Diplomatët dhe zyrtarët reagojnë me indinjatë ndaj detajeve të reja të planit të paqes të SHBA-së, duke paralajmëruar se kjo mund të shkatërrojë përpjekjet e tyre për të ndihmuar Ukrainën të mbijetojë luftën…
Donald Trump ka shkaktuar një tronditje në njërën nga negociatat më të ndjeshme që po zhvillohen aktualisht në Evropë, duke penguar potencialisht përpjekjet për të ndihmuar në financimin e Ukrainës për të qëndruar në luftën kundër Rusisë.
Për muaj të tërë, zyrtarët e Bashkimit Evropian janë përpjekur dhe kanë dështuar të gjejnë një mënyrë për të përdorur rreth 140 miliardë euro nga asetet shtetërore ruse të bllokuara, të mbajtura kryesisht në Belgjikë, për të mbështetur përpjekjet e luftës së Kievit.
Paratë janë të nevojshme urgjentisht, pasi Ukraina rrezikon të mbetet pa para në fillim të vitit të ardhshëm.
Bisedimet në Bruksel janë në një fazë jashtëzakonisht delikate, thanë diplomatët, ndërsa zyrtarët e lartë përpiqen të hartojnë një tekst ligjor që do të mundësonte që fondet e ngrira të përdoren për një kredi për qeverinë ukrainase.
Por plani i ri prej 28 pikash i Shteteve të Bashkuara për një armëpushim përfshin një ide rivale për përdorimin e të njëjtave aseteve për përpjekjet e rindërtimit të udhëhequra nga amerikanët, pasi të jetë arritur një armëpushim. SHBA-të do të merrnin “50 përqind” të fitimit nga ky aktivitet, tha dokumenti.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky paralajmëroi se plani i ri i Trump e përballi vendin e tij me një nga momentet më të vështira në historinë e tij: një zgjedhje të mundshme midis humbjes së “dinjitetit” dhe humbjes së “një partneri kyç”.
Shumë diplomatë dhe zyrtarë të BE-së thanë se kishin frikë se propozimet, nga i dërguari i Trump, Steve Witkoff, do të shkatërronin shanset e tyre që propozimi i kredisë të miratohej nga 27 qeveritë e BE-së. Udhëheqësit evropianë shpresonin të finalizonin të ashtuquajturën marrëveshje të “kredisë së dëmshpërblimeve” në një samit vendimtar muajin e ardhshëm.
Një ish-zyrtar francez, të cilit i është dhënë anonimiteti si të tjerët për të diskutuar çështje të ndjeshme, tha se ideja e Witkoff-it “është, sigurisht, skandaloze”.
“Evropianët po lodhen duke u përpjekur të gjejnë një zgjidhje të qëndrueshme për të përdorur asetet në dobi të ukrainasve dhe Trump dëshiron të përfitojë prej tyre”, tha ish-zyrtari, duke shtuar se “ky propozim ka të ngjarë të refuzohet nga të gjithë.”
Merr një psikolog
Një zyrtar i lartë i BE-së në Bruksel e ironizoi idenë dhe vuri në dukje se çfarëdo që të dëshirojë, Trump nuk ka fuqi të zhbllokojë asetet e mbajtura në Evropë. Një zyrtar nga një qeveri e BE-së përdori fjalë të ashpra për të shprehur pakënaqësinë e tyre, ndërsa një politikan i lartë i BE-së tha: “Witkoff duhet të vizitohet nga një psikiatër”.
Çështja se si të përdoren asetet e bllokuara të Rusisë ka qenë një nga më të vështirat për t’u zgjidhur nga aleatët e Ukrainës, mes shqetësimeve të shumta mbi pasojat e mundshme ligjore, politike, të sigurisë dhe ekonomisë. Çështja më e mprehtë është se asetet mbahen kryesisht në një strukturë në Belgjikë të quajtur Euroclear, gjë që i lë belgët të ekspozuar në mënyrë disproporcionale ndaj rreziqeve të hakmarrjes nga Rusia.
Ideja e BE-së është që të përdorë asetet për të lehtësuar një kredi për Ukrainën, e cila do të duhej të shlyhej vetëm nëse Rusia pranon t’i paguajë Kievit dëmshpërblime lufte, sapo të nënshkruhet një marrëveshje paqeje.
Por Belgjika ka hezituar ta miratojë planin sepse është e shqetësuar se mund të mbahet financiarisht përgjegjëse nëse Rusia do të përpiqet të rikuperojë fondet. Kjo e ka vënë Belgjikën në kundërshtim me anëtarët e tjerë të BE-së që po kërkojnë veprime më të shpejta për të mbështetur Ukrainën.
Të premten, diplomatë dhe zyrtarë të BE-së thanë se kishin frikë se propozimi i ri i Trump do ta bënte edhe më të vështirë bindjen e Belgjikës për t’u pajtuar. Një zyrtar në një qeveri të BE-së tha se plani i SHBA-së ishte një argument kundër ecjes përpara me kredinë e dëmshpërblimeve, pasi BE-ja do të përballet me presionin e Trump për të zhbllokuar asetet sipas një marrëveshjeje të pasluftës, duke i lënë taksapaguesit evropianë përgjegjës për t’i paguar borxhet Rusisë.
Një diplomat shtoi se ideja që Amerika kërkon të përfitojë nga asetet e mbajtura në Evropë tingëllonte si “Trump klasik”.
Detajet e planit amerikan janë larg të qenit të qarta. Megjithatë, teksti i plotë i 28 pikave e bën të qartë se administrata Trump ka plane për fondet e ngrira, me 100 miliardë dollarë që “do të investohen në përpjekjet e udhëhequra nga SHBA-të për rindërtimin dhe investimet e Ukrainës”, thuhet në dokument . “Shtetet e Bashkuara do të marrin 50% të fitimit nga ky aktivitet. Evropa do të shtojë edhe 100 miliardë dollarë të tjerë për të rritur investimet totale të disponueshme për rimëkëmbjen e Ukrainës. Fondet ruse të ngrira të mbajtura nga Evropa do të zhbllokohen.”
Pjesa tjetër e aseteve të ngrira ruse do të investohet në “një instrument të veçantë investimi SHBA-Rusi, që do të përdoret për projekte të përbashkëta investimi amerikano-ruse në sektorë që forcojnë stabilitetin global dhe interesat e ndërsjella ekonomike”.
Plani me 28 pika ka shkaktuar shqetësim të gjerë në kryeqytetet evropiane këtë javë se Trump po përgatitet të përpiqet ta detyrojë Ukrainën të pranojë një marrëveshje paqeje të pabarabartë që do t’i sillte dobi Vladimir Putinit.
Zelensky zhvilloi bisedime telefonike me udhëheqësit e Gjermanisë, Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar të premten në një përpjekje për të koordinuar hapat e tyre të mëtejshëm.
Evropianët e siguruan Zelensky-n se ata mbeteshin të përkushtuar ndaj një paqeje “të drejtë”, sipas një deklarate të lëshuar pas telefonatës. “Ata ranë dakord që çdo marrëveshje që prek shtetet evropiane, Bashkimin Evropian ose NATO-n kërkon miratimin e partnerëve evropianë ose një konsensus midis aleatëve”, thuhet në deklaratë. /Përshtatur nga Politico/
