Heqja e kanaleve të Inlakesh është pjesë e një tendence më të gjerë ku platformat targetojnë gjithnjë e më shumë gazetarët që dokumentojnë mizoritë izraelite në Palestinë.
Në shkurt 2024, YouTube hoqi papritur llogarinë e gazetarit të pavarur britanik Robert Inlakesh, një kontribues i shpeshtë i Al Mayadeen English, raportoi The Intercept.
Kanali i tij përmbante dhjetëra video, përfshirë shumë transmetime të drejtpërdrejta që dokumentonin okupimin izraelit në Bregun Perëndimor. Gjatë rreth dhjetë viteve duke raportuar mbi zhvillimet në Palestinën e pushtuar, ai kishte filmuar forcat izraelite teksa shkatërronin shtëpitë palestineze, policinë duke ndalur e frikësuar shoferët palestinezë, dhe ushtarët që qëllonin drejt protestuesve palestinezë dhe gazetarëve pranë vendbanimeve të jashtëligjshme. E gjithë ajo pamje u zhduk menjëherë.
Deri në korrik, YouTube kishte hequr edhe kanalin privat rezervë të Inlakesh. Pastaj në gusht, Google, kompania mëmë e YouTube, fshiu krejtësisht llogarinë e tij Google, duke zhdukur Gmail-in, dokumentet dhe veprat e tij të shkruara.
Fillimisht kompania pretendoi se ai kishte shkelur rregullat e komunitetit të YouTube. Më vonë, Google ndryshoi shpjegimin, duke pretenduar se kanali i tij përmbante materiale spam ose mashtruese.
Por gati dy vjet pas fshirjes, kur The Intercept kërkoi detaje, YouTube dha edhe një arsye tjetër: se llogaria e tij kishte lidhje me një operacion ndikimi iranian.
Asnjë provë për pretendimet
YouTube nuk dha prova për pretendimin, duke thënë se kompania nuk zbulon metodat e saj për identifikimin e fushatave të ndikimit. Inlakesh ende nuk mund të krijojë llogari të reja Google, duke e përjashtuar nga platforma më e madhe e videove në gjuhën angleze.
Inlakesh, tani gazetar i pavarur, pranoi se ai ka punuar nga 2019 deri në 2021 në zyrën e Press TV në Londër, rrjet shtetëror iranian i sanksionuar nga SHBA. Megjithatë, ai tha se kjo nuk justifikon fshirjen e të gjithë kanalit të tij, duke theksuar se të gjitha përmbajtjet ishin pune e tij e pavarur, e ngarkuar para ose pas periudhës së punës për Press TV.
Një dokument publik i Google nga i njëjti muaj kur u hoq kanali tregon se kompania kishte mbyllur mbi 30 llogari që thoshte se ishin të lidhura me Iranin dhe që kishin postuar materiale kritike ndaj “Izraelit” dhe luftës së tij në Gaza. Google nuk u përgjigj kur u pyet nëse llogaria e tij ishte pjesë e atij grupi.
Ai beson se u targetua jo për shkak të punëdhënësit të mëparshëm, por për shkak të raportimit të tij mbi Palestinën, sidomos mes asaj që e përshkroi si një model në rritje të censurës pro-“Izraelit” në platformat kryesore teknologjike.
“Cilat janë pasojat e kësaj, jo vetëm për mua, por për gazetarët e tjerë?” — tha Inlakesh për The Intercept. “Të bësh këtë dhe të mos japësh asnjë informacion — je në thelb duke thënë se jam agjent i huaj i Iranit. Duhet të japësh prova për këtë. Ku është dokumentacioni?”
Mungesë përgjigjesh dhe devijime
Gjatë dy viteve të fundit, YouTube dhe Google kanë dhënë shpjegime të ndryshme e të paqarta për fshirjen e llogarive të Inlakesh.
YouTube fillimisht pretendoi se ai kishte kryer “shkelje të rënda ose të përsëritura të Rregullave të Komunitetit”. Pasi punonjësi i Google, Marc Cohen, vuri re ankesat publike të Inlakesh në shkurt 2024, ai vendosi ta hetonte çështjen. Cohen kërkoi një shpjegim të brendshëm përmes sistemit të mbështetjes së Google, por nuk mori përgjigje. Më vonë ai e ngriti çështjen publikisht në Twitter.
YouTube i ktheu përgjigje duke thënë se llogaria ishte hequr për “përmbajtje mashtruese, scam ose spam”.
Cohen, i cili më vonë dha dorëheqjen nga Google për shkak të asaj që ai e përshkroi si mbështetjen e kompanisë për luftën e “Izraelit” në Gaza, tha se pa ndërhyrjen e tij, Inlakesh nuk do të merrte kurrë informacion.
“Ata e bëjnë këtë sepse janë Google. Çfarë do bësh? Do marrësh avokat e të padisësh Google? S’ke zgjedhje,” tha ai.
Sa më shumë shkelje të mundshme, aq më mirë — sipas Google
Kur Google fshiu llogarinë Gmail të Inlakesh këtë vit, kompania tha se ai kishte “përdorur atë për të imituar dikë ose për të keqprezantuar veten”, gjë që bie ndesh me politikat e saj. Ai kërkoi apel tre herë, por pa përgjigje.
Vetëm pasi The Intercept filloi të bëjë pyetje, Google e zhvendosi shpjegimin drejt aktiviteteve të supozuara të ndikimit iranian.
“YouTube e hoqi kanalin e këtij krijuesi në shkurt 2024 si pjesë e hetimeve tona të vazhdueshme për operacione të koordinuara ndikimi të mbështetura nga shteti iranian,” tha një zëdhënës i YouTube.
Kur u pyetën për detaje, si p.sh. çfarë përmbajtje e kishte lidhur atë me një operacion iranian, YouTube tha se nuk “zbulon specifikat e metodave tona”.
Në buletinin e asaj periudhe, Google tha se kishte hequr 37 kanale së bashku me llogari që kishin postuar përmbajtje “kritike ndaj qeverisë izraelite”, “pro-Iran, Yemen, dhe Palestinë”, dhe kritike ndaj SHBA-së dhe Izraelit.
Një model censurimi
Google ka një histori të gjatë të heqjes së përmbajtjeve palestineze dhe materialeve kritike ndaj “Izraelit”, si dhe dokumentimeve të shkeljeve të të drejtave të njeriut në zona lufte. Ky trend është intensifikuar gjatë asaj që shumë e përshkruajnë si lufta gjenocidale e “Izraelit” në Gaza.
Platformat e fshijnë përmbajtjen përmes disa mekanizmave:
• rishikime manuale,
• algoritme automatike,
• verifikime të listave të sanksioneve amerikane,
• kërkesa të qeverive për heqje të përmbajtjes.
Që prej vitesh, Njësia Kibernetike e “Izraelit” punon hapur për të ushtruar presion që platformat si YouTube të heqin përmbajtje pro-Palestinë.
Ndër aleatët e SHBA-së, “Izraeli” ka shkallën më të lartë të aprovimit të kërkesave për heqje tek Google — rreth 90%.
Google gjithashtu nuk publikon kërkesat të bëra nga përdoruesit individualë, një kanal që, sipas raporteve, përdoret nga Njësia Kibernetike izraelite dhe punonjës pro-“Izraelit” brenda kompanive.
Ndalimi i përmbajtjes palestineze
Përmbajtjet e hequra për shkak të sanksioneve shpesh mungojnë në transparencë. Një hetim i The Intercept zbuloi se YouTube ka hequr në heshtje llogaritë e tre organizatave të mëdha të të drejtave të njeriut në Palestinë, për shkak të sanksioneve të administratës Trump për bashkëpunim me Gjykatën Penale Ndërkombëtare në hetimin e krimeve të luftës të zyrtarëve izraelitë.
Këto fshirje eliminuan të paktën 700 video që dokumentonin abuzime të supozuara izraelite.
Ekspertë si Dia Kayyali thonë se algoritmet që bazohen në listat amerikane të sanksioneve shpesh heqin përmbajtje palestineze edhe kur ajo nuk shkel rregullat. Kjo, sipas tyre, mund të ketë ndodhur edhe me Inlakesh.
‘Overshtrirja’ e Google
Kompani të mëdha si Google zakonisht praktikojnë “overshtrirje”, duke fshirë përmbajtje edhe kur ligji nuk e kërkon këtë. Kjo dëmton gazetarë dhe organizata të të drejtave të njeriut.
Nën Amendamentin Berman të IEEPA-s, materialet informative — përfshirë gazetarinë — përjashtohen nga sanksionet.
“Fshirja e gjithë një llogarie është shumë më tepër sesa kërkojnë ligjet ose rregulloret,” tha avokati Mohsen Farshneshani.
Ai shtoi se Google mund të kishte hequr vetëm video të caktuara ose t’i kishte demonetizuar.
Mediat e sponsorizuara nga shteti
Edhe pse Google nuk ka thënë nëse puna e Inlakesh për Press TV ndikoi në vendimin e tyre, Press TV ka qenë prej kohësh nën shënjestër. Llogaritë e saj janë hequr disa herë nga YouTube dhe Gmail për shkak të sanksioneve amerikane.
Nga të gjitha videot e kanalit të tij, Inlakesh kujtoi vetëm dy që kishin lidhje me Press TV: një dokumentar kritik për “planin e paqes të Trump 2020”, dhe një video të shkurtër për sulmet islamofobe republikane kundër Ilhan Omar.
Jillian York e EFF tha se Google duhet të moderonte përmbajtjen, por pyeti pse kompania zgjodhi fshirje totale në vend të etiketave për media të financuara nga shteti.
“Sa më shumë etiketa, paralajmërime — aq më pak censurë,” tha ajo.
“Klima politike rreth Palestinës ka bërë që shumë kompani të Silicon Valley të mos jenë të gatshme të mbajnë përmbajtjen palestineze online,” shtoi ajo./maydeen
