nga Alireza Niknam
Në pranverën e largët të vitit 2026, bota dëshmoi një moment historik ku rendi i vjetër u përball me një ngritje të paprecedentë të qëndrueshmërisë. Ajo që Shtetet e Bashkuara dhe regjimi sionist e kishin projektuar si një “punë të mbaruar” dhe një operacion rrufe për të sjellë kolapsin e Republikës Islamike të Iranit, u shndërrua në një makth strategjik për Shtëpinë e Bardhë brenda dyzet e tetë orëve të para. Sulmi ndaj infrastrukturës energjetike dhe bërthamore të Iranit, i quajtur “Operation Epic Fury”, nisi me llogaritjen se shoqëria iraniane, pas viteve të presionit ekonomik, do të shembej më në fund nën goditjet ushtarake. Por strategët e Pentagonit kishin anashkaluar një variabël të panjohur: shpirtin kolektiv të dinjitetit brenda një qytetërimi të lashtë. Kur lajmi për martirizimin e Liderit të ndjerë të Revolucionit Islamik u përhap në orët e para të agresionit, në vend të kaosit dhe disfatës që pritej nga armiku, një vendosmëri e zjarrtë dhe e përqendruar përshkoi të gjitha shtresat politike dhe shoqërore të Iranit. Martirizimi nuk ishte fund, por një pikë kthese që konsolidoi të gjitha kapacitetet kombëtare të frenimit. Pikërisht atëherë “Epërsia e Iranit” u shfaq si një fenomen kompleks përtej aftësisë së thjeshtë ushtarake, duke mahnitur botën.
Menaxhimi i shpejtë dhe i mençur i trashëgimisë së pushtetit nga Ajatollahu i Madh Sejed Mojtaba Khamenei, i shoqëruar me praninë epike të popullit në faltore të shenjta dhe në rrugët kryesore të qyteteve, e ktheu të ashtuquajturën “kurthi i themeluesit” (siç e quajnë sociologët politikë) kundër agresorëve. Armiku mendoi se duke eliminuar një lider karizmatik do të krijonte një vakum pushteti dhe krizë legjitimiteti, por ishte pikërisht ky “inovacion institucional” brenda sistemit islamik që e shndërroi tronditjen e lidershipit në një avantazh konkurrues. Për më tepër, iniciativa ushtarake u shfaq në nivelin më të lartë: goditjet me raketa hipersonike thellë në bazat rajonale amerikane dhe madje edhe në territoret e okupuara, si dhe rreth 32 milionë vullnetarë që dolën për të mbrojtur atdheun e tyre, treguan se shtresat mbrojtëse të “Iron Dome”, sistemet Patriot dhe betejat tokësore nuk mund t’i bënin ballë dinamikës së re të fuqisë së zjarrit të Iranit. Rrjedhja e dokumenteve të NATO-s në javën e tretë të luftës zbuloi se 75% e simulimeve të paracaktuara nga think tank-et amerikane—RAND dhe Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë—kishin dështuar. Kjo nuk ishte thjesht një fitore ushtarake, por një “dështim epistemik” për doktrinën perëndimore të luftës hibride.
Ndërkohë, zhvillimi më i rëndësishëm që pak analistë e kishin parashikuar ishte çarja e thellë brenda frontit perëndimor dhe pohimi i pavarësisë nga anëtarët evropianë të NATO-s kundër presionit të Uashingtonit. Kjo përçarje buronte nga një realitet i prekshëm: Evropa nuk kishte më kapacitet financiar dhe shoqëror për të paguar koston e luftërave me ndërmjetës të Amerikës. Kur lufta u zgjat dhe Irani, përmes përgjigjeve reciproke, neutralizoi terrorizmin ekonomik të Perëndimit, vendet evropiane u përballën me dy goditje të mëdha. Së pari, rritja e çmimeve e shkaktuar nga mbyllja e rrugëve energjetike dhe paqëndrueshmëria në Mesdheun jugor. Së dyti, dhe më e rëndësishmja, demaskimi i fytyrës së vërtetë të Amerikës si pirateri detare. Në mes të këtij kaosi, Republika Islamike e Iranit nisi një iniciativë diplomatike, duke zhvilluar takime të fshehta dhe publike në Muskat dhe Islamabad, duke treguar se jo vetëm që nuk shmangej nga diplomacia, por po ofronte propozime transparente dhe konstruktive për një armëpushim të bazuar në drejtësi. Megjithatë, sjellja e Uashingtonit—e manifestuar në mbylljen e paligjshme të ngushticave ndërkombëtare dhe piraterinë e plotë detare—e bëri tallje diplomacinë. Ky përballim në arenën e së drejtës ndërkombëtare ishte një metaforë e përsosur për përplasjen midis “Rendit të Ri Iranian” dhe “kaosit kolonial”. Duke deklaruar gatishmërinë për armëpushim, Irani dëshmoi vullnetin e tij të mirë. Në të kundërt, Haga u bë dëshmitare e një padie kundër Shteteve të Bashkuara për krime të rënda lufte, konkretisht bombardimin e centraleve bërthamore dhe objekteve petrokimike si objektiva civile. Ky pretendim shumë-miliardësh për dëmshpërblim nuk ishte një apel emocional, por një bazë juridike dhe parandaluese. Për sa kohë që kostoja e agresionit kundër Iranit vlerësohej më e ulët se përfitimet e mundshme, epërsia e Iranit mbetej e paplotë; por me ndjekjen ndërkombëtare të reparacioneve, kjo ekuacion u shpërbë përfundimisht. Ekspertët e OKB-së vlerësuan se rindërtimi i infrastrukturës së shkatërruar në frontin e rezistencës do të kushtonte rreth njëqind e pesëdhjetë miliardë dollarë, dhe Shtetet e Bashkuara—qoftë përmes naftës apo aseteve të ngrira—do të duhej të përgjigjeshin për këtë shkatërrim të qëllimshëm.
Në periferi të këtij konflikti kryesor, zjarri i luftës u përhap më gjerë dhe Irani paralajmëroi me të drejtë se boshti i së keqes nuk ishte i përqendruar vetëm në Teheran. Dokumente të marra nga oficerë të inteligjencës amerikane në Doha zbuluan plane për skenarë të ngjashëm kundër Turqisë—një vend që, për shkak të kundërshtimit të politikës amerikane dhe lidhjeve ekonomike me Moskën, ishte bërë objektiv për operacione të rreme. Edhe Kuba, simboli i përjetshëm i rezistencës në “oborrin e pasmë” të Amerikës, përjetoi rritje të aktiviteteve sabotazhi nga forcat speciale detare amerikane pranë bregut të saj verior. Këtu, lufta e vitit 2026 u shndërrua nga një konflikt rajonal në një përballje qytetërimesh për një “rend shumëpolar”. Në këtë atmosferë, regjimi sionist—i zhytur në një krizë të brendshme legjitimiteti dhe në rënie të fuqisë parandaluese—u përpoq të parandalonte kolapsin e tij të afërt duke e tërhequr Uashingtonin në një luftë të përgjithshme rajonale. Por rezistenca që ishte formuar në boshtin e Azisë Perëndimore kishte krijuar tashmë një brez sigurie nga Bagdadi në Bejrut dhe nga Sanaja në Damask, duke i mohuar armikut çdo lëvizje taktike.
Ndërkohë, një dilemë e madhe u shfaq për vendimmarrësit në Shtëpinë e Bardhë: a ishte vazhdimi i një lufte që nuk kishte më kuptim “fitoreje” në interes të ruajtjes së hegjemonisë amerikane, apo një dalje poshtëruese duke pranuar kushtet e Teheranit? Ironia e hidhur e historisë u shfaq kur, në ditën e dyzetë të këtij agresioni, anije luftarake franceze dhe gjermane, pa u koordinuar me Komandën Qendrore të SHBA-së, u larguan nga zona e konfliktit dhe u kthyen në portet e tyre. Ky moment u bë i njohur në mediat botërore si “Arratisja nga Bataku Persian”. Evropa deklaroi qartë se nuk ishte e gatshme të sakrifikonte interesat e saj energjetike dhe tregtare për “një sindromë tjetër Vietnami” në Gjirin Persik, të nxitur nga Izraeli dhe politikanë neokonservatorë të dalë në pension.
Ndërsa lufta hyri në javën e tetë, një realitet i ri u bë i dukshëm në majën e ekuacioneve globale: epoka e “godit dhe ik” kishte përfunduar përgjithmonë. Irani doli jo si viktimë, por si aktori kryesor i një rendi të ri ku fuqia lidhet me aftësinë e një kombi për t’i imponuar “kosto disproporcionale” agresorit, dhe jo thjesht me numrin e aeroplanmbajtëseve që zotëron. Uniteti i paparë kombëtar në Iran bëri që edhe figura opozitare jashtë vendit, që për vite kishin luftuar sistemin, të arrinin në përfundimin se përballë presionit trans-rajonal nuk ka zgjidhje tjetër veçse përqafimi i “dinjitetit kolektiv”. Ndoshta arritja më e rëndësishme strategjike e kësaj përballjeje ishte fundi i mitit të “pathyeshmërisë” së NATO-s dhe agimi i një epoke të “frenimit simetrik dhe asimetrik” nga një fuqi rajonale. Bota pa, përmes pluhurit të luftës, lindjen e një fuqie që nuk ndërtohet mbi bombardime, por mbi durim dhe unitet popullor. Në një peizazh të tillë, armëpushimi përfundimtar u nënshkrua jo me vijat e kuqe poshtëruese të Uashingtonit, por me pranimin e kësaj të vërtete: “Shumëpolarizimi i botës nuk është më një teori, por një strukturë fiziologjike në trupin e politikës ndërkombëtare”, dhe Irani rezistent është zemra që rreh e këtij trupi të ri. Kujtimi i hidhur i shkatërrimit të disa infrastrukturave mbetet, por mësimi i madh për brezat e tanishëm dhe të ardhshëm është ky: një komb që përzien lotët e martirizimit me lotët e fitores nuk është i destinuar për humbje; ai është i destinuar për fitore shembullore.
