Yousef Ramazani
Protestat paqësore për pakënaqësi ekonomike, që nisën muajin e kaluar në Pazarin e Madh të Teheranit, gjatë javës së fundit janë kthyer në të dhunshme, mes një fushate të paraprojektuar dhe të drejtuar nga jashtë, e cila synonte të përshkallëzonte pakënaqësinë reale në një kryengritje të dhunshme në shkallë të gjerë.
Demonstratat paqësore të tregtarëve, të bazuara në shqetësimet e tyre ekonomike lidhur me luhatjet e monedhës dhe rritjen e inflacionit, u rrëmbyen nga agjenci të huaja të vendosura për të mbjellë kaos.
Udhëheqja e lartë politike iraniane, përfshirë Udhëheqësin e Revolucionit Islamik Ajatollah Seyyed Ali Khamenei, Presidentin Masoud Pezeshkian dhe Kryetarin e Parlamentit Mohammad Baqer Qalibaf, u treguan të shpejtë në dallimin midis tubimeve të ligjshme publike dhe veprimeve të traziraxhinjve të drejtuar nga jashtë.
Ky vlerësim u konfirmua nga arrestimi i shumë operativëve të Mossadit dhe CIA-s në mbarë vendin, zbulimi gjyqësor i raporteve të rreme për viktima dhe analizat forenzike që ekspozuan një fushatë të koordinuar dezinformimi digjital, të ushqyer nga përmbajtje e gjeneruar me inteligjencë artificiale dhe regjistrime audio të manipuluara.
Modeli pasqyron nga afër ndërhyrjen e huaj të dokumentuar me hollësi gjatë trazirave të vitit 2022, kur shërbimet e inteligjencës zbuluan përfshirjen e më shumë se 20 agjencive perëndimore të inteligjencës.
Origjina e brendshme: pakënaqësitë ekonomike si realitet
Protestat që shpërthyen në fund të dhjetorit 2025 buruan nga presione reale ekonomike.
Dyqanxhinjtë dhe tregtarët e pazarit, të cilët Ajatollah Khamenei i ka përshkruar si “ndër shtresat më besnike të vendit ndaj Revolucionit Islamik”, nisën mbyllje dyqanesh si reagim ndaj rënies së mprehtë dhe destabilizuese të vlerës së monedhës kombëtare.
Presidenti Pezeshkian, Kryetari i Parlamentit Qalibaf dhe vetë Udhëheqësi e pranuan publikisht legjitimitetin e këtyre pakënaqësive ekonomike dhe u zotuan t’i adresonin shqetësimet e tregtarëve.
Ajatollah Khamenei theksoi se një tregtar që thotë “nuk mund të bëj biznes” në kushte kaq të paqëndrueshme po thotë të vërtetën, pasi ata mbajnë barrën e pasigurisë së tregut.
Që nga fillimi, qëndrimi i qeverisë ka qenë i qëndrueshëm: mbrojtja e së drejtës për tubime paqësore, duke udhëzuar zyrtarët të angazhohen në dialog për të zgjidhur këto sfida ekonomike.
Raporte nga disa qytete përshkruanin mijëra marshues paqësorë që brohorisnin slogane ekonomike, të shoqëruar nga policia, me përplasje që shpërthyen vetëm pasi një grup i shkëputur iu drejtua vandalizmit.
Protestat fillimisht ishin thelbësisht të brendshme dhe socio-ekonomike në origjinë, përpara se të shfrytëzoheshin nga forca të jashtme, të cilat e panë momentin të përshtatshëm për të shtyrë projektin e tyre të “ndryshimit të regjimit”.
Plan nga e kaluara: modeli i vitit 2022 i ndërhyrjes shumë-agjencore
Aparati i sigurisë iraniane i interpreton ngjarjet aktuale përmes prizmit të qartë të historisë së afërt, konkretisht trazirave të gjera pas vdekjes tragjike të Mahsa Aminit në vitin 2022.
Në qershor 2023, gjeneral brigade Mohammad Kazemi, kreu i Organizatës së Inteligjencës të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), dha një pasqyrë të detajuar publike të asaj periudhe.
Hetimi zbuloi se deri në 20 agjenci të huaja inteligjence kishin luajtur një rol “aktiv” në trazirat e vitit 2022. Lista e vendeve përfshinte Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Gjermaninë, disa vende arabe dhe regjimin izraelit.
Aktivitetet e zbuluara formuan një plan të detajuar: diplomatët evropianë mblidhnin informacione në kohë reale mbi reagimet e sigurisë; CIA dhe Mossadi bashkëpunonin për krijimin dhe menaxhimin e platformave në hapësirën kibernetike për shpërndarjen e lajmeve të protestave dhe madje ringjallën projekte të përbashkëta për atentate ndaj shkencëtarëve iranianë; ndërsa takime periodike mes shërbimeve inteligjente të regjimit izraelit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe koordinonin mbështetjen për trazirat.
Ky kuadër i vitit 2022 vendos precedentin e një lufte hibride shumëdimensionale, të sponsorizuar nga shtete, që synon destabilizimin e brendshëm të Iranit.
Mbështetje e menjëhershme dhe përshkallëzuese politike nga SHBA
Një komponent kritik i modelit të ndërhyrjes, i përbashkët si për vitin 2022 ashtu edhe për 2026-ën, është mbështetja e menjëhershme dhe e ngarkuar politikisht nga zyrtarë të lartë amerikanë.
Në episodin e fundit, deklaratat nga SHBA dolën pothuajse njëkohësisht me pamjet e para të protestave. Ambasadori amerikan në OKB, Mike Waltz, deklaroi më 29 dhjetor 2025:
“Populli i Iranit dëshiron liri… Ne qëndrojmë me iranianët në rrugë”, një formulim që e zhvendosi qëllimisht narrativën nga pakënaqësia ekonomike drejt revolucionit politik.
Ish-sekretari i shtetit Mike Pompeo fajësoi qeverinë iraniane për kolapsin ekonomik.
Retorika më përshkallëzuese erdhi nga Presidenti Donald Trump, i cili publikoi një sërë deklaratash nxitëse në rrjetet sociale, duke thënë se SHBA do të ndërhynte nëse “protestuesit” vriteshin, duke kulmuar me deklaratën se vendi ishte “gati dhe i armatosur”.
Së fundmi, të martën, ai u bëri thirrje iranianëve të “marrin kontrollin” e institucioneve qeveritare dhe tha se “ndihma është rrugës”, çka shkaktoi reagime të forta nga zyrtarët iranianë.
Në përgjigje, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit hodhi poshtë kërcënimet e Trump, duke e përshkruar atë si një nga vrasësit kryesorë të iranianëve.
“Ne shpallim emrat e vrasësve kryesorë të popullit të Iranit: 1- Trump, 2- Netanyahu”, shkroi Larijani në X të martën.
Ministri i Mbrojtjes, gjeneral brigade Aziz Nasirzadeh, paralajmëroi se Republika Islamike do të reagojë më vendosmërisht ndaj çdo akti të ri agresioni nga SHBA ose regjimi izraelit.
“Nëse këto kërcënime shndërrohen në veprime, ne do ta mbrojmë vendin me gjithë forcën dhe deri në pikën e fundit të gjakut, dhe mbrojtja jonë do të jetë e dhimbshme për ta”, tha ai.
Këshilltari i lartë politik i Udhëheqësit dhe ish-zyrtari më i lartë i sigurisë, Ali Shamkhani, e identifikoi këtë si një “vijë të kuqe” dhe depozitoi ankesa formale në Kombet e Bashkuara.
Shpejtësia dhe natyra e këtyre deklaratave përbënin një element presioni të parashkruar, të projektuar për ta ndërkombëtarizuar çështjen, për të inkurajuar aktorët e dhunshëm në terren dhe për t’i dhënë një mbulesë diplomatike veprimeve subversive, duke pasqyruar rezolutën e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së në vitin 2022 që mbështeti traziraxhinjtë e atij viti.
Fabrika e propagandës digjitale
Hapësira online ka shërbyer si fusha kryesore e betejës për kontrollin e narrativës mbi Iranin, me taktika që janë bërë më të sofistikuara që nga viti 2022.
Një operacion i gjerë dezinformimi përfshiu rastin e Saghar Etemadi-t, e cila u paraqit në mënyrë të rreme në rrjete sociale si një “dëshmore” e vrarë nga forcat shtetërore gjatë trazirave.
Gjyqësori iranian lëshoi mohime zyrtare, duke konfirmuar se ajo ishte e plagosur, e shtruar në spital dhe në gjendje të qëndrueshme. Nëna dhe vëllai i saj bënë thirrje publike, me nënën që tha: “Vajza ime është gjallë. Mos na shqetësoni me gënjeshtrat tuaja.”
Analizat forenzike konfirmuan se imazhet e Etemadi-t ishin gjeneruar ose manipuluar me inteligjencë artificiale, pjesë e krijimit të “dëshmorëve të rremë” për të ushqyer emocionalisht narrativën e tyre.
Kjo taktikë u krahasua drejtpërdrejt me fabrikime të ngjashme gjatë trazirave të vitit 2022. Përtej kësaj, ekspertiza digjitale ekspozoi riciklimin sistematik të pamjeve të vjetra.
Pamje nga protestat e vitit 2022, madje edhe nga ngjarje të palidhura në vende si Greqia, Franca dhe Shtetet e Bashkuara, u ripaketuan si trazira aktuale në Iran.
Një teknikë më e avancuar përfshinte vendosjen e audios së rreme mbi skena protestash, duke futur thirrje në lavd të Reza Pahlavit, djalit të diktatorit të rrëzuar nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Fushata digjitale u gjurmua deri te rrjete botësh izraelite dhe propagandistësh anti-iranianë, për të ndërtuar artificialisht perceptimin global të një revolucioni të udhëhequr nga monarkistët.
Infiltrim në terren dhe agjitacion i paguar
Forcat e sigurisë iraniane paraqitën prova fizike të subversionit të drejtuar nga jashtë brenda turmave protestuese. Në fillim të janarit 2026, policia bëri publik arrestimin e një operativi të agjencisë izraelite Mossad.
Në një rrëfim televiziv, i ndaluari përshkroi një proces rekrutimi dhe komandimi në distancë përmes rrjeteve sociale nga drejtues të bazuar në Gjermani, që përfshinte udhëzime për blerjen e pajisjeve, pjesëmarrjen në tubime, brohoritjen e sloganeve të caktuara dhe dërgimin e pamjeve jashtë vendit.
Shefi i policisë, gjeneral brigade Ahmadreza Radan, konfirmoi se forcat e sigurisë kishin goditur organizatorët kryesorë që “merrnin pagesa në dollarë nga jashtë vendit në këmbim të provokimit të publikut”.
Bastisje të mëtejshme në shtëpi të sigurta në Teheran zbuluan armë, municione dhe materiale për ndërtimin e bombave, duke treguar një plan për ta përshkallëzuar trazirën në dhunë të armatosur.
Ministria iraniane e Inteligjencës njoftoi të mërkurën se kishte arritur të identifikonte dhe arrestonte drejtues terroristë në Teheran me bashkëpunimin efektiv të popullit.
Kreu i Fondacionit të Dëshmorëve, Ahmad Mousavi, tha se dëshmorët, përfshirë civilë dhe forca sigurie, u vranë me lloje të ndryshme armësh si armë zjarri luftarake e gjuetie, thika, sëpata etj.
Këto veprime ishin goditje kirurgjikale kundër asaj që Kryetari i Parlamentit Qalibaf e quajti “individë të lidhur me shërbime të huaja spiunazhi që synojnë të rrëmbejnë protestat dhe t’i kthejnë në trazira”.
Ky model rekrutimi në distancë dhe pagese për agjitacion është një metodë e shkallëzueshme dhe e mohueshme e ndërhyrjes në terren, që evoluon nga aktivitetet më të gjera të inteligjencës të ekspozuara në vitin 2022.
Objektivi gjeopolitik: minimi i Boshtit të Rezistencës
Figura të larta iraniane e lidhin hapur trazirën e brendshme me përballje më të gjera ndërkombëtare, duke treguar se qëllimi përfundimtar i ndërhyrjes është gjeopolitik, jo humanitar.
Kryetari i Parlamentit Qalibaf, në një fjalim publik të hënën, lidhi drejtpërdrejt trajtimin e Iranit me luftën izraelite në Gaza dhe rrëmbimin nga SHBA të presidentit venezuelian Nicolas Maduro.
Ai tregoi se SHBA, duke e perceptuar dominimin e saj në rënie, i është drejtuar “fuqisë së fortë” dhe “sjelljes së një të çmenduri”, duke braktisur ligjin ndërkombëtar për një “ligj të xhunglës”.
Nga kjo pikëpamje, trazirat vdekjeprurëse të mbështetura nga jashtë në Iran janë një pikë presioni në një fushatë më të gjerë që synon dobësimin e Boshtit të Rezistencës.
Objektivi, siç u artikulua nga zyrtarë si Shefi i Forcave të Armatosura, gjeneral major Abdolrahim Mousavi, është të kompensohet humbja e armikut në përballje të drejtpërdrejta ushtarake duke nxitur kaos të brendshëm, për të detyruar një ndryshim në politikat rajonale të Iranit dhe mbështetjen e tij për rezistencën palestineze.
Mbështetja e menjëhershme e regjimit izraelit për operacionin amerikan në Venezuelë shërben si dëshmi e një strategjie koherente që synon shtete të pavarura në kontinente të ndryshme.
Evolucioni i taktikave: nga katalizatori emocional i 2022-shit te justifikimi ekonomik i 2025-s
Një analizë krahasuese kyçe dokumenton evolucionin e katalizatorit të ndërhyrjes.
Trazirat e vitit 2022 u nxitën nga një incident social, të cilin agjencitë e huaja e shfrytëzuan përmes një fushate të orkestruar për të krijuar një “atmosferë emocionale”, për ta kthyer protestën në trazirë përmes thirrjeve për greva dhe, në fund, për të tentuar shndërrimin e trazirës në lëvizje të armatosur.
Në kontrast, protestat e viteve 2025–2026 lindën nga një shkak thjesht ekonomik: kolapsi i monedhës dhe inflacioni. Manuali i ndërhyrjes së huaj mbeti në thelb i njëjtë, por pika e hyrjes ndryshoi.
Mbështetja e menjëhershme politike nga SHBA, breshëria e propagandës digjitale dhe rekrutimi e pagesa në terren ndoqën pothuajse të njëjtën sekuencë.
Kjo qëndrueshmëri dëshmon se qëllimi është vetë mbjellja e destabilizimit, me pakënaqësinë konkrete publike që është e zëvendësueshme.
Qoftë shkëndija sociale apo ekonomike, reagimi nga shtetet kundërshtare dhe rrjetet e tyre të lidhura është një paketë standarde mjetesh subversive, gati për t’u përdorur.
Beteja për perceptimin: asimetria mediatike dhe ofensivat diplomatike
Kjo betejë shtrihet edhe në diplomacinë ndërkombëtare dhe rrjetin global mediatik, ku mediat perëndimore praktikojnë një asimetri të thellë.
Ndërsa imazhet e trazirave të kufizuara amplifikohen, tubime masive pro-qeveritare, si ato për përkujtimin e dëshmorisë së komandantit të lartë kundër terrorizmit Qasem Soleimani, që mblodhën qindra mijëra njerëz, marrin mbulim minimal.
Tubimet masive mbarëkombëtare në Iran të hënën, me pjesëmarrjen e miliona iranianëve, u anashkaluan nga mediat perëndimore sepse nuk i shërbenin narrativës së tyre, sipas ekspertëve.
Kjo dukshmëri selektive është një mjet narrativ i qëllimshëm për ta paraqitur Iranin si vazhdimisht në prag të “revolucionit”, duke legjitimuar kështu presion të mëtejshëm të huaj dhe sanksione.
Në përgjigje, Irani ka ndërmarrë masa diplomatike, duke depozituar ankesa formale në OKB kundër kërcënimeve amerikane si shkelje të ligjit ndërkombëtar.
Mediat iraniane kundërshtuan me sukses dezinformimin me fakte, duke theksuar arrestimin e agjentëve të huaj, duke hedhur poshtë lajmet e rreme dhe duke treguar zgjidhjen paqësore të shumë protestave.
Beteja nuk është thjesht për ngjarjet në terren, por për interpretimin që dominon hapësirën globale të informacionit — një përballje me media të huaja të financuara mirë dhe të motivuara politikisht, si dhe rrjetet e tyre të amplifikimit online.
Përshkallëzimi teknologjik: inteligjenca artificiale dhe kufijtë e rinj të luftës informative
Një zhvillim i rëndësishëm në protestat e viteve 2025–2026 është roli i avancuar i teknologjisë në fushatën e ndërhyrjes.
Hetimet forenzike tregojnë përdorimin e imazheve të gjeneruara nga inteligjenca artificiale për të krijuar “dëshmorë të rremë”, vendosjen e audios së dubluar për të fabrikuar slogane protestash dhe përdorimin e sofistikuar të rrjeteve të botëve për amplifikim.
Kjo përfaqëson një evolucion teknik nga viti 2022, kur riciklimi i videove ishte më i zakonshëm sesa përmbajtja e gjeneruar proceduralisht.
Ky përshkallëzim përshtatet me kontekstin e agresionit ushtarak të regjimit izraelit në mesin e vitit 2025, gjatë të cilit mjete të ngjashme mashtrimi digjital u përdorën në shkallë të gjerë.
Mjedisi i protestave u shndërrua kështu në një terren testimi dhe zbatimi për këto mjete të reja të menaxhimit të perceptimit.
Ulja e barrierës për krijimin e përmbajtjeve bindëse të rreme paraqet një sfidë të re, pasi narrativat e falsifikuara arrijnë përhapje virale globale përpara se mekanizmat tradicionalë të verifikimit të arrijnë t’i kapin, duke formësuar përfundimisht perceptimet edhe pasi janë demaskuar.
/presstv.ir
