I dërguari special i SHBA-së, Steve Witkoff, thotë se Trump është “kurioz” pse Irani nuk ka “kapitulluar” nën presionin amerikan, ndërsa bisedimet bërthamore ngecin në çështje thelbësore dhe Uashingtoni përshkallëzon praninë e tij ushtarake në rajon.
I dërguari special i SHBA-së për Lindjen e Mesme, Steve Witkoff, ka zbuluar se Presidenti Donald Trump po pyet pse Irani nuk ka lëshuar përballë presionit në rritje të SHBA-së, edhe pse bisedimet bërthamore mes dy palëve mbeten të bllokuara në çështje themelore dhe Uashingtoni vazhdon të përshkallëzojë qëndrimin e tij ushtarak në rajon.
Duke folur në një intervistë për Fox News, Witkoff tha se Trump e ngriti këtë pyetje drejtpërdrejt me të mëngjesin e intervistës. “Presidenti ma bëri këtë pyetje këtë mëngjes dhe ai është, nuk dua të përdor fjalën, i frustruar… sepse e kupton që ka shumë alternativa, por është kurioz pse ata nuk kanë, nuk dua të përdor fjalën kapitulluar, por pse nuk kanë kapitulluar,” tha Witkoff.
Witkoff theksoi fuqinë e konsiderueshme detare dhe ushtarake amerikane të dislokuar në rajon si bazë për pritshmëritë e Uashingtonit, duke sugjeruar se ky presion duhet të kishte qenë i mjaftueshëm për ta detyruar Teheranin të deklarojë zyrtarisht se nuk synon të zotërojë armë bërthamore dhe të paraqesë hapa konkretë për ta provuar këtë.
“Pse, nën këtë lloj presioni, me sasinë e fuqisë detare dhe ushtarake që kemi atje, pse ata nuk kanë ardhur tek ne dhe të thonë: ne deklarojmë se nuk duam armë, kështu që ja çfarë jemi të gatshëm të bëjmë,” tha ai.
Përgjigjja e Sejjid Khameneit
Udhëheqësi iranian, Sejjid Ali Khamenei, ofroi në thelb një përgjigje ndaj kësaj pyetjeje më herët këtë javë. Duke iu drejtuar qindra personave nga Azerbajxhani Lindor, ai tha se anijet luftarake të dislokuara nga Uashingtoni nuk do ta frikësonin Teheranin.
“Anijet luftarake janë sigurisht të rrezikshme,” tha ai, “por më e rrezikshme se anija luftarake është arma që mund ta fundosë atë në fund të detit.”
Udhëheqësi i Revolucionit Islamik përmendi gjithashtu pranimin e vetë Trump se SHBA-ja ka dështuar ta rrëzojë qeverinë iraniane gjatë 47 viteve, duke deklaruar: “As këtë nuk do të mund ta bëni.”
Vijat e kuqe nga të dyja palët
Në çështjen bërthamore, Witkoff paraqiti vijat e kuqe të Uashingtonit në mënyrë të qartë. “Zero pasurim. Duhet ta marrim materialin mbrapsht,” tha ai, duke pretenduar sërish se Irani është “ndoshta një javë larg” nga sigurimi i materialit të nivelit industrial për prodhimin e bombës, duke pasur parasysh nivelin e pasurimit deri në 60 për qind. “Kjo është vërtet e rrezikshme. Pra, ata nuk mund ta kenë atë.”
“Izraeli” dhe politikanë pro-izraelitë e kanë përdorur për dekada narrativën se Irani është vetëm disa javë larg zhvillimit të një arme bërthamore, ndërsa Tel Avivi e ka përdorur këtë si justifikim për agresionin e tij të paprovokuar kundër Iranit në qershor 2025.
Megjithatë, këto kërkesa bien ndesh drejtpërdrejt me qëndrimet e deklaruara të Iranit. Një burim diplomatik i njohur me bisedimet indirekte i tha ISNA-s iraniane të premten se Teherani e ka bërë të qartë se materiali bërthamor nuk do të largohet nga vendi, përfshirë uraniumin e pasuruar në nivele të larta. Burimi shtoi se ndërsa Irani mund të shqyrtojë uljen e niveleve të pasurimit, ai nuk do të tregojë “asnjë fleksibilitet” për sa i përket pasurimit zero, pikërisht kushti që Witkoff e përshkroi si vijë të kuqe të panegociueshme.
Bisedimet ngecin pas Gjenevës
Hendeku ishte i dukshëm edhe pas raundit të dytë të bisedimeve indirekte në Gjenevë këtë javë. Ndërsa ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha se të dyja palët kishin rënë dakord mbi “parime udhëzuese” dhe do të punonin drejt një kornize drafti, Shtëpia e Bardhë tha se mbeten dallime të mëdha. Një zyrtar amerikan tha se Irani pritet të paraqesë një kundërpropozim me shkrim brenda pak ditësh.
Çështja e ndryshimit të regjimit u shfaq gjatë intervistës kur Lara Trump ngriti rolin e Reza Pahlavit, djalit të Shahut të rrëzuar të Iranit, duke theksuar se ai kishte paraqitur hapa për një ndryshim të mundshëm regjimi.
Witkoff konfirmoi se ishte takuar me Pahlavin me udhëzim të Trump. “Jam takuar me të me udhëzim të presidentit… mendoj se ai është i fortë për vendin e tij, kujdeset për vendin e tij,” tha Witkoff, duke shtuar se çdo rezultat do të pasqyronte “politikat e Presidentit Trump, jo politikat e zotit Pahlavi.”
Ky konfirmim vjen pasi Pahlavi përdori Konferencën e Sigurisë në Mynih më herët këtë muaj për të bërë thirrje hapur për agresion ushtarak amerikan ndaj Iranit, duke thënë se një sulm mund “ta përshpejtojë procesin” e ndryshimit të regjimit.
Në një intervistë të vitit 2023, Pahlavi tha se e gjithë jeta e tij, rrethi shoqëror dhe familja e tij ndodhen në Amerikë. “Jeta ime është këtu në Amerikë… fëmijët e mi dhe të gjithë ata që njoh janë këtu… nëse do të kthehesha në Iran, ku do të kthehesha?” tha ai, duke bërë që shumëkush të vërë në dyshim kredencialet e tij si udhëheqës i diasporës opozitare iraniane.
Vetë Trump ka shprehur më herët dyshime për qëndrueshmërinë e Pahlavit brenda Iranit, duke thënë: “Nuk e di si do të pritej ai në vendin e tij.”
Grumbullimi ushtarak dhe ora që po troket
Manovrimet diplomatike po zhvillohen në një sfond gjithnjë e më të militarizuar. Imazhet satelitore të cituara nga The New York Times tregojnë se më shumë se 60 avionë luftarakë amerikanë janë tani të stacionuar në Bazën Ajrore Muwaffaq Salti në Jordani, rreth tre herë më shumë se zakonisht, përfshirë avionë F-35 të padukshëm, dronë, helikopterë dhe sisteme të reja të mbrojtjes ajrore.
Trump ka vendosur një afat prej 10 deri në 15 ditësh për të vendosur nëse do të ndjekë diplomacinë apo do të urdhërojë veprim ushtarak kundër Iranit.
Presioni shtrihet përtej dislokimeve ushtarake. Raportet dolën këtë javë se zyrtarë amerikanë i kishin paraqitur Trump një plan për të vrarë Sejjid Khamenein dhe djalin e tij Mojtaba, me një këshilltar të presidentit që i tha Axios se “ata kanë diçka për çdo skenar, një skenar e eliminon Ajatollahun dhe djalin e tij.” Këto raportime nuk janë konfirmuar apo mohuar zyrtarisht nga Uashingtoni.
Misioni i Iranit në Kombet e Bashkuara paralajmëroi këtë javë se grumbullimi ushtarak, i kombinuar me retorikën përshkallëzuese të Uashingtonit, sinjalizon një “rrezik real të agresionit ushtarak, pasojat e të cilit do të ishin katastrofike për rajonin dhe do të përbënin një kërcënim serioz për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare.”/mayadeen
