës ndërkombëtare dhe institucioneve globale, ashtu siç vepron zakonisht një regjim i papërgjegjshëm. FIFA dhe UEFA, si organet drejtuese të futbollit botëror, ofrojnë mbështetje financiare për ekipet izraelite që të marrin pjesë në turne ndërkombëtarë dhe evropianë, gjë që do të thotë se ato, me vetëdije ose pa vetëdije, kontribuojnë në vendbanimet e paligjshme dhe janë drejtpërdrejt të përfshira në shkeljet më të rënda të të drejtave të njeriut.
Muajin e kaluar, më shumë se 30 ekspertë ligjorë i kërkuan UEFA-s të ndalojë Izraelin dhe klubet e tij nga garat për shkak të situatës në Gaza, ku mbi 70,000 palestinezë janë vrarë. Ata i bënë thirrje UEFA-s të “përmbushë detyrimet e saj ligjore dhe morale për të zbatuar të drejtën ndërkombëtare dhe të ecë përpara me një ndalim të menjëhershëm dhe të plotë të futbollit izraelit.” Po atë muaj, organizatat e të drejtave të njeriut u shkruan anëtarëve të Këshillit të FIFA-s, duke kërkuar që organizata të respektojë Statutet e saj dhe të drejtën ndërkombëtare duke i dhënë fund njohjes de facto të klubeve izraelite të vendbanimeve.
“Klubet e futbollit anëtare të IFA-s janë të bazuara dhe përdorin tokë që autoritetet izraelite e kanë marrë në mënyrë të paligjshme nga palestinezët dhe e kanë shpallur zonë të ndaluar për ta, kështu që palestinezët nuk mund të hyjnë në vendbanime pa leje të posaçme për të punuar si punëtorë ditorë, e aq më pak të marrin pjesë në aktivitete futbolli,” thuhej në letër.
Në qershor, një grup ekspertësh ligjorë, përfshirë dy ish-raportues specialë të OKB-së, i shkruan FIFA-s duke këmbëngulur se ajo po shkelte të drejtën ndërkombëtare duke lejuar zhvillimin e ndeshjeve në territoret e pushtuara. Letra, e adresuar te Bruno Chiomento, kryetar i komitetit të qeverisjes, auditimit dhe pajtueshmërisë në FIFA, citonte “fakte të pakundërshtueshme” mbi paligjshmërinë e vendbanimeve izraelite dhe kërkonte një ndalim të plotë dhe të pakushtëzuar të ekipeve izraelite. Megjithë gjithë këtë, asgjë nuk është bërë. Të dyja organizatat, FIFA dhe UEFA, mbeten hapur të njëanshme në favor të Izraelit, duke zemëruar tifozët e futbollit dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut në mbarë botën./gazetaimpakt/presstv
