Lufti Bilalli
1. Konteksti historik
Teksti i bashkëngjitur i referohet një bisede të vitit 2008 mes Vladimir Putinit dhe presidentit amerikan George W. Bush, në prani të Condoleezza Rice. Kjo periudhë është shumë e rëndësishme sepse përkon me Samitin e NATO-s në Bukuresht (prill 2008), ku u diskutua seriozisht perspektiva e anëtarësimit të Ukrainës dhe Gjeorgjisë në NATO. Putini, që në atë kohë ishte kryeministër i Rusisë (pas dy mandateve si president), shprehu hapur kundërshtimin e Rusisë ndaj zgjerimit të NATO-s drejt lindjes, veçanërisht ndaj Ukrainës.
2. Argumentet kryesore të Putinit në tekst
Nga dokumenti dalin disa pika kyçe të narrativës ruse:
a) Mohimi i shtetësisë së Ukrainës
Putini e përshkruan Ukrainën si:
“shtet artificial”, të krijuar në kohën sovjetike
një vend me territore të marra nga Polonia, Rumania, Hungaria dhe Rusia. Një shtet me identitet të brishtë dhe popullsi të ndarë në mendësi pro-perëndimore dhe pro-ruse
Ky është një argument ideologjik që synon të delegjitimojë sovranitetin e Ukrainës si shtet i pavarur.
b) Frika nga NATO si kërcënim ushtarak
Putini thekson se: anëtarësimi i Ukrainës në NATO do sillte baza ushtarake pranë kufijve rusë.
Kjo do krijonte “konfrontim afatgjatë” mes Rusisë dhe Perëndimit Ky është argumenti klasik i sigurisë që Rusia e përdor prej vitesh kundër zgjerimit të NATO-s.
c) Pretendimi se shumica e ukrainasve janë kundër NATO-s
Putini pohon se: rreth 70% e popullsisë së Ukrainës është kundër NATO-s, anëtarësimi pa konsensus popullor mund ta “ndaj” vendin Ky pretendim përdoret për të justifikuar ndërhyrjen politike dhe për të paraqitur Rusinë si “mbrojtëse” të stabilitetit.
3. Analizë kritike
Nga një këndvështrim analitik, ky tekst është shumë domethënës për disa arsye:
a) Paralajmërim i hershëm i konfliktit
Deklaratat e Putinit në 2008 tregojnë qartë se:
Rusia e konsideronte Ukrainën pjesë të zonës së saj të influencës, çdo afrim i Ukrainës me NATO-n shihej si vijë e kuqe. Mbi këtë narrativ, Rusia e Putinit, aneksoi Krimenë në vitin 2014 dhe kreu invazion brutal mbi Ukrainën në vitin 2022.
b) Narrativë e rrezikshme për shtetet e vogla
Ideja se një shtet është “artificial” ose “i ndërtuar gabim” është shumë problematike. Nëse pranohet kjo logjikë, atëherë: kufijtë ndërkombëtarë humbasin kuptimin, fuqitë e mëdha justifikojnë ndërhyrjet ndaj fqinjëve.
Për Kosovën, kjo narrativë është veçanërisht e njohur, sepse Serbia ka përdorur “argumente” të ngjashme për të mohuar shtetësinë e saj.
c) NATO si zgjedhje sovrane
Nga perspektiva perëndimore (por edhe e neve si Kosovë), anëtarësimi në NATO:
▪️është e drejtë sovrane e çdo shteti, nuk është kërcënim, por mekanizëm mbrojtës
▪️Shembujt e vendeve të Evropës Lindore tregojnë se NATO ka sjellë stabilitet, jo luftë.
4. Informacione shtesë
Në Samitin e Bukureshtit 2008, Ukraina dhe Gjeorgjia nuk morën ftesë formale për anëtarësim, pikërisht për shkak të kundërshtimit rus dhe hezitimit të disa vendeve evropiane. Putini e pa këtë si një sukses të përkohshëm, por jo si fund të problemit. Që nga 2014, opinioni publik në Ukrainë ka ndryshuar ndjeshëm: shumica tani mbështet NATO-n, veçanërisht pas agresionit rus.
Lufta e vitit 2022 e ka konfirmuar frikën që shumë shtete të vogla kanë ndaj Rusisë dhe ka forcuar më tej NATO-n.
◾️Ky dokument i vitit 2008 është një dëshmi e qartë se: agresioni rus ndaj Ukrainës nuk është spontan, arsyetimi ideologjik dhe gjeopolitik ka qenë i pranishëm prej kohësh
Për Kosovën dhe rajonin e Ballkanit, ky tekst është një kujtesë e fortë se:
▪️sovraniteti duhet mbrojtur
▪️aleancat si NATO janë thelbësore për sigurinë e shteteve të vogla
▪️narrativat që mohojnë ekzistencën e shteteve janë gjithmonë paralajmërim për konflikt./fb
