Ibrahim Majed
Ajo që filloi si një protestë ekonomike në Iran në fund të dhjetorit 2025 u shndërrua me shpejtësi në diçka shumë më të rrezikshme: një operacion hibrid të koordinuar që kombinonte presionin ekonomik, sabotimin e brendshëm, luftën psikologjike dhe aktivizimin e shërbimeve të huaja të inteligjencës.
Ngjarjet që pasuan nuk ishin spontane dhe as të kufizuara në pakënaqësi të brendshme. Përkundrazi, ato zbuluan një model të njohur, ku vuajtjet reale ekonomike shndërrohen në armë nga aktorë të jashtëm që synojnë përfitime strategjike që nuk mund të arrihen përmes përballjes së drejtpërdrejtë ushtarake.
Ky artikull shqyrton rrjedhën e trazirave, rolin e ndërhyrjes së huaj, mekanizmat e përdorur nga shteti iranian për ta përmbajtur dhe mposhtur operacionin, si dhe pasojat më të gjera gjeopolitike të asaj që përfundimisht rezultoi një përpjekje e dështuar për destabilizim të brendshëm.
Shkëndija e Parë: Presioni Ekonomik si Pikë Hyrjeje
Më 28 dhjetor 2025, protesta shpërthyen në qytetet kryesore të Iranit, të udhëhequra kryesisht nga tregtarë të Bazarit në Teheran, të cilët protestonin kundër përkeqësimit të kushteve ekonomike. Protestat fillimisht kishin shtrirje të kufizuar dhe natyrë ekonomike, të nxitura nga kolapsi i monedhës, inflacioni dhe rënia e fuqisë blerëse.
Deri në fund të vitit 2025, rial-i iranian kishte rënë në mbi 1.4 milion për dollar amerikan në tregjet jozyrtare, krahasuar me 820 mijë një vit më parë. Inflacioni tejkaloi 52%, rritja e PBB-së ishte rreth 0.6%, ndërsa sanksionet – veçanërisht ato të vendosura nga Shtetet e Bashkuara – vazhdonin të kufizonin eksportet e naftës, transaksionet financiare dhe qasjen në sistemin bankar ndërkombëtar.
Vendimi i qeverisë për të anuluar kursin “preferencial të valutës” shkaktoi reagim të menjëhershëm nga tregtarët e mëdhenj, edhe pse masa ishte pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të frenuar rënien e monedhës dhe për të reduktuar varësinë nga dollari amerikan. Paralelisht, Irani ndoqi alternativa të tjera: tregti në valuta vendore, rezerva ari, mekanizma digjitalë, afrimin më të thellë me Kinën dhe Rusinë, si dhe integrimin në blloqe si BRICS.
Në këtë fazë, demonstratat mbetën paqësore dhe të kufizuara. Kjo do të ndryshonte shumë shpejt.
Nga Protesta te Kriza e Sigurisë
Brenda pak ditësh, demonstratat u uzurpuan. Grupe të organizuara u infiltruan në protesta, duke i zhvendosur ato nga kërkesa ekonomike drejt dhunës, zjarrvënies dhe përballjes së drejtpërdrejtë me shtetin. Ajo që u shfaq nuk ishte më trazirë civile, por një operacion sigurie i zhvilluar nga brenda.
Gjatë rreth 11 ditëve, akte të koordinuara dhune u përhapën në 21 provinca, përfshirë Teheranin, Mashhadin, Shirazin, Isfahanin, Tabrizin dhe Kermanshahun. Objektivat përfshinin xhami, vende të shenjta, infrastrukturë publike, objekte ushtarake dhe policore, si dhe shërbime emergjente. Në disa raste, protestuesit e dhunshëm tentuan të bllokonin ekipet e zjarrfikësve dhe të shpëtimit.
Vetëm në Mashhad, dëmet ndaj pronës publike u vlerësuan në 2 miliardë tomanë. U sulmuan 35 xhami dhe simbolet fetare u shënjestruan qëllimisht – tregues i qartë se objektivi ishte zhvendosur nga protesta drejt destabilizimit.
Pavarësisht këtyre provokimeve, forcat iraniane të sigurisë fillimisht treguan përmbajtje të rreptë. Njësive policore iu urdhërua të mos përdornin armë zjarri, edhe kur sulmoheshin. Video të shpërndara tregonin oficerë që ndiqnin sulmues të armatosur pa përdorur forcë vdekjeprurëse, duke theksuar një strategji të qëllimshme: identifikimin, izolimin dhe çmontimin e rrjetit, pa e përshkallëzuar situatën në një përballje të hapur.
Objektivi i Huaj: Presion, Fragmentim dhe Shembje e Regjimit
Trazirat përputheshin saktësisht me objektiva të hershme të jashtme ndaj Iranit: thyerje të brendshme, jo luftë të jashtme.
Të paafta për ta thyer Iranin përmes sanksioneve, izolimit apo përballjes së drejtpërdrejtë ushtarake, fuqitë kundërshtare synuan të shfrytëzonin vështirësitë ekonomike si një hapje operative. Qëllimi ishte shndërrimi i presionit shoqëror në një krizë sigurie aq të rëndë sa të detyronte lëshime politike ose të shkaktonte shembjen e regjimit.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, i përshkroi hapur trazirat si një përpjekje për të arritur përmes kaosit të brendshëm atë që kishte dështuar në përballjet e mëparshme ushtarake. Sipas Araqchit, vrasjet dhe përshkallëzimi synonin të provokonin ndërhyrjen e SHBA-së dhe të avanconin interesat strategjike izraelite.
Kjo nuk ishte thjesht një betejë rrugësh. Ishte një luftë e përbërë, që kombinonte operacione inteligjence, qeliza terroriste, manipulim mediatik, presion psikologjik dhe luftë digjitale.
Media dhe Lufta Kognitive
Paralelisht me dhunën në terren, u zhvillua një fushatë agresive informative. Video të vjetra dhe të fabrikuara u shpërndanë gjerësisht, të montuara për të krijuar përshtypjen e kryengritjeve masive dhe shembjes së regjimit. Platformat e rrjeteve sociale amplifikuan pamje të zgjedhura për të prodhuar një ndjenjë pashmangshmërie dhe vrulli.
Universitetet dhe shkollat u shënjestruan në mënyrë digjitale, me përmbajtje të dizajnuar për të nxitur reagime emocionale, jo politike. Qëllimi nuk ishte bindja, por demoralizimi, duke synuar të minonte besimin në institucionet shtetërore dhe ta bindte publikun se rezistenca ishte e kotë.
Kjo luftë kognitive mbështetej fort në aksesin e vazhdueshëm në internet, të cilin autoritetet iraniane fillimisht e lejuan për të gjurmuar rrjetet dhe për të identifikuar koordinatorët.
Miratim i Huaj dhe Nxitje e Drejtpërdrejtë
Që në ditët e para, mbështetja politike e huaj ishte e hapur.
Departamenti i Shtetit i SHBA-së deklaroi publikisht mbështetjen për demonstruesit përmes deklaratave në gjuhën perse. Zyrtarë të lartë amerikanë, përfshirë ambasadorin e SHBA-së në OKB, i paraqitën trazirat si një luftë kundër “ekstremizmit”. Më 2 janar 2026, presidenti Donald Trump e përshkallëzoi personalisht retorikën, duke paralajmëruar gatishmëri për ndërhyrje dhe duke promovuar narrativën e shembjes së regjimit.
Përfshirja izraelite, megjithëse më shumë operative sesa retorike, ishte po aq e qartë. Llogari të lidhura me Mossadin nxitën hapur pjesëmarrjen, ndërsa zyrtarë izraelitë monitoruan zhvillimet në mënyrë të fshehtë. Modeli i ngjante revolucioneve të ashtuquajtura “me ngjyra”: inkurajim i jashtëm, koordinim i brendshëm dhe amplifikim mediatik.
Reza Pahlavi, djali i Shahut të rrëzuar, tentoi të pozicionohej si alternativë politike, duke iu drejtuar hapur Uashingtonit dhe Evropës për mbështetje dhe duke bërë thirrje për veprim të koordinuar në rrugë. Përpjekjet e tij, megjithatë, dështuan të shndërroheshin në mobilizim masiv.
Përgjigjja e Shtetit: Një Strategji me Faza
Faza e Parë: Përmbajtja
Autoritetet i dhanë përparësi përmbajtjes dhe dialogut. U prezantuan masa lehtësuese ekonomike, përfshirë rritjen e mbështetjes mujore në para për qytetarët me të ardhura të ulëta. Mediat shmangën ekzagjerimin dhe qasja në internet mbeti e hapur.
Faza e Dytë: Veprim i Kontrolluar i Sigurisë
Sapo u bë e qartë natyra terroriste e operacionit, forcat e sigurisë vepruan me vendosmëri, por në mënyrë selektive. Qindra operativë u arrestuan, depo armësh u sekuestruan dhe rrugët e infiltrimit u ndërprenë. Agjencitë e inteligjencës identifikuan rrjete të lidhura me Mossadin dhe grupe të mbështetura nga jashtë, përfshirë operativë të lidhur me Komala dhe PJAK.
Faza e Tretë: Vendosmëria
Pas ekspozimit të rrjeteve kyçe, qasja në internet në nivel kombëtar u kufizua, lidhjet Starlink u bllokuan dhe pasoi mobilizimi i plotë i sigurisë. Brenda pak ditësh, autoritetet çmontuan qelizat operative, arrestuan rreth 2,400 operativë dhe neutralizuan të tjerë. Lufta e brendshme u përmbajt në mënyrë efektive.
Faza e Katërt: Kundër-Mobilizimi Popullor
Ndoshta faktori më vendimtar ishte reagimi i publikut. Miliona qytetarë dolën në rrugë në mbarë Iranin në demonstrata spontane pro-shtetërore, duke refuzuar ndërhyrjen e huaj dhe duke dënuar dhunën. Ky legjitimitet popullor e rrëzoi narrativën e jashtme për një vend në prag të kolapsit.
Rezultati dhe Vlerësimi Strategjik
Deri në mesin e janarit 2026, edhe institucionet analitike perëndimore pranuan një rënie të ndjeshme të trazirave. Operacioni dështoi për disa arsye:
Forcat e Brendshme:
- Kohezion institucional
- Aftësi të avancuara inteligjence
- Koordinim i shpejtë operacional
- Ndërgjegjësim i lartë politik i popullsisë
- Mungesë e një lidershipi opozitar të besueshëm
Kufizimet e Jashtme:
- Rënie e kredibilitetit të SHBA-së
- Mungesë vullneti rajonal për destabilizim
- Angazhime strategjike konkurruese të SHBA-së
- Varësi e tepruar izraelite nga ndërhyrjet e fshehta
Hendeku mes entuziazmit online dhe pjesëmarrjes reale në terren rezultoi vendimtar. Zhurma digjitale nuk mund të zëvendësonte legjitimitetin masiv.
Rreziqet e Ardhshme dhe Përfundime
Edhe pse operacioni dështoi, strategjia nuk është braktisur. Presioni ekonomik, izolimi diplomatik dhe lufta informative do të vazhdojnë. Megjithatë, ngjarjet e fillimit të vitit 2026 treguan një realitet thelbësor: kohezioni i brendshëm i Iranit, kur aktivizohet, mbetet mbrojtja e tij më e fortë.
Ajo që ndodhi nuk ishte një lëvizje proteste e shtypur me forcë, por një operacion hibrid i mposhtur nga kombinimi i inteligjencës, përmbajtjes dhe refuzimit popullor. Mësimi është i qartë: destabilizimi nga brenda nuk garanton sukses, veçanërisht kur shoqëria e njeh dorën që drejton kaosin.
/X
