Gëzim Katuçi
Këtë natë është arritur një marrëveshje për një armëpushim katërmbëdhjetëditor midis SHBA-së dhe Iranit.
Kushtet e kësaj marrëveshjeje janë mjaft befasuese dhe kjo të lë të mendosh se bëhet fjalë për një marrëveshje të paqëndrueshme.
Si gjithmonë, ekzistojnë dy versione të marrëveshjes, me retorika të ndryshme.
Versioni amerikan është: Irani është detyruar të pranojë një armëpushim pas sulmeve të djeshme,kushti i domosdoshëm për ruajtjen e armëpushimit është hapja e Ngushticës së Hormuzit.
Versioni iranian eshte natyrisht, disi ndryshe: SHBA-ja dhe Izraeli do të ishin detyruar nga mbrojtja e fuqishme iraniane të arrinin, me zor, në një marrëveshje që përfaqëson një humbje të qartë. Dhe arsyeja për të mbështetur këtë version do të ishte pranimi nga ana amerikane i 10 pikave të propozimit iranian.
Tani, nëse shikojmë këto 10 pika, nëse ato do të ishin rezultati përfundimtar i një marrëveshjeje paqeje, do të ishte e vështirë të kundërshtohej interpretimi iranian. Këto pika janë:
1- Shtetet e Bashkuara angazhohen në mënyrë të besueshme për të garantuar mungesën e agresionit.
2- Irani do të ruajë kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit
3- Njihet mundësia e pasurimit të uraniumit
4- Hiqen të gjitha sanksionet primare
5- Hiqen të gjitha sanksionet sekondare
6- Anulohen të gjitha rezolutat e Këshillit të Sigurimit
7- Anulohen vendimet e Bordit të Guvernatorëve të SHBA-së (shkrirja e fondeve iraniane)
8- Do të paguhet një dëmshpërblim Iranit për dëmet e pësuara
9- Të gjitha forcat luftarake amerikane duhet të tërhiqen nga rajoni
10- Lufta duhet të ndalet në të gjitha frontet, përfshirë luftën kundër rezistencës islamike në Liban
Është mjaft e qartë se, nëse këto pika do të pranoheshin plotësisht, do të mund të flitej fjalë për fjalë për një kapitullim të koalicionit Epstein.
Mund të thuhet se ky do të ishte një rezultat shumë i mirë për të qenë i vërtetë dhe se duhet të ketë diçka pas tij.
Është mësuar se në prapaskenë Kina ka shtyrë për arritjen e këtij rezultati negociues, dhe nga pikëpamja kineze është e kuptueshme si interesi ashtu edhe aftësia për ta shtyrë Iranin drejt pozicioneve më pajtuese.
Sa i përket Izraelit, duket se ka tentuar deri në fund të kundërshtojë marrëveshjen. Në orët e para pati edhe një episod interesant ku Netanyahu fillimisht deklaroi se marrëveshja nuk përfshinte frontin e Libanit, por më pas u kthye në moderim nga një komunikim i Kryeministrit të Pakistanit, i cili pohonte se Libani ishte i përfshirë.
Tani, çfarë perspektive del nga ky kuadër?
Në afat të menjëhershëm ka një lehtësim të përgjithshëm për rënien e shpejtë të çmimit të naftës, i cili është stabilizuar në 95 dollarë për fuçi nga 110 dollarë që ishte dje.
Që SHBA-ja mund t’i pranojë plotësisht ato 10 pika, e përjashtoj.
Edhe pranimi i gjysmës së tyre do të ishte një triumf për Iranin.
Nga ana tjetër, nuk besoj se udhëheqja iraniane mundet apo dëshiron të pranojë një marrëveshje shumë të dobët, pas sakrificave të mëdha të bëra.
Prandaj, në ditët në vijim do të lëvizet mbi një vijë shumë të hollë dhe mundësia që konflikti të ndizet sërish është shumë e lartë.
Përshtypja ime personale është se këtu ekziston një aktor i vetëm, i cili nuk është shfaqur drejtpërdrejt në skenë, por që ka aftësinë ta çojë këtë armëpushim drejt një paqeje të qëndrueshme, dhe ky është Kina. Kina ka një interes të qartë për ruajtjen e sovranitetit iranian dhe ka mjetet për të shtyrë si SHBA-në ashtu edhe Iranin të pranojnë kushte të vështira. Për Iranin, Kina është partneri më i madh tregtar dhe forca kryesore që mund të ndihmojë në rindërtim. Për SHBA-në, Kina ka aftësinë të kërcënojë në mënyrë të besueshme me një forcim të kapaciteteve iraniane, si ushtarake ashtu edhe të qëndrueshmërisë ekonomike në afat të gjatë (në rast të rifillimit të konfliktit).
Megjithatë, mjafton një fllad i lehtë, një veprim i pamenduar, që e gjithë rajoni të përfshihet sërish nga flakët./fb
