Gëzim Katuçi
Ndërsa konflikti i armatosur shpërthen në Gjirin Persik, mes heshtjes së bankave të Wall Street dhe firmave të mëdha financiare, Hong Kongu dhe petromonarkitë po përballen me një konflikt financiar po aq serioz. Ky konflikt synon të zëvendësojë dollarin nga roli i tij si valutë rezervë botërore.
Si pasojë, është nxitur një seri konfliktesh në Evropë dhe në Lindjen e Mesme me qëllim, nga njëra anë, të prishë marrëdhëniet midis Rusisë dhe Evropës duke dobësuar konkurrueshmërinë e Bashkimit Evropian, dhe nga ana tjetër të mbajë vendet arabe, veçanërisht monarkitë e naftës në Gjirin Persik, në një gjendje të përhershme varësie dhe kështu brenda sferës së ndikimit amerikan.
Në këtë kontekst duhet lexuar edhe sulmi ndaj Iranit nga SHBA dhe Izraeli. Siç deklaroi Sekretari i Shtetit Mike Pompeo gjatë mandatit të parë të Trumpit, Irani duhet të zgjedhë Perëndimin dhe të braktisë Rusinë dhe Kinën. Si rrjedhojë, objektivi i vërtetë i luftës është të bllokohet depërtimi ruso-kinez në Lindjen e Mesme, i cili po ndodh pikërisht falë Iranit që shërben si pikë qendrore mbështetëse.
Natyrisht, ndalimi i këtij depërtimi shërben për të ruajtur hegjemoninë amerikane në rajon, e cila është thelbësore falë investimeve të monarkive të Gjirit në SHBA dhe mekanizmit të petrodollarit për të mbajtur dollarin si valutë shkëmbimi në tregjet ndërkombëtare dhe si valutë rezervë globale. Ky element, siç kuptohet, është themelor për mbijetesën e perandorisë amerikane.
Meqenëse borxhi i jashtëm neto i SHBA-së është në thelb shumë i vështirë për t’u shlyer, ruajtja e fluksit të investimeve nga vendet e Gjirit është thelbësore, dhe për këtë arsye Uashingtoni nuk mund të pranojë që konkurrentët t’u ofrojnë emirateve një alternativë ndaj dollarit.
Se lufta ishte e pashmangshme u kuptua kur u njoftua marrëveshja midis Kinës dhe Arabisë Saudite që i lejonte Pekinit të paguante naftën saudite në juan në vend të dollarit. Një lajm sensacional që ka ndezur qartësisht alarmin e kuq në Uashington. Trumpi, në fakt, menjëherë pas rizgjedhjes së tij, shkoi shpejt në vendet e Gjirit për të përpjekur të vendoste një barrierë diplomatike ndaj këtij depërtimi. Megjithatë, përtej premtimeve pompoze, diçka duket se ka shkuar keq, duke qenë se një vit më vonë shpërtheu një konflikt që mund të ketë pasoja dramatike si në aspektin ushtarak ashtu edhe në atë ekonomik e financiar.
Fakti është se në Uashington është marrë vendimi për të eliminuar Ajatollah Khamenei.
Me shpërthimin e konfliktit, Kina uli ekspozimin e saj financiar ndaj vendeve të Gjirit, veçanërisht ndaj Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe. Autoritetet politike të Pekinit, dhe më pas autoritetet financiare të Hong Kongut, urdhëruan disa banka dhe institucione financiare të mos japin kredi të reja dhe të pezullojnë operacionet me emetues nga Lindja e Mesme, si dhe të shesin obligacionet qeveritare të Arabisë Saudite dhe obligacionet e Saudi Aramco.
Financial Times bën një njoftim tronditës: Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Katari po shqyrtojnë tërheqjen nga kontratat dhe anulimin e angazhimeve të investimeve në Shtetet e Bashkuara për të lehtësuar presionin ekonomik të shkaktuar nga lufta. Një lajm që, nëse konfirmohet, do të ishte kambana e vdekjes për dollarin, për Wall Street dhe për SHBA-në. Pa fluksin financiar që vjen nga Gjiri – madje në të kundërtën, me një dalje kapitali – nuk ka shpresë që SHBA të mbijetojë.
Natyrisht, për momentin bëhet fjalë vetëm për një zë, por në të njëjtën kohë duket edhe si një paralajmërim mafioz nga emirët:
“Ose na mbroni, ose ne tërheqim paratë!”
BlackRock, gjiganti amerikan i fondeve financiare, ka bllokuar rimbursimet e njërit prej fondeve të tij për shkak të një kërkese anormale për tërheqje. Natyrisht, nuk dihet nëse ata që donin të tërhiqnin paratë ishin investitorë nga Gjiri, por një masë e tillë e papritur tregon qartë se në Wall Street dhe në Uashington ekziston frika për një ikje kapitali dhe për një krizë financiare sistemike që mund të pasojë.
Nuk duket ekzagjerim të thuhet se mund të ketë filluar një betejë e rrezikshme financiare midis Kinës, petromonarkive dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ose do të arrihet një marrëveshje e madhe e re “Bretton Woods 2”, ose armët vështirë se do të heshtin./fb
