Administrata Trump u ka paraqitur qeverive të huaja dhe investitorëve të mundshëm një propozim të quajtur “Projekti Sunrise”, i cili përshkruan një plan për ta shndërruar Rripin e Gazës, të shkatërruar nga lufta, në një metropol bregdetar futurist dhe të teknologjisë së lartë, sipas një raporti të ri. Gazeta Wall Street Journal, duke cituar zyrtarë amerikanë, raportoi të premten se prezantimi prej 32 faqesh në PowerPoint, i etiketuar “i ndjeshëm, por jo i klasifikuar”, është hartuar nga një ekip i udhëhequr nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit Donald Trump, si dhe nga i dërguari i tij për Azinë Perëndimore, Steve Witkoff.
Propozimi parashikon shndërrimin e shkatërrimit të Gazës në një “Rivierë” të Azisë Perëndimore, me resorte luksoze buzë detit, hekurudha me shpejtësi të lartë, rrjete inteligjente të optimizuara me inteligjencë artificiale dhe qendra moderne transporti. Zyrtarët amerikanë thanë se diapozitivat u janë shpërndarë vendeve të mundshme donatore, përfshirë shtete të pasura të Gjirit Persik, Turqinë dhe Egjiptin.Propozimi nuk specifikon se cilat qeveri apo kompani do ta financojnë projektin, as nuk trajton çështjen e strehimit për rreth dy milionë palestinezët e zhvendosur gjatë fazës së rindërtimit.
Plani paraqet një udhërrëfyes që shtrihet për më shumë se 20 vjet, duke filluar me ndihmë të gjerë humanitare dhe largimin e rrënojave, e më pas me një proces rindërtimi me faza, që do të nisë nga jugu i Gazës drejt veriut.
Faza fillestare do të përqendrohej në Rafah dhe Khan Younis, përpara se të zgjerohej në zonat qendrore dhe, përfundimisht, në qytetin e Gazës. Një nga diapozitivat, me titull “Rafahu i Ri”, e paraqet këtë qytet si qendrën e ardhshme administrative të Gazës, me kapacitet për mbi 500,000 banorë, më shumë se 100,000 njësi banimi, mbi 200 shkolla, të paktën 75 institucione shëndetësore dhe 180 xhami e qendra kulturore.
Kostoja totale e iniciativës vlerësohet në 112.1 miliardë dollarë gjatë dhjetë viteve, duke përfshirë pagat e sektorit publik. Gati 60 miliardë dollarë pritet të vijnë nga grante dhe borxhe të reja, ndërsa SHBA propozon të “ankorojë” të paktën 20 për qind të financimit. Banka Botërore pritet gjithashtu të përfshihet në financim.
Propozimi parashikon ulje të kostove gjatë dekadës së dytë, me plane për të monetizuar rreth 70 për qind të vijës bregdetare të Gazës duke filluar nga viti i dhjetë, çka potencialisht mund të gjenerojë 55 miliardë dollarë fitime afatgjata.
Një kusht kyç i përmendur në dokument është që rindërtimi i Gazës të varet nga çmilitarizimi i lëvizjes palestineze të rezistencës, Hamasit.
Zyrtarët amerikanë thanë se “nëse kushtet e sigurisë e lejojnë, plani mund të nisë brenda dy muajsh”. Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, theksoi gjithashtu nevojën për stabilitet afatgjatë për të tërhequr investime, duke thënë: “Nuk do të bindni askënd të investojë para në Gaza nëse ata besojnë se një luftë tjetër do të ndodhë pas dy ose tre vitesh.”
Ai shprehu gjithashtu besimin se mund të sigurohet mbështetje afatgjatë nga donatorët.
Kjo ndodh në një kohë kur shumë zyrtarë amerikanë kanë shprehur dyshime nëse vendet e pasura do ta mbështesin një nismë kaq ambicioze në një mjedis të pasigurt pas luftës.
Në fillim të shkurtit, Trump deklaroi se SHBA synonte të “merrte nën kontroll” Gazën dhe të dëbonte popullsinë palestineze për ta shndërruar territorin e shkatërruar në “Rivierën” e rajonit të Azisë Perëndimore.
Propozimi ka shkaktuar një valë të pandërprerë dënimesh në mbarë botën, duke u cilësuar si një miratim i hapur i spastrimit etnik.
Regjimi izraelit, megjithatë, e ka mbështetur propozimin e Trumpit për Gazën, ku sulmet e pandërprera që nga tetori i vitit 2023 kanë vrarë 70,925 palestinezë, kryesisht gra dhe fëmijë, dhe kanë plagosur të paktën 171,185 të tjerë./gazetaimpakt/presstv
