Gëzim Katuçi
Lufta civile në Sudan, e cila filloi në prill 2023, është përshkallëzuar shpejt nga një luftë e brendshme për pushtet midis Ushtrisë Sudaneze (SAF), e drejtuar nga gjenerali Al-Burhan, dhe Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF), të drejtuara nga Hemeti, në një garë të ndërlikuar gjeopolitike ndërkombëtare.
Çfarë është në rrezik: Ari dhe Deti i Kuq
Sudani është një territor me rëndësi të jashtëzakonshme gjeostrategjike.
• Deti i Kuq: Pozicioni i tij bregdetar në Detin e Kuq e bën atë thelbësor për rrugët tregtare dhe sigurinë energjetike globale (rreth 10% e tregtisë botërore detare kalon aty).
• Burimet: Sudani zotëron burime të pasura, veçanërisht ar. Kontrolli i burimeve të arit është një burim kryesor financimi për të dyja palët në konflikt.
Shkaqet e Konfliktit dhe Shpërbërja
Konflikti u ndez nga mosmarrëveshja për integrimin e RSF-së (forcave paramilitare) në ushtrinë e rregullt. Hemeti kërkonte një periudhë dhjetëvjeçare integrimi, ndërsa Burhani kërkonte dy vjet, gjë që çoi në përshkallëzimin e armiqësive.
Sipas këtij burimi, qëllimi përfundimtar i planit perëndimor dhe sionist është shpërbërja e Sudan-it në pesë pjesë. Izraeli, i cili më parë kishte luajtur rol në ndarjen e Sudanit të Jugut në vitin 2011, vazhdon të zgjerojë ndikimin e tij.
Aktorët e Jashtëm dhe Interesat e Tyre
Kriza është një “mikrokozmos” i një rendi të ri botëror, me fuqi rajonale dhe ndërkombëtare që ndjekin interesat e veta.
Mbështetësit e RSF (Hemeti):
Emiratet e Bashkuara Arabe janë sponsori kryesor. Objektivat e tyre përfshijnë qasje strategjike në portet e Detit të Kuq për rrjetin e tyre global logjistik, kundërshtimin e lëvizjeve pranë Vëllazërisë Myslimane dhe shfrytëzimin e burimeve natyrore, sidomos arit. Këtij boshti i bashkohen SHBA, Izraeli, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca.
Mbështetësit e SAF (Burhan):
Ushtria merr mbështetje, ndonjëherë të tërthortë, nga Egjipti, Turqia dhe, së fundmi, Irani dhe Rusia. Irani mbështet qeverinë legjitime (SAF) për stabilitet dhe siguri në Sudan.
Zhvillimet e Fundit: Rënia e Al-Fashir
Një pikë kritike e kthesës ishte rënia e Al-Fashir (kryeqyteti i Darfurit verior) në tetor/ nëntor 2025.
• Al-Fashir ishte bastioni i fundit i ushtrisë në pesë provincat e Darfurit.
• Rënia e tij konsolidon kontrollin e RSF-së mbi Darfurin, duke u dhënë atyre një pikëmbështetje për një qeveri të mundshme paralele dhe duke rritur rrezikun e shpërbërjes së mëtejshme të vendit.
• Janë raportuar masakra masive dhe pastrim etnik kundër komuniteteve jo-arabe pas marrjes së qytetit.
Sudani tani është praktikisht i ndarë gjeografikisht: Lindja dhe Veriu janë nën kontrollin e ushtrisë (SAF), ndërsa Perëndimi kontrollohet nga RSF. Konflikti udhëhiqet nga faktorë të jashtëm dhe gara mes fuqive, dhe nuk ka një horizont të qartë zgjidhjeje./fb
