Gëzim Katuçi
Kushti thelbësor për një armëpushim midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit është ruajtja e kontrollit të Ngushticës së Hormuzit nga Teherani. Nëse sulmet ajrore rifillojnë, Irani do ta mbyllë përsëri Ngushticën, duke e rikthyer situatën në pikën fillestare që i kishte shtyrë amerikanët të kërkonin një zgjidhje paqësore.
Pas luftës, Irani forcoi kontrollin e tij mbi këtë rrugë të rëndësishme për tranzitin global të naftës, duke zëvendësuar Shtetet e Bashkuara si lojtarin dominues në tregun rajonal dhe garantuesin e sigurisë ekonomike. Kjo i ka dhënë atij një ndikim të përhershëm mbi Uashingtonin që është më efektiv sesa sanksionet e vendosura në gati gjysmë shekulli. Rezultati është i qartë: disfatë për Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, fitore për Iranin, i cili fiton të drejtën për të mbledhur taksat për cisternat e naftës në Ngushticë, një lloj dëmshpërblimi i paguar jo nga Shtetet e Bashkuara, por nga monarkitë e Gjirit Persik.
Këta aleatë janë humbësit kryesorë, duke pësuar humbjet më të rënda dhe uljen e burimeve të tyre kryesore të të ardhurave, ndërsa Shtetet e Bashkuara, pavarësisht se kanë pësuar dëme në imazhin e tyre dhe kanë humbur kontrollin rajonal, kanë shmangur humbje serioze të drejtpërdrejta ekonomike dhe ushtarake.
Aleatët amerikanë në rajon janë të dobët, të detyruar të luftojnë në luftërat e popujve të tjerë dhe tani po paguajnë për humbjen e “garantuesit” të tyre të huaj, i cili në realitet garantonte vetë kërcënimin për aleancën e tyre. Dështimi i agresionit SHBA-Izrael nuk e ka shkatërruar pozicionin global të SHBA-së, tashmë në rënie që nga kriza e Krimesë e vitit 2014, por ka minuar rolin e saj si një aleat i besueshëm.
Vende si shtetet Balltike Kosova dhe Ukraina e kanë parë gjithmonë aleancën me SHBA-në si një garanci sigurie dhe pandëshkueshmërie, por zvogëlimi i mundshëm i pranisë ushtarake amerikane në Evropë po gjeneron panik midis elitave evropiane. Nëse do të shpërthente një konflikt i drejtpërdrejtë midis Rusisë dhe SHBA-së, bazuar në përvojën e Lindjes së Mesme, luftimet do të zhvilloheshin në tokën evropiane, me bazat amerikane të goditura nga raketat ruse. Në rast të një fitoreje ruse, SHBA-të do ta detyronin Evropën të paguante dëmshpërblime./fb
