Petro Prodani
Dje pashe ne FB nje postim te drejtuesve te bashkise te qytezes Piana degli Albanesi qe pershendesnin ndjekesit e tyre me ‘Shqiponjen e Pellembeve’.
Komentova duke thene se ky veprim perben nje ofendim perkundrejt simbolit qe te paret e tyre moren me vete kur u shperngulen nga Morea dhe ishujt e Egjeut.
Nuk mora pergjigje.
Me sa duket, ata jane bere pjese e nje politike nacionaliste te dale boje te nxitur nga disa qarqe ne Rome. Ose, jane fare te paditur …
Cilado qofte arsyeja e ketij veprimi, historia deshmon se shqiponja me dy koke eshte nje ‘Messenger’ i besimit kristian. Ne Ballkan dhe Europen Lindore ajo lidhet ngushtesisht me Orthodhoksine.
Dokumentat shkencore tregojne se arbereshet e Sicilise shkuan aty pas nje ndalimi te gjate ne Peleponez dhe ishujt e Egjeut. Natyrisht qe ata ishin helenizuar ne nje nivel te konsiderueshem. Permeteper, studimet e avancuara gjenetike vertetojne se arbereshet e Sicilise dhe popullatat e Greqise se Jugut kane ngjashmeri te madhe midis tyre. Kjo do te thote se keto grupe kane patur marrdhenie gjaku prej shume e shume shekujsh.
Ne kete kendveshtrim, do te ndalem tek martesat. Pikerisht ne paja e nuses. Nje here e nje kohe, paja futej ne ‘Syndyqin e Nuserise’ dhe nisej per ne shtepine e dhendrit. Midis sendeve te tjera, aty do te gjendej dhe nje ikone qe do te mbronte ciftin dhe femijet qe do te lindnin. Ikona perbente ‘Gurin e themelit’ mbi te cilin do te ngrihej familja e re. Zakonisht ky ‘Gur themeli’ transferohej nga brezi ne brez.
Kjo ishte arsyeja perse gjyshet tona mbanin ikona qe ja u kishin dhuruar nenat apo gjyshet e tyre …
Le te kthehemi tek syndyqi. Jo te gjitha familjet kishin mundesine te benin nje syndyq. Ose, dhe kur e benin, cilesia e materialit dhe punimit varionte ndjeshem. Klasat e larta gdhendnin ne to simbole identifikuese familjare. Paria e vjeter, pinjolle te familjeve bizantine, apo klases klerike, kishin te drejten te gdhendnin shqiponjen me dy koke. Ndersa nuset mbanin stoli me kete shqiponje per te treguar rangun shoqeror.
Per ta bere te thjeshte ate qe dua te them, me poshte tregohen disa objekte shekullore qe kane te bejne me syndyqet, pajen e nuseve dhe mesazhet qe ato perconin.
Fotot tregojne materiale nga ishujt e Egjeut. Kete zgjedhje e kam bere per te treguar se shqiponja bizantine ka qene pjese e jetes shpirterore te besimtareve greko-orthodhokse edhe ne komunitetet fare te vogla.
Si paralelizem figurativ, Piana dei Greci i ngjante nje ishulli greko-orthodhoks te rrethuar nga nje oqean gjigand katoliko-latin.
Pavaresisht kesaj diference dhe presioni, prifterinjte dhe besimtaret e qytezes i bene nje sherbim te madh Orthodhoksise sepse kur u larguan nga hapesirat greke ata morren me vete cantet kishtare te cilat i mbrojten me fanatizem deri ne fillim te viteve 1900. Nderkohe, ne vende te tjera cantet orthodhokse ishin modernizuar dhe tjetersuar duke humbur keshtu origjinalitetin e tyre. Por, kjo eshte nje teme tjeter …
Besoj se banoret e vjeter te Piana dei Greci nuk do te pranonin kursesi qe Shqiponja Bizantine te deformohej dhe keqperdorohej si ne rastin e siperpermendur.
Ne vend te kryqezimit te pellembeve, ata do te bashkonin tre gishtat, do te qendronin perpara shqiponjes te Konstantin Paleologos dhe do te benin kryqin duke thene:
Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.
Ne shqip: Ne emer te Atit, Birit dhe Shpirtit te Shenjte, Amin./fb
