Nga Urooba Jamal
Ambasadori i Shteteve të Bashkuara në Izrael, Mike Huckabee, është përballur me dënime nga vendet arabe dhe myslimane pasi sugjeroi se Izraeli ka një të drejtë biblike mbi një pjesë të madhe të Lindjes së Mesme.
Në një intervistë me komentatorin e njohur amerikan të djathtë Tucker Carlson, Huckabee sugjeroi se Izraeli ka një të drejtë të dhënë nga Zoti mbi tokën që shtrihet nga lumi Eufrat deri në Nil, çka do të përfshinte Libanin, Sirinë, Jordaninë dhe pjesë të Arabisë Saudite. “Do të ishte në rregull nëse do ta merrnin të gjithën”, tha ai, duke argumentuar se kufijtë gjeografikë të Izraelit janë të rrënjosur në Bibël – një besim i përbashkët nga sionistët e krishterë.
Diplomati amerikan, i cili e quan veten sionist të krishterë dhe mbështetës të palëkundur të Izraelit, më vonë i zbuti komentet e tij, duke i quajtur “disi hiperbolike” dhe duke shtuar se Izraeli nuk po kërkon zgjerim territorial, por ka të drejtë për siguri brenda kufijve të tij aktualë.
Por a ishin vërtet komentet e tij hiperbolike sipas botëkuptimit të sionizmit të krishterë? Apo kjo është pikërisht ajo që ai dhe përkrahësit e tjerë të kësaj ideologjie besojnë?
Si filloi Christian Zionism dhe cilat janë parimet e tij?
Në vitin 1878, William Blackstone, nxënës i ungjilltarit të njohur amerikan Dwight Moody dhe besimtar i rikthimit biblik të Izraelit, botoi librin Jesus Is Coming. Ky libër bestseller popullarizoi mes amerikanëve një besim të mbajtur nga disa udhëheqës të krishterë: se Zoti ia kishte dhënë tokën e Izraelit popullit hebre.
Ky bindje, shpesh e marrë nga një perspektivë protestante ungjillore, mbështetet në idenë biblike të lashtë se, rreth katër mijë vjet më parë, Zoti ua premtoi tokën hebrenjve, të cilët do ta sundonin atë deri në kthimin e Jezusit në Jerusalem për “rrëmbimin” (rapture). Sipas kësaj teologjie, të krishterët do të shpëtohen në kthimin e Krishtit, ndërsa jo të krishterët që nuk konvertohen do të përballen me dënim të përjetshëm.
Vargu biblik më i cituar në lidhje me këtë besëlidhje është Zanafilla 12:3, ku Zoti i thotë Abrahamit: “Unë do të bekoj ata që të bekojnë ty dhe do të mallkoj ata që të mallkojnë ty, dhe në ty do të bekohen të gjitha familjet e tokës”.
Sipas ChristianZionism.org, një faqe e drejtuar nga profesorë, pastorë dhe drejtues organizatash kishtare, katër tema kryesore gjenden në mendimin e sionizmit të krishterë:
Themelimi i shtetit modern të Izraelit në vitin 1948 shënoi epokën e fundit njerëzore dhe sinjalizon fundin e kohërave.
Konflikti i vazhdueshëm në Lindjen e Mesme është pjesë e planit të Zotit, me një luftë të madhe përfundimtare para ardhjes së dytë të Krishtit.
Besëlidhja e Zotit me Izraelin është e përjetshme dhe e pakushtëzuar.
Mosmbështetja e dominimit politik të Izraelit sot do të sjellë gjykim hyjnor.
Shkrimtari dhe historiani David Swift tha se megjithëse shumë të krishterë – ungjillorë apo të tjerë – mbështetën krijimin e Izraelit para vitit 1948, ata nuk mund të quhen sionistë të krishterë në kuptimin modern.
“Kjo sepse Christian Zionism në thelb bashkon besimin fetar me një program ushtarak, strategjik dhe madje ekonomik”, tha Swift për Al Jazeera.
“Në mënyrë specifike, Christian Zionism nuk është vetëm besimi se toka biblike e Izraelit është vendi i caktuar për popullin hebre, por edhe se është në interesin strategjik, ushtarak dhe ekonomik të Amerikës të mbështesë zgjerimin e Izraelit.”
Fathi Nimer, studiues politik në Al-Shabaka: The Palestinian Policy Network, e përshkroi lëvizjen si një që “përkthehet në mbështetje absolute dhe të pakushtëzuar për regjimin izraelit”.
Ai tregoi se kishte dëgjuar një podcast për një grua sioniste të krishterë që vizitoi Betlehemin dhe, pasi pa murin e ndarjes, ushtarët izraelitë dhe kushtet e vështira në kampet e refugjatëve palestinezë, tha: “Më vjen keq për ta, por Shkrimi është Shkrim.”
“‘Shkrimi është Shkrim’ – kjo tejkalon gjithçka”, tha Nimer për Al Jazeera. “Prandaj është një mjet kaq i fuqishëm për indoktrinim.”
Sa amerikanë janë Christian Zionist?
Sipas autorit dhe akademikut Tristan Sturm, popullsia më e madhe e sionistëve të krishterë ndodhet në United States dhe numëron mbi 30 milion. Shumica janë të lidhur me kishat ungjillore në rajonet juglindore dhe jug-qendrore të vendit, shpesh të quajtura “Bible Belt” (Banda e Biblës).
Organizata më e madhe është Christians United for Israel, e cila vetë pretendon 10 milion anëtarë, tha Fathi Nimer.
Shumica janë Republikanë konservatorë dhe formojnë një nga blloqet më të forta votuese brenda Partisë Republikane.
Vetëm disa milionë janë “plotësisht të regjistruar” në aspektet politike, ushtarake dhe fetare të Christian Zionism, sipas David Swift.
Çfarë ndikimi kanë Christian Zionists në politikën amerikane?
mer tha se Christian Zionists janë “thellësisht të lidhur” me politikën amerikane. Shumë donatorë kryesorë për Partinë Republikane dhe Demokratike janë Christian Zionists.
Ata janë shtylla qendrore e lobimeve pro-Izrael, duke përfshirë grupe si AIPAC dhe Anti-Defamation League, të cilat punojnë për të promovuar narrativën izraelite në SHBA.
Disa anëtarë të Kongresit amerikan janë “haptas” Christian Zionist. Politikanë si Mike Huckabee e çojnë këtë besim në politikën dhe politikat e tyre.
Sipas Nimer, politika e jashtme e SHBA ndaj Izraelit është ndikuar nga ideja biblike se populli hebre është i destinuar hyjnisht të rikthehet në Palestinë. Kjo përfshin mbështetje për mbajtjen e dominimit të Izraelit mbi vendet e tjera të rajonit, duke u konsideruar si një “urdhër i Zotit”.
Christian Zionist kanë mbështetur gjithashtu projekte të paligjshme të vendosjes izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar dhe projekte të tjera që forcojnë sovranitetin hebre. Për dy dekada, organizata si HaYovel kanë dërguar qindra vullnetarë amerikanë të krishterë për të punuar në projekte bujqësore të vendosjeve izraelite, sidomos gjatë luftës në Gaza.
Shumë kanë mbështetur edhe zhvendosjen e ambasadës amerikane nga Tel Aviv në Jeruzalem nga presidenti Donald Trump në 2017.
Sidoqoftë, Swift tha se Christian Zionists kanë luajtur vetëm një rol të vogël në mbështetjen amerikane për Izraelin dhe ndikimi i tyre po dobësohet. Ai shtoi se mbështetja tradicionale e SHBA për Izraelin ishte kryesisht për arsye të Luftës së Ftohtë dhe presionit nga komuniteti hebre amerikan dhe grupet lobuese si AIPAC, më shumë se nga sionistët e krishterë.
Sa përfaqësuese janë komentet e Huckabee për besimet e Christian Zionists?
Analistët thonë se janë shumë përfaqësuese.
Christian Zionists e nxjerrin kuptimin e tyre për kufijtë e duhur të Izraelit nga e njëjta burim si politikanët e djathtë izraelitë si Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich: Dhjata e Vjetër (Old Testament).
Ata besojnë se Izraeli duhet të zgjerohet për të përfshirë të gjithë territorin e “Izraelit biblik”.
Brenda komunitetit të Christian Zionists, nuk është e pranueshme të kritikohet kjo, sepse do të shihej si kritika ndaj profecisë, Zotit dhe kthimit të Jezusit.
Kështu, komentet e Huckabee nuk janë të papritura, edhe pse bien ndesh me sovranitetin e aleatëve të SHBA në Lindjen e Mesme.
