Nga Humaira Ahad
Teherani duket veçanërisht i gjallë këto ditë, i mbushur me një ndjenjë bashkësie, ndërsa iranianët përgatiten të shënojnë 1500-vjetorin e lindjes së Profetit Muhamed (Paqja qoftë mbi Të).
Në të gjithë kryeqytetin, pankarta shtrihen mbi rrugë dhe sheshe, duke shprehur përkushtim ndaj Profetit të Shenjtë (Paqja qoftë mbi Të) dhe duke përcjellë mesazhe uniteti mes shiitëve dhe sunitëve.
Kalimtarët shpesh ndalojnë për të bërë fotografi, duke reflektuar mbi shekuj të tërë besimi të përbashkët, ndërkohë që vetë kryeqyteti shndërrohet në një kanavacë që pasqyron mesazhin e përjetshëm të vëllazërisë, të cilin Republika Islamike e Iranit e ka mbrojtur prej kohësh.
Këto shfaqje uniteti shërbejnë si një homazh i gjallë për një vizion të artikuluar dekada më parë nga themeluesi i Revolucionit Islamik, Imam Khomeini, dhe të përcjellë më tej nga Udhëheqësi i Revolucionit Islamik, Ajetollah Sejid Ali Khamenei.
Imam Khomeini mbetet një nga figurat më me ndikim në historinë islame, i kujtuar për përpjekjet e tij të sinqerta dhe të palodhura për të kapërcyer ndarjet mes myslimanëve shiitë dhe sunitë.
Udhëheqja e tij revolucionare shkoi shumë përtej ndryshimeve politike brenda Iranit, ku ai udhëhoqi luftën kundër diktaturës së Pahlavive të mbështetur nga Perëndimi. Ai promovoi në mënyrë aktive unitetin islam ndërmjet sekteve, duke mbrojtur një kauzë që ka lënë gjurmë të qëndrueshme në botën myslimane. Vizionit të tij largpamës synonte të ngrihej mbi dallimet sektare dhe të farkëtonte një lidhje të pathyeshme vëllazërie, duke u përqendruar te themelet e përbashkëta të Islamit.
Java e Unitetit Mysliman
Një nga nismat më të rëndësishme të Imam Khomeinit për të nxitur unitetin ishte shpallja e Javës së Unitetit për të përkujtuar lindjen e Profetit Muhamed (Paqja qoftë mbi Të). Tradicionalisht, sunitët e shënojnë lindjen e Profetit më 12 Rabi’ al-Awwal, ndërsa shiitët më 17 të këtij muaji.
Në vend që këto dallime të thellonin ndarjet, Imam Khomeini propozoi që i gjithë intervali midis këtyre dy datave të festohej si një javë uniteti dhe vëllazërie.
Vizioni i tij ishte që myslimanët ta zhvendosnin fokusin nga ato që i ndajnë, drejt asaj që i bashkon — përkushtimi dhe nderimi i përbashkët për Profetin (Paqja qoftë mbi Të).
Që prej asaj kohe, Java e Unitetit është shndërruar në një platformë ku myslimanët e të dy sekteve bashkohen, zhvillojnë dialog dhe riafirmojnë angazhimin e tyre ndaj parimeve thelbësore të Islamit.
Përpjekjet e Imam Khomeinit në themelimin e kësaj tradite kanë lënë një ndikim të qëndrueshëm, pasi Java e Unitetit vazhdon të festohet në Iran dhe në vende të tjera të botës myslimane, duke shërbyer si një kujtesë mbi rëndësinë e bashkëpunimit dhe respektit të ndërsjellë mes shiitëve dhe sunitëve.
Imam Khomeini shpesh i referohej parimeve kuranore për të nënvizuar urgjencën e unitetit:
“Duhet të jemi të zgjuar dhe të dimë se gjykimi hyjnor thotë: ‘Besimtarët janë veçse vëllezër.’ Nuk ka gjë tjetër mes tyre përveç vëllazërisë, dhe ata janë të detyruar të sillen si vëllezër. Ky është një mesazh politik: të gjitha kombet myslimane, afro një miliard në numër, duhet të jenë vëllezër me njëri-tjetrin, në këtë rast asnjë dëm nuk mund t’u bëhet, dhe asnjë nga superfuqitë nuk do të jetë në gjendje t’i nënshtrojë. Kushtojini vëmendje kësaj! Sunitët dhe shiitët janë vëllezër dhe duhet të shmangin çdo përçarje.”
“Duhet të kemi parasysh se të gjithë jemi myslimanë dhe të gjithë besojmë në Kuran; të gjithë besojmë në Teuhid dhe duhet të punojmë për t’i shërbyer Kuranit dhe Teuhidit. Myslimanët duhet të jenë të bashkuar përballë çdo arrogance. Nëse myslimanët do të ishin një grusht i vetëm, askush nuk do të kishte fuqi të ngrihej kundër tyre.”
Ai gjithashtu paralajmëroi myslimanët kundër propagandës përçarëse:
“Myslimanët janë vëllezër dhe nuk do të ndahen nga pseudo-propaganda e sponsorizuar nga elementë të korruptuar. Burimi i kësaj çështjeje, që shiitët të jenë në njërën anë dhe sunitët në tjetrën, është nga njëra anë injoranca dhe nga ana tjetër propaganda e të huajve.”
Në një nga fjalimet e tij drejtuar botës myslimane, Imam Khomeini deklaroi:
“Ju myslimanë të fuqishëm! Kini kujdes! Njihni veten dhe bëjeni botën të dijë kush jeni. Hidhni mënjanë përçarjet sektare dhe rajonale, të cilat janë krijuar nga fuqitë grabitqare të botës dhe agjentët e tyre të korruptuar për t’ju plaçkitur dhe për të shkelur nderin tuaj njerëzor dhe islamik… Allahu i Lartë e shpëtoftë Islamin dhe vendet myslimane nga e keqja e këtyre grabitqarëve të botës dhe agjentëve të lidhur me ta.”
Themeluesi-udhëheqës i Revolucionit Islamik, që frymëzoi një brez të tërë kërkuesish të së vërtetës në mbarë botën, paralajmëroi për forcat globale që kërkojnë të shfrytëzojnë ndarjet mes myslimanëve:
“Sot, të gjitha denominacionet islame përballen me fuqitë djallëzore që duan ta shkulnin Islamin me rrënjë, sepse e dinë se uniteti i kombeve myslimane nuk është në interesin e tyre. Sot është dita kur të gjithë myslimanët e mbarë botës duhet të bashkohen.”
Ai shtoi:
“Sot nuk është dita që një grup në një vend të thotë: ‘Vetëm ne’, dhe një grup tjetër diku tjetër të thotë: ‘Vetëm ne’. Sot është koha që të gjithë të jenë të bashkuar mbi rregullin e Islamit dhe gjykimet e Kuranit. Përçarja mes myslimanëve, në çfarëdo forme qoftë, është e ndaluar nga Kurani. Përçarja sjell dështim dhe fshin virtytet tërheqëse të njeriut. Ky është urdhri i Allahut, Bujarit.”
Imam Khomeini gjithashtu dënoi ata që nxisnin përçarje mes shiitëve dhe sunitëve:
“Ata që përpiqen të krijojnë përçarje dhe megjithatë pretendojnë se janë myslimanë, nuk e kanë gjetur Islamin, libri i të cilit është Kurani, dhe Islami ku Qabeja është Kibla. Ata nuk besojnë në Islam. Ata që besojnë në Islam janë ata që e pranojnë Kuranin, i cili thotë: ‘Besimtarët janë veçse vëllezër.’ Kështu, ata duhet të zbatojnë atë që kërkon vëllazëria. Vëllazëria kërkon që nëse një fatkeqësi i ndodh një vëllai, vëllezërit e tjerë duhet të ndjejnë dhimbje për të, dhe nëse diçka e mirë i ndodh atij, ata të gjithë duhet të gëzohen.”
Thirrjet e Udhëheqësit për unitet
Vizioni i unitetit i promovuar nga Imam Khomeini është vazhduar nga Udhëheqësi i Revolucionit Islamik, Ajetollah Sejid Ali Khamenei.
Në vitin 2024, Ajetollah Khamenei u bëri thirrje dijetarëve sunitë të mbështeten te identiteti islam dhe fuqia kolektive e Ummetit, duke paralajmëruar kundër veprimtarive dashakeqe të atyre që kërkojnë të shfrytëzojnë dallimet fetare. Ai nënvizoi se këto forca përdorin mjete intelektuale, propagandistike dhe ekonomike për të përçarë myslimanët.
Ajetollah Khamenei shpesh ka theksuar se uniteti nuk është një manovër politike, por një urdhër hyjnor:
“Çështja e unitetit nuk është një taktikë, por një parim kuranor. Çështja e identitetit të Ummetit Islam është një çështje themelore përtej kombësisë, dhe kufijtë gjeografikë nuk e ndryshojnë të vërtetën dhe identitetin e Ummetit Islam.”
Udhëheqësi gjithashtu ka theksuar rolin e palëkundur të komunitetit sunit në mbrojtje të unitetit, duke përmendur 15,000 dëshmorët sunitë gjatë Mbrojtjes së Shenjtë dhe në periudha të tjera, si dhe mbarimin e jetës së një numri të madh dijetarësh sunitë për hir të së vërtetës dhe revolucionit.
Ai theksoi:
“Shohim se dija jonë fetare kolektive është e njëjtë. Teuhidi ynë është i njëjtë. Koncepti ynë i kthimit tek Allahu është i njëjtë. Koncepti ynë i profetësisë është i njëjtë. Namazi dhe agjërimi ynë i përditshëm janë të njëjtë. Haxhi ynë është i njëjtë. Armiqtë tanë janë të njëjtë. Qëllimet, idealet dhe interesat tona janë të ndërlidhura. Si mund të jenë të ndara kombet myslimane, qoftë shiite apo sunite, nga njëra-tjetra? Armiku dëshiron ta imponojë këtë mbi ne…
Që nga ditët më të hershme të Republikës Islamike, mbështetja për Palestinën ka qenë e palëkundur në fjalimet e tij:
“Që nga dita e parë, Republika Islamike ka qëndruar pranë vëllezërve të saj palestinezë… Vëllezërit tanë palestinezë e konsideronin vendin tonë si shtëpinë e tyre. Ata ende e kanë të njëjtin ndjenjë: ata vijnë e shkojnë.”
Udhëheqësi bëri gjithashtu një paralelizëm të qartë në një nga fjalimet e tij:
“Qëndrimi dhe sjellja e fuqive arrogante ndaj Hamasit palestinez është i njëjtë me qëndrimin dhe sjelljen e tyre ndaj Hezbollaut libanez; i pari është sunit dhe i dyti është shiit. Qëndrimi i arrogancës globale ndaj myslimanëve besimtarë dhe të përkushtuar, kudo që jetojnë, është i njëjtë, dhe për fuqitë arrogante nuk ka asnjë dallim nëse ata myslimanë janë shiitë apo sunitë.”
Duke theksuar peshën morale të unitetit, Ajetollah Khamenei deklaroi:
“Dinjteti i Ummetit Islam mund të arrihet vetëm përmes unitetit. Sot, mbështetja e popullit të shtypur të Gazës dhe Palestinës (kryesisht sunitë) është një detyrë thelbësore. Kushdo që e shpërfill këtë detyrë do të mbahet përgjegjës para Zotit.”
Duke reflektuar mbi përvojën historike, ai tha në vitin 2022:
“Kur ka konflikt mes jush, ai sjell brishtësi dhe dobësi. ‘Dhe fuqia juaj do të shuhet’ është e njëjtë me të thënët ‘dinjteti juaj do të shuhet’. Sa herë që ka përçarje mes jush, ju me siguri do të bëheni të mjerë dhe do të lejoni që të tjerët të sundojnë mbi ju. Ky është rezultati i ndarjes… Ata mbollën farën e kalbur, këtë qelizë kanceroze në këtë rajon të quajtur regjimi sionist, për të shërbyer si një bazë për armiqësinë perëndimore kundër Islamit.”
Për dallimet sektare, ai sqaroi në vitin 2013:
“Ekzistenca e dallimeve mes denominacioneve islame dhe mes myslimanëve shiitë e sunitë nuk do të krijojë asnjë problem për sa kohë që këto dallime kufizohen në dallime ideologjike… Problemet lindin kur këto dallime ideologjike çojnë në dallime sjellore, përballje, armiqësi dhe urrejtje.”
“Armiqtë e botës së Islamit janë pas krijimit të një situate të tillë dhe të një komploti të tillë. Ata e kanë kuptuar mirë se regjimi sionist mund të marrë frymë lirshëm nëse denominacionet islame në botën e Islamit fillojnë të përballen dhe të luftojnë me njëri-tjetrin.”
Ajetollah Sistani për unitetin mysliman
Ajetollah Ali Sistani, autoriteti më i lartë shpirtëror në Irak, ka kohë që ka përsëritur dhe mbështetur thirrjet e Imam Khomeinit dhe Ajetollah Khameneit për unitet mes myslimanëve.
Në vitin 2007, ai publikoi një mesazh historik, të cilin e riafirmoi mes sulmeve terroriste takfiriste në Irak.
“Nuk ka asnjë ndryshim të vërtetë mes besimeve shiite dhe sunite, dhe unë jam shërbëtori i të gjithë irakianëve (qoftë sunitë apo shiitë). Unë i dua të gjithë, dhe kjo fe (Islami) është feja e dashurisë,” tha ai në një mesazh të pavdekshëm.
Ai shpjegoi rëndësinë praktike të solidaritetit:
“Shiitët duhet të mbrojnë të drejtat shoqërore dhe politike të sunitëve përpara se të mbrojnë të drejtat e tyre, dhe ne i bëjmë thirrje (të gjithëve) për unitet. Ne duhet të marrim pjesë në faljet e së premtes të sunitëve më shumë sesa në ato të shiitëve. Ne nuk bëjmë dallim mes arabëve dhe kurdëve, dhe Islami na ka mbledhur të gjithëve (nën një ombrellë të përbashkët).”
Ajetollah Sistani përmblodhi vizionin e tij për unitetin me këto fjalë:
“Mos e përdorni termin ‘vëllezër sunitë’, por thoni ata janë vetja jonë (shpirti ynë) sepse ne kemi të njëjtën origjinë dhe nuk ka asnjë ndryshim mes nesh dhe tyre.”
Zërat sunitë mbi unitetin
Në vitin 2011, Ajetollah Khamenei foli për përvojat e tij me dijetarët sunitë gjatë kohës së internimit në provincën Sistan dhe Baluchestan, nën regjimin e Pahlavive të mbështetur nga Perëndimi.
“Unë vetë isha internuar në provincën Sistan dhe Baluchestan, dhe që prej atyre ditëve kam qenë mik me dijetarë sunitë hanefi nga qytetet e kësaj province – Iranshahr, Chabahar, Saravan dhe Zahedan. Kam qenë në kontakt me vëllezërit që jetojnë edhe sot, dhe mbetemi miq të afërt,” tregoi ai.
“Ndërsa jetoja në internim atje, organizatat qeveritare nuk na lejonin të angazhoheshim në aktivitete; megjithatë, vendosëm të bënim diçka për të treguar një shenjë të unitetit shiito-sunit në qytet. Më erdhi në mend ideja e Javës së Unitetit, përvjetori i lindjes së Profetit të Shenjtë (paqja qoftë mbi të), e cila bie më 12 Rabi’ al-Awwal sipas dijetarëve sunitë dhe më 17 Rabi’ al-Awwal sipas dijetarëve shiitë, dhe ne e zbatuam atë në Iranshahr: e festuam nga 12 deri më 17 Rabi’ al-Awwal. Kjo u mendua thellë dhe nuk ishte një shpikje e re.”
Thirrjet për unitet mes myslimanëve sunitë dhe shiitë janë pasqyruar edhe në dijet islame sunite, me Universitetin prestigjioz Al-Azhar të Egjiptit shpesh në qendër të këtij mesazhi.
Sheikh Mahmood Shaltoot, ish-rektor i Al-Azharit, theksoi bashkëpunimin me dijetarët shiitë dhe mbikëqyri krijimin e Dar al-Taqreeb al-Madhahib al-Islamiyyah, një qendër pionere me synimin për të afruar shkollat islame të mendimit.
Kjo trashëgimi vazhdon edhe sot. Sheikh Ahmed al-Tayeb, Imami i Madh i Al-Azharit, deklaroi:
“Unë dhe dijetarët kryesorë të Al-Azharit dhe Këshillit të Urtësisë së Myslimanëve jemi gati, me krahë hapur, të ulemi së bashku në një tryezë me vëllezërit tanë shiitë për të lënë mënjanë dallimet dhe për të forcuar unitetin tonë islam.”
Vasel Nasr, ish-Myftiu i Madh i Egjiptit, shprehu një shpresë të ngjashme, duke u lutur që Zoti të “krijojë unitet mes myslimanëve dhe të largojë çdo armiqësi, mosmarrëveshje dhe përçarje në çështjet e fikhut (jurisprudencës).”
Muhammad Sayyid Tantawy, ish-Myftiu i Madh i Egjiptit dhe ish-kreu i Al-Azharit, theksoi parimin:
“Kushdo që beson se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Tij, është padyshim mysliman… Myslimanët duhet të përpiqen të bëhen të bashkuar dhe të mbrojnë veten nga fragmentimi sektar. Nuk ka shiitë dhe nuk ka sunitë. Ne jemi të gjithë myslimanë.”
Sheikh Mohammed al-Ghazali, një dijetar i shquar islam sunit, gjithashtu deklaroi:
“Është detyra e të gjithë myslimanëve të bashkohen kundër armiqve të Islamit dhe propagandës së tyre.” Një temë qendrore në veprën e al-Ghazali ishte koncepti i unitetit të Ummetit. Ai argumentonte se ndarjet brenda komunitetit mysliman dobësonin forcën e tij dhe aftësinë për t’u përballur me sfidat bashkëkohore. Al-Ghazali besonte se nxitja e një ndjenje solidariteti mes myslimanëve ishte thelbësore për të kundërshtuar si kërcënimet e jashtme ashtu edhe përçarjet e brendshme.
Këto zëra pasqyrojnë një shkëmbim të hershëm mes Ajetollah Sejid Husein Borujerdi nga Irani dhe Sheikh Abd al-Majid Salim, ish-Myftiu i Madh i Al-Azharit. Duke shkruar në mesin e shekullit XX, Borujerdi lutej për një fund të “injorancës, ndarjes dhe përçarjes mes shkollave islame,” duke shpresuar në vend të tyre për “dituri, mirësjellje dhe solidaritet.” Ndërsa rrugët e Teheranit ndriçohen nga pankarta që thërrasin për unitet, qyteti mishëron një mesazh që ka jehuar për breza: forca e Islamit qëndron në bashkimin e tij.
Nga themelimi vizionar i Javës së Unitetit prej Imam Khomeinit, tek thirrjet e përsëritura të Ajetollah Khameneit për solidaritet, të përforcuara nga zërat e dijetarëve sunitë, mesazhi është se ndarjet sektare janë konstruksione artificiale, të lehta për t’u shfrytëzuar nga forcat e jashtme, por në thelb të parëndësishme për esencën e Islamit. Duke shënuar 1500-vjetorin e lindjes së Profetit të Shenjtë (paqja qoftë mbi të), rrugët e Iranit këto ditë projektojnë një vizion për të tashmen dhe të ardhmen: myslimanët janë vëllezër, dhe vetëm së bashku mund të mbajnë dinjitetin, forcën dhe premtimin e Islamit./gazetaimpakt/presstv
