Khayim Illia
Zoti Kryeministër,
Po ju shkruaj si çifut — nga prejardhja, nëpërmjet gjyshes sime nga babai, dhe nga konvertimi, në moshën pesëdhjetëvjeçare. Si ish-pastor protestant, si teolog praktik që ka drejtuar disa funeralet dhe rite kalimi. Si një banor i Shqipërisë prej pothuajse katër vitesh, i cili e zgjodhi këtë vend për ngrohtësinë njerëzore, jo për politikën e tij.
Këtë herë nuk po ju shkruaj si kundërshtar politik. Po ju shkruaj si besimtar që ka parë nga brenda se çfarë do të thotë të bartësh një traditë fetare. Dhe si baba.
Zoti Kryeministër, po jua mekoj drejtpërdrejt: ajo që keni bërë atje është instrumentalizim i fëmijës tuaj dhe një përdhosje e gjësë çifute.
Judaizmi nuk është një opsion veshjeje. Nuk është një etiketë që i ngjitet një fëmije për të joshur një parlament të huaj. Është një aleancë mijëvjeçare, e bartur nga breza martirësh, komentuesish, rezistuesish e disidentësh. Është një përgjegjësi. Ju, që nuk keni asnjë edukim fetar, asnjë formim teologjik, që ngatërroni Murin e Lotëve me një park argëtimi shpirtëror (“për të bërë dëshira”), nuk keni asnjë të drejtë të flisni në emër të besimit të djalit tuaj.
Ju e keni përdorur Zahon si një aksesor diplomatik. E keni bërë judaizmin hipotezues të fëmijës tuaj një argument shitjeje për një diskurs që, meqë ra fjala, shpëlan një Shtet të akuzuar për gjenocid nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, që e cilësoi vetëm Hamasin si “heroin më të madh të Gazës”, dhe që i bën glosë një Kryeministri të akuzuar për krime me origjinë lufte dhe krime kundër Njerëzimit. Menduat se buzëqeshja e një fëmije shqiptar mund të zbusë brutalitetin e zgjedhjeve tuaja gjeopolitike.
Kjo është abuzim prindëror. Jo në kuptimin juridik — nuk di asgjë për jetën tuaj si baba — por në kuptimin simbolik dhe publik. E keni ekspozuar ndërgjegjen e mundshme fetare të djalit tuaj të aluduar ndaj propagandës së huaj. E keni nxjerrë atë në skenë përpara Knesset-it, si një trofe.
Dhe më e keqja: e bëtë këtë duke identifikuar judaizmin me Shtetin e Izraelit. Ju nuk dhatë mesazhin: “Im bir mund të studionte Torah-un, të bëhej një çifut praktikant, t’i bashkohej diasporës, të bartte kujtimin e Shoah-ut.” Ju dëshmuat: “Ai është i ngexcited nga Muri Perëndimor, kështu që ai mund të bëhet çifut, dhe kjo do të ishte ‘mirë’.” Muri Perëndimor, zoti Kryeministër, është një simbol nacionalist. Nuk është judaizmi. Për më tepër, sheshi që ju e quani “Muri Perëndimor” nuk është një fakt natyror i historisë: ai u krijua duke zhvendosur me forcë lagjen e vjetër marokene, të banuar, ndër të tjera, nga një grusht i vogël çifutësh sefardikë — çifutë sefardikë, e për rrjedhojë të papërfillshëm për Shtetin Sionist Ashkenazi. Ju verifikohet se nuk e dini këtë. Ju nuk dini asgjë për atë që po prekni.
Judaizmi është Hillel dhe Shammai, Maimonides dhe Mendelssohn. Është lufta e çifutëve kundër asimilimit të detyruar, rezistenca ndaj reduktimit të besimit të tyre në një Shtet. Është gjithashtu Emma Goldman, anarkistja çifute që sfidoi të gjitha shtetet. Është Rosa Luxemburg, një grua çifute, dhe Karl Liebknecht, i cili refuzoi të bëhej president i Izraelit nga besnikëria ndaj parimeve të tij paqësore. Sot, janë Ilan Pappé dhe Norman Finkelstein, historianë çifutë, të cilët ia kanë kushtuar jetën e tyre telling-ut të së vërtetës për Nakba-n dhe denoncimit të okupimit, me koston e ostracizmit dhe shpifjeve. Judaizmi është kjo kritikë e imense, kjo larmi disidente, kjo kërkesë etike që shkon shumë përtej kufijve të një Shteti. Ju e reduktuat të gjithë këtë në një foto familjare.
Ju abuzoni gjithashtu me Besën. Ju invokoni nderin e paraardhësve tuaj që shpëtuan çifutët dhe jo vetëm ata, për të legjitimuar bashkëfajësinë tuaj me një Shtet që masakron palestinezët. Besa e shqiptarëve që nga okupimi fashist ishte një akt mosbindjeje civile, një rrezik personal, një refuzim i burokracisë vrtransformuese. “Besa” juaj është një akt nënshtrimi diplomatik, glosë ndaj fuqive të huaja, tregti ndikimi. Mos i përzieni të dyja. Besa e shpëtimtarëve shqiptarë nuk ju përket juve. Ajo nuk është në shitje në tregun e gjeopolitikës.
Keni arritur, me fjalimin tuaj, të bëni diçka jashtëzakonisht dëmtuese: keni importuar në Shqipëri një formë antisemitizmi që pothuajse nuk ekzistonte. Duke ngatërruar sistematikisht anti-sionizmin me antisemitizmin, dhe duke e reduktuar judaizmin në një linjëzim me Tel Aviv-in, e keni kthyer një kritikë të legjitimuar dhe të nevojshme dhe një opozitë ndaj politikave sioniste në një sulm kundër vetë çifutëve. E keni bërë komunitetin çifut, këtu dhe gjetkë, një mburojë politike për një shtet. Kjo është mënyra më e mirë për ta vënë atë në rrezik.
Zoti Kryeministër, nuk po ju kërkoj të bëheni teolog. Semplicisht po ju kërkoj të mos luani teologun me djalin tuaj. Besimi nuk është një mjet i politikës së jashtme. Torah-u nuk është një aksesor parade. Konvertimi, kur ekziston, është një mënyrë jete, jo një anekdotë kokteji.
Përveç ndoshta në monarkitë me trashëgimi dhe diktaturat — Koreja e Veriut, Siria nën Asadin —, udhëheqësit e përgjegjshëm të shtetit i mbrojnë fëmijët e tyre, veçanërisht të minoritetit, nga turbullirat dhe rreziqet gjeopolitike. Ju bëni të kundërtën. Zaho do t’i bëjë zgjedhjet e veta. Nuk është vendi juaj të pikturoni dhe të zgjidhni ngjyrat, madje as në mënyrë hipotezuese. Ai mund të martohej po aq mirë me ateizmin e egër të gjyshit të tij, tek e fundit. Ju nuk do të kishit të drejtë ta markonit atë përpara Knesset-it apo gjetkë në publik.
Lëreni Zahon të rritet larg dritave të gjeopolitikës suaj të ndyrë. Lëreni besimin e djalit tuaj jashtë fjalimeve tuaja. Është një fyerje për shqiptarët e besimit të mirë të shfaqësh ndërgjegjen fetare të fëmijëve të tu përpara parlamenteve të huaja. Është e papërshtatshme, është abuzive dhe e padinjitshme për një baba.
Me respekt, por me vendosmëri,
Një çifut i adoptuar shqiptar, që e do këtë vend tepër shumë për ta lënë të bëhet një ekspozitë për llogaritë tuaja.
