Pepe Escobar
Xi vendosi de facto kornizën se si Kina dhe SHBA-ja duhet të konkurrojnë mbi bazën e përfitimit të dyanshëm (“fitore-fitore”).
GUANGZHOU – Presidenti kinez Xi Jinping e bëri kërkesën drejtpërdrejt në Zyrën Ovale. Presidenti në “regjimin e vendimmarrjes” – i cili po shqyrton nëse duhet të kryejë një gjenocid bërthamor kundër Iranit, siç e zbuloi nga podiumi i OKB-së – nuk tha po.
Xi i tha Trumpit drejtpërdrejt se Kina mbështet një rikthim të menjëhershëm të SHBA-së në Memorandumin e Mirëkuptimit (MoU) të Islamabadit – po, e njohur si “macja e ngordhur”. Negociatat duhet të rihapen “sa më shpejt të jetë e mundur”, duke çuar në një marrëveshje gjithëpërfshirëse që përfshin edhe çështjen bërthamore.
Sidoqoftë, nuk pati ndonjë kthesë vendimtare. Shtëpia e Bardhë nuk nxori asnjë deklaratë zyrtare të sajin. Trump shmangu të gjitha pyetjet mbi përmbajtjen e takimit të tij 3-orësh me Xi. Është magjepsëse se si dosja e nxehtë e Iranit u menaxhua për t’u lënë jashtë samitit, në vend që të përfshihej në të.
Paralelisht, ajo që mund ta quajmë kanali i Nju Jorkut mbijetoi dhe mund të jetë duke u konvergjuar drejt një shkëmbimi me faza.
Negociatorët po eksplorojnë një dalje të shkallëzuar: Irani rihap Ngushticën e Hormuzit; SHBA-ja heq me të njëjtën kohë bllokadën detare të Trumpit; dhe zhbllokimi i pasurive të ngrira duhet të vijojë më pas. Teherani më pas do ta kalonte kërkesën e tij për tarifën e tranzitit në një dokument bashkëngjitur. Jo saktësisht një ide e shkëlqyer – duke parasysh gangsterët me të cilët po përballen.
Të paktën e gjithë gjëja tani është bërë e qartë. Asnjëra palë nuk do të dorëzojë e para pikën e saj të presionit.
Problemi shtesë është se Teherani mund të ketë hapur një front të dytë kundër vetë negociatorit të tij. Ligjvënësit në Teheran paraqitën një mocion shkarkimi kundër Ministrit të Jashtëm Araghchi, duke e akuzuar atë për bisedime me zyrtarët e SHBA-së pa autorizim.
Ndaj kritikëve që e sulmuan Araghchi-n për mungesë të miratimit nga Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare (SNSC), një zyrtar i lartë iranian tha se delegacioni kishte “autoritet të plotë”.
Kjo pasqyron debatin e fortë të brendshëm mes reformistëve dhe vektorit më radikal të Gardës Revolucionare (IRGC). Pyetja nuk është më vetëm se çfarë do të ofrojë Irani, por kush në Teheran duhet ta autorizojë ofertën.
Nuk ka dyshim se në fund ky duhet të jetë Mohsen Rezaee, sekretar i SNSC-së dhe përfaqësues personal i Udhëheqësit Mojtaba Khamenei. Çdo koncesion diplomatik do të duhet të miratohet prej tij.
Presidenti iranian Pezeshkian i rikonfirmoi Kryeministrit të Pakistanit, Sharif, në një takim dypalësh në Nju Jork se Memorandumi i Mirëkuptimit “mace e ngordhur” mbetet “plotësisht i pranueshëm”.
Ndërkohë, shkalla e eskalimit u zgjerua edhe pse diplomacia po bënte përparim.
Një këshilltar i lartë i Udhëheqësit Mojtaba konfirmoi se lufta mund të arrijë në Oqeanin Indik nëse SHBA-ja sulmon sërish: “Forcat tona të armatosura … kanë përgatitur planin e tyre për skenarët më të këqij”. Disa burime ushtarake iraniane përsërisin: “Gishtat tanë janë në këmbëz.”
E gjithë kjo ndërsa Ansarallah lëshoi gjashtë raketa balistike drejt Yanbu dhe Taif – domethënë, drejtpërdrejt kundër rrugës anësore saudite që shmang Ngushticën e Hormuzit. Çmimi i naftës Brent mbetet mbi 100 dollarë për fuçi.
Çfarë ndodh më tej – gjatë fundjavës? Një miks kontaktesh me ndërmjetësim dhe presion i vazhdueshëm ekonomik. Por shpresojmë që jo sulme të reja ajrore nga SHBA-ja.
Shtëpia e Bardhë po deklaron, siç pritej, se Trump “i ka të gjitha letrat në dorë” dhe është i kënaqur ta lërë presionin të bëjë punën e vet. Sidoqoftë, Trump e ka vendosur një “marrëveshje”, të një lloji të caktuar, pas zgjedhjeve të mesmandatit të 3 nëntorit. Kjo do të thotë se rruga e daljes është vizatuar. E megjithatë, asnjëra palë nuk e ka njëkohësisht edhe autoritetin, edhe nxitjen për të bërë hapin e parë drejt saj.
A duan klasat sunduese të SHBA-së një “marredhënie konstruktive”?
Nëse koncepti i punës tani do të ishte lundrimi në Hormuz në këmbim të lehtësimit të bllokadës, me faza, ky është një hap gjigant përpara. E megjithatë, Shtëpia e Bardhë këmbëngul të jetë një pengesë, duke pretenduar se Trump nuk ka nevojë të negociojë dhe nuk do të pranojë “të luhet” me të. Flisni po deshët për disonancë njohëse ndërgalaktike.
Sa i përket kordonit ajror, ai rrodhi saktësisht aty ku kishte rëndësi. Të dhënat e gjurmimit të fluturimeve konfirmuan se Mahan Air u ul në Guangzhou, dhe fluturimet drejt Najafit në Irak operuan normalisht. Nuk pati asnjë veprim nga SHBA-ja kundër aeroporteve apo punonjësve kinezë.
Rreziqet janë të shumta ndërsa ecim përpara. Nëse Ansarallah e bllokon tërësisht Yanbu-n, kjo do të thotë shembje e së vetmes rrugë të madhe anësore të Hormuzit, duke e çuar çmimin Brent edhe më lart dhe duke ushqyer padurimin e njohur të sociopatit përpara zgjedhjeve të mesmandatit.
Mund të ketë një veto të brendshme iraniane: diçka si një mohim nga SNSC-ja që ngrin të vetmin kanal – diplomatik – që po prodhon lëvizje.
Mund të ketë një sulm dëshpërues nga administrata e Trumpit në Pickaxe Mountain, ose një goditje parandaluese iraniane kundër lëvizjeve që ajo i lexon si përgatitje, duke rrëzuar kështu në mënyrë katastrofike kanalin diplomatik.
Tani të kthehemi te Trump-Xi. Lista e të ftuarve për darkën shtetërore ishte diçka e jashtëzakonshme: si pjesa më e madhe e ekonomisë amerikane në një dhomë të vetme. Elon, Jensen Huang, Zuckerberg, Tim Cook, Bezos, Sundar Pichai, Jamie Dimon, Larry Fink, plus 3 gjyqtarë të Gjykatës së Lartë, kryetari i Fed-it dhe gjysma e Kabinetit. Në tryezën kryesore, krah për krah me të dy Presidentët, ishin Elon, Nvidia dhe Apple.
Kina publikoi njoftimin e saj zyrtar për shtyp të takimit 3-orësh Xi-Trump në Shtëpinë e Bardhë. Në momentin e shkrimit të këtij teksti, nuk ka asgjë nga ana e SHBA-së.
Xi vendosi de facto kornizën se si Kina dhe SHBA-ja duhet të konkurrojnë mbi bazën e përfitimit të dyanshëm (“fitore-fitore”). Mbi tregtinë: të bashkëpunojnë. Mbi inteligjencën artificiale (AI): të konkurrojnë, por të bashkëpunojnë. Mbi Tajvanin: të respektohen vijat e kuqe.
Të marra së bashku, kjo është ajo që Xi – dhe udhëheqja e Pekinit – nënkuptojnë me një “marrëdhënie konstruktive të stabilitetit strategjik”.
Fryma duhet të jetë barazia dhe respekti dypalësh. Më pas, përfitimi i përbashkët bëhet diçka konkrete. A do të angazhohen klasat sunduese të SHBA-së – Trump është thjesht një mashtrues, një i dërguar i nivelit të ulët? Askush nuk po e pret me frymë të pezulluar./unz.com
