Lufti Bilalli
Ja si Brzezinski nga këndvështrimi gjeopolitik e parashikoi konfliktin e sotëm në Ukrainë :
▪️Një analizë strukturore e kapitullit
“The Democratic Bridgehead” nga libri “The Grand Chessboard”. Teoria e dritareve strategjike dhe realiteti i sotëm i sigurisë evropiane. Në debatin aktual mbi krizën e sigurisë në Evropën Lindore, shpesh kërkohen shpjegime afatshkurtra dypalëshe. Mirëpo, një shikim në faqen 85 të veprës standarde gjeopolitike “The Grand Chessboard” (1997), të autorit Zbigniew Brzezinski, zbulon se dinamikat aktuale ndjekin vija strukturore afatgjata. Harta e titulluar “Beyond 2010: The Critical Core of Europe’s Security” nuk është thjesht një dokument historik, por një model gjeo-strategjik që shpjegon saktësisht përplasjen e sotme rreth Ukrainës.
▪️Aks gjeopolitik:
Trekëndëshi i Vajmarit dhe zgjerimi drejt Lindjes !
Brzezinski, ish-Këshilltari i Sigurisë Kombëtare i SHBA-së, e përcaktoi Evropën si “Democratic Bridgehead “të domosdoshme për ndikimin transatlantik në Euroazi. Sipas modelit të tij, stabiliteti i kësaj varet nga një bërthamë e fortë institucionale dhe ushtarake. Në planin e parë, ky sistem bazohej në bashkëpunimin franko-gjerman, i cili përmes Polonisë (Trekëndëshi i Vajmarit) duhej të shtrihej drejt Lindjes. Megjithatë, siç tregon edhe vija e trashë e zezë në hartën e vitit 1997, ky projekt sigurie mbetej gjeometrikisht dhe strategjikisht i paplotësuar pa integrimin e Ukrainës në sferën perëndimore pas vitit 2010.
▪️Ukraina si “pika kyçe gjeopolitike”
Teza qendrore e Brzezinskit, e cila sot shërben si çelës për të kuptuar veprimet e Kremlinit, analizon hapësirën post-sovjetike në mënyrë rreptësisht strukturore:
1. Pa Ukrainën: Rusia pushon automatikisht së qeni një perandori euroaziatike. Edhe nëse do të mbante nën kontroll Azinë Qendrore dhe Kaukazin, pa Ukrainën Rusia kufizohet në një shtet kryesisht aziatik, duke humbur aftësinë për të kërcënuar sigurinë e Evropës Qendrore.
2. Me Ukrainën: Me nënshtrimin ose integrimin e Ukrainës, Rusia fiton automatikisht resurset, masën gjeografike dhe qasjen strategjike në Detin e Zi, të mjaftueshme për t’u rikthyer si një fuqi imperiale globale.
Nga ky këndvështrim analitik, sulmi rus i vitit 2022 nuk shfaqet si një vendim emocional apo i izoluar, por si një përpjekje e llogaritur për të parandaluar me dhunë mbylljen e këtij korridori të sigurisë perëndimore që Brzezinski e parashikoi qysh në vitin 1997.
▪️Nga teoria në frontin e luftës
Sot vërehet se arkitektura e sigurisë përgjatë këtij aksi është strukturuar pothuajse saktësisht sipas vijave të hartës:
* Polonia ka marrë rolin e parashikuar nga Brzezinski si qendra logjistike dhe ushtarake e krahut lindor të NATO-s.
* Gjermania dhe Franca u detyruan të rishikojnë doktrinat e tyre të mëparshme të sigurisë (“Zeitenwende”) për të stabilizuar pikërisht këtë bërthamë mbrojtëse.
* Ukraina po funksionon si një zonë de facto e mbrojtjes së këtij aksi, duke paguar koston e mbylljes së “zonës së hirtë” gjeopolitike.
Harta e Brzezinskit dëshmon se konfliktet e sotme nuk janë të rastësishme, por rrjedhin nga ligjësitë e pandryshueshme të gjeografisë politike. Gabimi i kryeqyteteve evropiane nuk ishte mosnjohja e këtyre teorive, por supozimi se integrimi ekonomik do të zbehte rëndësinë e këtyre vijave strategjike. Lufta aktuale tregon se vija e skicuar në letër në vitin 1997 mbetet deri më sot përcaktuesja kryesore e stabilitetit ose e dështimit të sigurisë evropiane./fb
