Nga akuzat për trafikun e drogës tek sulmet CIA ndaj anijeve në Paqësor/ Historia e konfliktit Trump-Maduro, si arriti në këtë pikë?

SHBA-të kryen një sulm ndaj Venezuelës duke përfshirë fillimisht disa baza ushtarake.

Këto sulme erdhën mes tensioneve të forta mes vendeve për luftën kundër trafikut të drogës. Presidenti Trump më herët në deklaratat e tij kishte paralajmëruar Nicolas Maduron dhe akuzuar atë për trafikun e drogës.

Kujtojmë se në fillim të vitit 2025, Trump autorizoi CIA-n të kryente operacione në Amerikën Latine, por deri atëherë Shtetet e Bashkuara ishin kufizuar zyrtarisht në sulme në det kundër trafikantëve të dyshuar të drogës, duke shkatërruar që nga shtatori mbi 30 anije në Karaibe dhe në Oqeanin Paqësor Lindor, dhe duke vrarë në sulme rreth tetëdhjetë persona (dy të fundit natën e kaluar).

Sulmi me dron në territorin venezuelian thuhet se shkatërroi një mol dhe disa anije të ankoruara, pa shkaktuar viktima. Sipas një burimi anonim të cituar nga CNN, bëhej fjalë kryesisht për një sulm simbolik, “sepse është një nga shumë strukturat portuale që përdoren nga trafikantët që nisen nga Venezuela”.

CIA dhe përgjithësisht shërbimet e inteligjencës amerikane kanë një histori të gjatë ndërhyrjesh, më shumë ose më pak të fshehta, në Amerikën Latine. Gjatë dy shekujve të fundit, Shtetet e Bashkuara kanë kryer herë pas here operacione ushtarake në këtë nënkontinent, që për një kohë të gjatë e konsideronin “oborrin e shtëpisë së tyre”. Që nga fundi i shekullit të 19-të, kur Uashingtoni nisi Luftërat e Bananeve, një seri ndërhyrjesh ushtarake në Amerikën Qendrore për të mbrojtur interesat e kompanive amerikane që vepronin në rajon.

Pika e nisjes ishte “doktrina Monroe”, nga emri i presidentit të atëhershëm James Monroe, i cili në 1823 deklaroi për herë të parë se “Amerika është për amerikanët”, duke paralajmëruar fuqitë europiane të shmangnin ndërhyrje në zonën e tij të ndikimit. Në 1904, me “korrollarin Roosevelt”, nga emri i presidentit Theodore, Shtëpia e Bardhë kërkoi “të drejtën për ndërhyrje” në çështjet e brendshme të vendeve latino-amerikane. “Teddy” Roosevelt ishte figurë kyçe në luftën spanjollo-amerikane (1898) në Kubë: ai udhëhoqi vullnetarët “Rough Riders” në Santiago, duke arritur një fitore vendimtare në San Juan Hill, që solli pushtimin e ishullit nga amerikanët, rënien e perandorisë koloniale spanjolle dhe ngritjen e SHBA-së si fuqi botërore.

Ndërhyrja pushonte nën presidencën e Franklin D. Roosevelt, i cili në 1934 futi “Politikën e Mirëpritjes së Fqinjësisë”, duke u angazhuar të mos pushtonte apo ndërhynte në punët e brendshme të vendeve latino-amerikane. Por kjo “armëpushim” u shkel gjatë Luftës së Ftohtë, kur për të parandaluar zgjerimin e ndikimit sovjetik, Uashingtoni financoi shumë operacione, kryesisht të koordinuara nga CIA, e themeluar në 1947, për të rrëzuar liderët e majtë të zgjedhur në rajon.

Nën presidencën e Dëight Eisenhoëer, në 1954 CIA mbështeti grushtin e shtetit kundër presidentit të zgjedhur të Guatemalës, Jacobo Arbenz Guzmán, dhe pesë vjet më pas hartoi një plan për të trajnuar emigrantët që të pushtonin Kubën për të rrëzuar Fidel Castron, i cili sapo kishte fituar luftën civile kundër diktatorit Fulgencio Batista. Sfida ndaj “lider maximo” vazhdoi nën presidencën e demokratit John F. Kennedy, i cili në 1961 urdhëroi Pushtimin e dështuar të Gjirit të Derrave në Kubë.

Në vitet gjashtëdhjetë, CIA financoi grupet antikomuniste që në Brazil, në 1964, çuan në grusht shteti kundër presidentit João Goulart dhe në vendosjen e një diktature ushtarake pro-amerikane që zgjati deri në 1985, dhe në Ekuador në grushtin e shtetit të 1963 kundër filo-sovietikut Carlos Julio Arosemena dhe ndalimin e Partisë Komuniste. Operacione të ngjashme u zhvilluan në Bolivi, në dy raste të ndryshme: grushti i shtetit i vitit 1964 nga gjenerali René Barrientos Ortuno kundër presidentit të zgjedhur Victor Paz Estenssoro dhe më pas në 1971 me mbështetjen e oficerit Hugo Banzer, që rrëzoi presidentin Juan José Torres, i akuzuar për nacionalizimin e disa kompanive amerikane.

Në vitet shtatëdhjetë, me të famshmen Operacionin Condor, CIA njollosi pavdekshëm reputacionin e saj, duke mbështetur regjime brutale dhe vrasës. Në Kil, ajo financoi forcat puçiste që rrëzuan në 1973 presidentin e majtë Salvador Allende, i cili donte të nacionalizonte kompanitë e bakrit në vend, shumica në pronësi amerikane. Gjenerali Augusto Pinochet qëndroi në pushtet për 17 vjet.

Në 1975, nën presidencën e Gerald Ford, CIA mbështeti hapur diktaturat ushtarake të djathta në gjashtë vende latino-amerikane – Kil, Argjentinë, Bolivi, Brazil, Uruguaj dhe Paraguaj – përmes një rrjeti transnacional të quajtur Operacioni Condor. Qëllimi ishte shtypja, përmes “zhdukjesh”, torturës dhe vdekjes, e disidentëve politikë, përfaqësuesve të majtë dhe simpatizantëve komunistë. Diktaturat përdornin një bazë të dhënash të përbashkët për të monitoruar lëvizjet e tyre në një gjueti mizore njerëzish (ose grave). Mes viktimave ishin edhe shumë të mitur dhe gra shtatzëna, të cilëve u u hoqën fëmijët e porsalindur, veçanërisht në Argjentinë.

Ndërhyrjet e SHBA dhe CIA-s në punët e brendshme në jug të kufijve të saj vazhduan gjatë gjithë viteve tetëdhjetë dhe një pjesë të mirë të viteve nëntëdhjetë, veçanërisht në Amerikën Qendrore. Për shembull, gjatë luftës civile në Salvador (1980-1992), në dhjetor 1981, Batalioni elitë Atlacatl i ushtrisë salvadoreze, i trajnuar dhe pajisur nga SHBA, kreu një masakër të vërtetë në fshatin El Mozote, duke vrarë rreth një mijë civilë, përfshirë gra dhe fëmijë.

Në 1983, SHBA vendosi për pushtimin ushtarak të ishullit të vogël Karaibe Grenada, me Operacionin Urgent Fury, që rrëzoi kryeministrin marksist-leninist Maurice Bishop. Gjashtë vjet më vonë, nën presidencën e republikanit George H.Ë. Bush, u zhvillua Operacioni Just Cause: pushtimi i Panamasë dhe kapja e diktatorit Manuel Noriega, ish-aleat i SHBA, tani i akuzuar për trafikun e drogës./Bw