Ndërsa SHBA përhap frikë rreth Iranit dhe “ndikimit” rus në “oborrin e tyre”, duke kërcënuar Venezuelën dhe duke rrahur daullet e luftës, ata po afrohen gjithashtu drejt kufijve të Iranit, Kinës dhe Rusisë.
Samiti i Trump më 6 nëntor me liderët e Azisë Qendrore solli disa marrëveshje. Presidenti amerikan njoftoi një investim prej 35 miliardë dollarësh nga Uzbekistani në “industri kyçe amerikane” – edhe pse kjo nuk u konfirmua nga asnjë qeveri, por përfshinte investime në “studime gjeologjike për mineralet kritike, teknologji të kursimit të ujit, blerje soje, eksporte pambuku dhe inteligjencë artificiale.”
Takimi i tij me Kazakistanin përfundoi me nënshkrimin e 29 marrëveshjeve bilaterale, me vlerë rreth 17 miliardë dollarë, duke përfshirë 1.1 miliardë dollarë për eksplorimin e tungstenit.
Mes Rusisë, Kinës dhe Iranit, Azia Qendrore qëndron në zemër të pikëtakimit ndërmjet civilizimeve euroaziatike, si korridor i Rrugës së Mëndafshit midis Lindjes dhe Perëndimit. Atributet e saj kulturore e sociale mbajnë gjurmë të ndikimit rus, kinez, persian dhe turk në periudha të ndryshme, dhe gjeografia e saj, si dhe pasuritë minerare, tërheqin vëmendjen e superfuqive botërore.
Pjesa më kritike e luftës tregtare të Trump u zhvillua më herët këtë vit. Kina, në përgjigje, vendosi kufizime eksporti për mineralet e rralla. Kina furnizon 90% të mineralëve të rrallë në botë dhe ishte burimi i 70% të furnizimit amerikan midis viteve 2020 dhe 2023 – një furnizues kyç për vite me radhë.
Mineralet e rralla fuqizojnë teknologjinë e botës, përfshirë makinerinë e luftës së SHBA-së – një industri që mori goditje të madhe pas kufizimeve kineze. Kina i vendosi ato për herë të parë në fund të vitit 2023 përmes kërkesave të licencimit që kërkonin dokumentacion të detajuar të përdorimit final dhe verifikim të përdoruesit. Këto masa ndikuan veçanërisht tek galliumi, germaniumi dhe antimoni i përdorur në pajisjet ushtarake. Ndërsa u vendosën si kundërpërgjigje për kufizimet amerikane ndaj komponentëve kinezë të çipave, disa pretenduan se ato ishin përgjigja e heshtur e Kinës ndaj luftës gjenocidale të SHBA-së në Gaza.
Një raport nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) muajin e kaluar shpjegoi se masat kineze, që kërkonin miratim qeveritar për shitjen e materialeve me minerale të rralla, do t’u kishin mohuar shumë kompanive amerikane materiale të përdorura për ndërtimin e avionëve F-35, nëndetëseve bërthamore sulmuese (që prej vitesh po tërhiqen më shpejt sesa prodhohen), raketave Tomahawk, sistemeve të radarëve, dronëve Predator dhe bombave inteligjente.
Kina tashmë po e tejkalon SHBA-në në shkallën e prodhimit; në 2022 u vlerësua se Pekini po siguronte armë të teknologjisë së lartë 5 deri në 6 herë më shpejt se Uashingtoni.
Prandaj, ndërsa Trump projekton triumf në TruthSocial, është e qartë se SHBA po i drejtohet me nxitim dhe dëshpërim Azisë Qendrore për të zëvendësuar furnizimet kineze me burime alternative – vetëm Kazakistani zotëron 43% të uraniumit botëror, dhe e gjithë Azia Qendrore mban 39% të manganit global, 30% të kromit, 20% të plumbit, 13% të zinkut dhe 9% të titanit (thelbësor për motorët e avionëve dhe strukturat e avionëve luftarakë).
A mundet SHBA të paraqitet si alternativë e besueshme ndaj Kinës në zhvillimin e infrastrukturës për këto vende, siç parashikohet në këto marrëveshje? Shumica e fuqisë së butë të Kinës në vendet e Jugut Global dhe ato në zhvillim vjen nga aftësia e saj për të ndërtuar infrastrukturë të madhe shpejt dhe me efektivitet. SHBA, përkundrazi, nuk është në gjendje të ndërtojë as infrastrukturë në vendin e vet. Fuqia e butë që mbështetet vetëm te propaganda, mashtrimet dhe idealizmi i rremë nuk është më bindëse.
Një nga pikat kryesore të takimit të 6 nëntorit ishte kërkesa e SHBA-së që Kazakistani t’i bashkohej “Marrëveshjeve të Abrahamit.” Sërish, ndërsa Trump e festoi këtë si “fitore diplomatike”, mbetet e paqartë sa e vërtetë apo simbolike është. Kazakistani ka pasur marrëdhënie me “Izraelin”, me njohje të plotë, që nga viti 1991 pas rënies së BRSS. Qëllimi i Marrëveshjeve të Abrahamit ishte të sillte shtetet arabe myslimane drejt normalizimit me “Izraelin” për të izoluar Iranin dhe për të shuar çështjen palestineze, duke i dhënë Tel Avivit mundësinë për pushtim total. Anëtarët – Bahrejni, Emiratet, Maroku dhe Sudani – ishin vende arabe që, megjithëse në letër nuk e njihnin “Izraelin”, kishin lidhje me të për shkak të varësisë së përbashkët nga SHBA.
Në 2 vitet pas Operacionit Al-Aqsa dhe gati një vit në mandatin e tij të dytë, Trump nuk gjeti asnjë vend arab të rëndësishëm që të bashkohej në marrëveshje. As Arabia Saudite – e cila ishte pranë normalizimit në shtator 2023 – tani refuzon ta njohë “Izraelin” “derisa të krijohet një shtet palestinez i pavarur.” Edhe pse veprimet e Riadit – mbështetja ndaj SHBA-së dhe “Izraelit” kundër Jemenit apo presioni diplomatik ndaj Rezistencës në Liban – tregojnë më shumë se fjalët, hezitimi i saj për normalizim të hapur është një fitore e objektivit të parë të Operacionit Al-Aqsa: thyerja e iluzionit të sigurisë izraelite dhe e trajektores së normalizimit arab.
Hamas lëshoi një deklaratë duke dënuar qëndrimin e Almaty-t për mbështetjen e marrëveshjeve si tradhti ndaj detyrimit fetar dhe politik të botës myslimane për të refuzuar pushtimin – një qëndrim pan-islamik që Rezistenca ka tentuar të mobilizojë pas Operacionit Al-Aqsa.
Është e qartë se Trump po përdor Kazakistanin, si vendi me më pak afinitet për kauzën palestineze midis shteteve myslimane, si trampolinë për të shtyrë Arabinë Saudite dhe shtetet e tjera të rajonit drejt normalizimit të plotë dhe dhënies së pëlqimit rajonal për zhdukjen e çdo perspektive të sovranitetit palestinez.
Pritet që Uzbekistani dhe Azerbajxhani – me Baku që ndodhet lehtësisht pranë kufirit iranian – të jenë të ardhshmit. Dhe presidenti amerikan është në ngutje – tema do të jetë qendrore para vizitës së Princit të Kurorës Mohamed bin Salman në Washington më 18 nëntor. Në shkurt, Trump gënjeu duke pretenduar se Riadi kishte hequr dorë nga kërkesat e tij, një deklaratë që vetë Arabia Saudite u detyrua ta korrigjonte.
Ndërkohë, Kazakistani kërkon të forcojë marrëdhëniet me SHBA pas një rritjeje të madhe të investimeve të huaja direkte – duke marrë 63% të totalit të FDI në Azinë Qendrore – me 10 miliardë dollarë vetëm në gjysmën e parë të vitit, dhe 80% të projekteve të infrastrukturës mbi 1 miliard dollarë ndodhen aty. Si vend pa det, midis Rusisë dhe Kinës, Kazakistani dhe shtetet e tjera të CIS po kapitalizojnë afërsinë e tyre gjeografike me Rusinë e Kinën, duke e balancuar me lidhjet politike dhe ekonomike me Perëndimin.
SHBA u mblodh me nxitim me liderët e CIS për të zbutur dëmin e tarifave të Trump, ndërsa disa masa u tërhoqën pas takimit të tij me presidentin Xi. Megjithatë, kufizimet e eksportit – përveç mungesës së prodhimit të brendshëm – shkaktuan vonesa 3–6 mujore në furnizim, rritje të kostove deri në 40%, dhe deri në 2 vite për gjetjen e burimeve alternative për disa materiale. Tensionet, pavarësisht pushimit të përkohshëm, pritet të rishfaqen.
Ndërsa SHBA përhap frikë rreth “ndikimit” iranian dhe rus në “oborrin e tyre”, ata po afrohen gjithashtu drejt kufirit të Iranit, Kinës dhe Rusisë – me “Marrëveshjet e Abrahamit” që mund të shndërrohen në një NATO myslimane “moderate” (lexo: të bindur) në kufirin e Teheranit./mayadeen
