Brian Berletic
(Shënim: Meqenëse X i Elon Musk nuk është ndryshe nga Twitter-i i Jack Dorsey-t dhe bashkëpunon me “deep state”, ai ende bllokon lidhjet e NEO-s, prandaj po e publikoj të gjithë artikullin më poshtë.)
SHBA-ja e ka vazhduar në mënyrë të provueshme luftën e saj kundër Iranit përmes zbatimit të planeve të përgatitura prej kohësh, që synojnë destabilizimin e vendit përmes protestave të mbështetura nga SHBA-ja dhe terroristëve të armatosur që kanë vënë në shënjestër qytete të mëdha gjatë disa ditëve radhazi.
Kjo vjen pas një lufte gati dyjavore që SHBA-ja dhe përfaqësuesit e saj izraelitë nisën kundër Iranit në mesin e vitit 2025 — luftë që u pezullua vetëm përpara raundit të radhës të destabilizimit dhe agresionit ushtarak, i cili duket se po zhvillohet tani.
Mes trazirave të organizuara nga SHBA-ja në janar 2026, SHBA-ja ka mbështetur hapur opozitën që bën thirrje që militantët e armatosur të vazhdojnë operacionet e tyre dhe madje të marrin institucionet qeveritare.
Associated Press citoi presidentin amerikan duke thënë: “vazhdoni të protestoni dhe merrni institucionet tuaja nëse mundeni”, si dhe se “ndihma është rrugës”, duke iu referuar kërcënimeve të mëparshme për sulme ushtarake amerikane kundër Iranit në mbështetje të opozitës.
Përtej mbështetjes retorike, prova të përfshirjes së drejtpërdrejtë të SHBA-së filluan të dalin në pah mes raportimeve të mediave perëndimore.
BBC-ja, në një artikull të fundit, pranoi — të fshehur thellë në raport — se “forcat e sigurisë janë vrarë gjithashtu”, duke nënkuptuar praninë e elementëve të armatosur rëndë mes të ashtuquajturave “protesta”. I njëjti artikull pranoi se informatorët që kontaktonin BBC-në nga brenda Iranit po përdornin lidhje satelitore “Starlink” — duke iu referuar rrjetit të komunikimit satelitor të SpaceX, me bazë në SHBA.
Kjo nuk është aspak befasuese. Që në vitin 2022, CNN raportonte se “Shtëpia e Bardhë ka zhvilluar bisedime me Elon Musk rreth mundësisë së vendosjes së shërbimit të internetit satelitor Starlink të SpaceX brenda Iranit”, si një nga disa mënyra për të “mbështetur lëvizjen protestuese iraniane”.
Më së fundmi, Forbes ka pranuar se “dhjetëra mijëra njësi Starlink po operojnë brenda Iranit”, një tregues se sa agresivisht u zbatua iniciativa e epokës së administratës Biden dhe më pas u vazhdua nën administratën pasuese të Trump-it.
Përtej vazhdimësisë së agjendës mes administratave presidenciale gjoja “kundërshtare”, planet për të mbështetur trazira të dhunshme brenda Iranit janë hartuar nga politikëbërësit amerikanë që në vitin 2009, në dokumentin e Institutit Brookings, “Which Path to Persia?”, dhe janë zbatuar pa ndërprerje nga çdo administratë pasuese, pavarësisht përkatësisë politike apo retorikës elektorale.
Dokumenti përmban kapituj të tërë me titujt “Revolucioni Portokalli: Mbështetja e një Kryengritjeje Popullore” dhe “Frymëzimi i një Kryengritjeje: Mbështetja e Grupeve të Pakicave dhe Opozitës Iraniane”, si dhe një kapitull të titulluar fjalë për fjalë “Lëreni Bibit: Lejimi ose Inkurajimi i një Sulmi Ushtarak Izraelit”, ku thuhet se “Shtetet e Bashkuara do t’i inkurajonin — dhe ndoshta edhe do t’i ndihmonin — izraelitët të kryenin vetë sulmet, me pritshmërinë që si kritikat ndërkombëtare ashtu edhe hakmarrja iraniane të devijoheshin nga Shtetet e Bashkuara dhe të drejtoheshin drejt Izraelit”, një skenar që do të realizohej fjalë për fjalë në mesin e vitit të kaluar.
Sa i përket trazirave të projektuara nga SHBA-ja, dokumenti i vitit 2009 propozon përdorimin e organizatave të shpallura si Organizata Terroriste të Huaja (FTO) nga Departamenti i Shtetit të SHBA-së, përfshirë Mujahedin-e Khalq (MEK), të cilën dokumenti pranon se është shumë jopopullore brenda Iranit, ka vrarë qytetarë amerikanë dhe personel ushtarak në vitet 1970, dhe me shumë gjasë ka kryer akte terroriste edhe ndaj të tjerëve që atëherë, por që megjithatë duhet të hiqet nga lista FTO e SHBA-së në mënyrë që SHBA-ja të ofrojë mbështetje më të madhe dhe më të hapur.
Në vitin 2012, MEK u hoq nga lista nën administratën Obama, pas viteve të lobimit nga neokonservatorët që më vonë do të rreshtoheshin në administratën e parë të presidentit Donald Trump.
Sa u përket grupeve të tjera që tani janë të përfshira në trazirat brenda Iranit, dokumenti i vitit 2009 deklaronte: “Shtetet e Bashkuara mund të zgjedhin të punojnë kryesisht me grupe të ndryshme etnike iraniane të pakënaqura (kurdë, beluçë, arabë, etj.) që kanë luftuar regjimin në periudha të ndryshme që nga revolucioni. Një koalicion i lëvizjeve etnike opozitare, veçanërisht nëse kombinohet me persë disidentë, do të përbënte një kërcënim serioz për stabilitetin e regjimit. Për më tepër, trazirat që vetë këto grupe krijojnë mund ta dobësojnë regjimin brenda vendit.”
Kjo është pikërisht ajo që po ndodh sot brenda Iranit.
Pavarësisht përgatitjeve për nënversion të brendshëm dhe për sulme të drejtpërdrejta ushtarake amerikane kundër Iranit, që shtrihen jo vetëm në administratat Biden–Trump, por edhe që nga administratat Bush i Ri dhe Obama, Irani i ka përballuar këto përpjekje për vite me radhë dhe duket se ka qenë të paktën pjesërisht i përgatitur për raundin më të fundit të trazirave të projektuara nga SHBA-ja.
Artikulli i përmendur më sipër i Forbes raportoi se Irani arriti të mbyllë jo vetëm shërbimet e internetit që militantët e mbështetur nga SHBA-ja po përdornin për të koordinuar veprimet dhe për të komunikuar me sponsorët e tyre të huaj, por gjithashtu arriti të bllokojë gjerësisht terminalet Starlink në rajone kritike.
I njëjti artikull spekulonte se suksesi i Iranit mund t’i atribuohet transferimit të kapaciteteve ruse të luftës elektronike, të përkryera në luftën me përfaqësues që SHBA-ja po zhvillon në Ukrainë, ku Starlink është përdorur gjithashtu gjerësisht.
Këto zhvillime nxjerrin në pah përparësinë e sigurimit dhe mbrojtjes së hapësirës informative kombëtare — hapësirë që në shekullin XXI përbën një fushë po aq kritike të sigurisë kombëtare sa hapësira ajrore, kufijtë tokësorë dhe brigjet detare. Dështimi për ta bërë këtë ka rezultuar katastrofik.
Armatosja e Hapësirës së Informacionit nga SHBA-ja në Shekullin XXI
Gjatë gjithë shekullit XXI, SHBA-ja ka armatosur qëllimisht dhe në mënyrë keqdashëse dominimin e saj mbi hapësirën globale të informacionit, veçanërisht përmes platformave të mediave sociale me bazë në SHBA, si X (ish-Twitter), Meta/Facebook, YouTube, Google, Instagram dhe shumë të tjera.
Që në vitin 2011, New York Times pranoi se e ashtuquajtura “Pranvera Arabe” ishte në fakt një fushatë destabilizimi rajonal e planifikuar dhe e përgatitur prej kohësh, e organizuar nga qeveria amerikane dhe partnerët e saj në sektorin e teknologjisë së madhe.
Artikulli i saj, “U.S. Groups Helped Nurture Arab Uprisings”, pranonte se “një numër grupesh dhe individësh të përfshirë drejtpërdrejt në kryengritjet dhe reformat që po përfshinin rajonin kishin marrë trajnim dhe financim nga organizata si International Republican Institute, National Democratic Institute dhe Freedom House, një organizatë jofitimprurëse për të drejtat e njeriut me bazë në Uashington, sipas intervistave të javëve të fundit dhe kabllove diplomatike amerikane të siguruara nga WikiLeaks”.
Artikulli pranonte gjithashtu se disa nga grupet opozitare kishin marrë pjesë në “një takim teknologjik në vitin 2008 në Nju Jork, ku u mësuan të përdornin rrjetet sociale dhe teknologjitë mobile për të promovuar demokracinë. Ndër sponsorët e takimit ishin Facebook, Google, MTV, Columbia Law School dhe Departamenti i Shtetit”.
Në fakt, ky “takim teknologjik” u mbajt çdo vit për disa vite dhe u mbështet në përvojën që qeveria amerikane kishte fituar nga ndërhyrje të ngjashme politike ndaj vendeve si Serbia, Gjeorgjia, Bjellorusia dhe Ukraina gjatë viteve 2000–2004.
The Guardian, në vitin 2004, pranoi se protestat e vazhdueshme në Kiev në atë kohë ishin “një krijim amerikan, një ushtrim i sofistikuar dhe i konceptuar shkëlqyeshëm i markimit perëndimor dhe marketingut masiv, i cili, në katër vende brenda katër vitesh, është përdorur për të shpëtuar zgjedhje të manipuluara dhe për të rrëzuar regjime të papëlqyeshme”.
Ai pranoi gjithashtu se “fushata u përdor për herë të parë në Evropë në Beograd në vitin 2000 për të mposhtur Slobodan Millosheviçin në kutinë e votimit. Richard Miles, ambasadori amerikan në Beograd, luajti një rol kyç. Dhe deri vitin pasues, si ambasador amerikan në Tbilisi, ai e përsëriti të njëjtën taktikë në Gjeorgji, duke trajnuar Mikhail Saakashvilin se si të rrëzonte Eduard Shevardnadzen. Dhjetë muaj pas suksesit në Beograd, ambasadori amerikan në Minsk, Michael Kozak, një veteran i operacioneve të ngjashme në Amerikën Qendrore, veçanërisht në Nikaragua, organizoi një fushatë pothuajse identike për të mposhtur udhëheqësin bjellorus Alexander Lukashenko”, e cila, siç pranoi artikulli, dështoi.
Kështu, nga viti 2000 deri më 2004, SHBA-ja tentoi rrëzime të njëpasnjëshme të qeverive të synuara në Evropën Lindore; në vitin 2011 i rafinoi këto teknika për të shkatërruar pjesën më të madhe të Botës Arabe; më pas rrëzoi me sukses qeverinë e Ukrainës dhe e zhyti vendin në një luftë shkatërrimtare me përfaqësues që nga viti 2014; ndërsa vitin e kaluar rrëzoi qeverinë e Nepalit pranë kufijve të Kinës; dhe tani po përpiqet hapur të përdorë të njëjtat taktika, të shoqëruara me kërcënimin e agresionit të drejtpërdrejtë ushtarak, për të rrëzuar qeverinë iraniane.
Ndërsa analistët kanë dokumentuar hendekun në rritje midis SHBA-së dhe fuqisë ushtarako-industriale të Rusisë dhe Kinës, SHBA-ja ka ruajtur një dominim pothuajse të pakontestueshëm mbi hapësirën globale të informacionit. Duke parë gjurmën e destabilizimit, vdekjeve dhe shkatërrimit që SHBA-ja ka lënë nga Afrika e Veriut në Azi dhe kudo në mes gjatë shekullit XXI, ajo ka kompensuar më shumë se sa mungesën e prodhimit ushtarako-industrial. Dominimi informativ amerikan ka rezultuar po aq, në mos më shumë, kërcënues për botën sesa kërcënimi ende i fuqishëm ushtarak i Amerikës.
Kërcënimi i SHBA-së ndaj Hapësirës Globale të Informacionit Kërkon Mbrojtje Globale
Rusia dhe Kina kanë — gjatë shumë viteve dhe përmes një pune të gjerë — siguruar hapësirat e tyre informative. Kjo u ka lejuar të sigurojnë dhe stabilizojnë hapësirën e tyre politike, duke krijuar harmoninë shoqërore të nevojshme jo vetëm për t’i mbijetuar përpjekjeve të vazhdueshme të SHBA-së për t’i rrethuar dhe frenuar këto dy fuqi globale, por në shumë raste edhe për të lulëzuar.
Kjo është arritur përmes krijimit të alternativave vendase ndaj platformave amerikane të mediave sociale që përndryshe dominojnë hapësirën globale të informacionit. Të dyja vendet kanë rrjete online që mund të shkëputen nga hapësira informative e ndikuar nga Perëndimi kur dhe nëse është e nevojshme.
Për më tepër, të dyja vendet kanë ndërtuar sisteme të brendshme që sigurojnë se burimet njerëzore kyçe — si programuesit dhe teknikët e nevojshëm për mirëmbajtjen e infrastrukturës fizike të hapësirës informative — trajnohen brenda vendit dhe në përputhje me interesat kombëtare, ashtu si edhe personeli mediatik, zyrtarët qeveritarë dhe shërbyesit e tjerë civilë që e përdorin këtë hapësirë.
Kjo nuk ndryshon nga infrastruktura fizike e çdo shteti sovran. Rrugët, hekurudhat, aeroportet dhe portet detare pranohen si thelbësore për sigurinë kombëtare dhe, për rrjedhojë, ndërtimi, mirëmbajtja, përdorimi dhe mbrojtja e tyre përcaktohen në përputhje me këtë fakt.
Fatkeqësisht, shumë politikëbërës në mbarë botën ende nuk e kanë kuptuar se hapësira informative në shekullin XXI është po aq e rëndësishme — në mos më e rëndësishme — sesa kjo infrastrukturë fizike apo fushat tradicionale të sigurisë kombëtare.
Lejimi i SHBA-së jo vetëm që të ofrojë platforma amerikane të mediave sociale në vend që vendet të zhvillojnë të tyret, por edhe që të kontrollojë rrjedhën e informacionit dhe, rrjedhimisht, idetë dhe konsensusin mbi këto platforma, është po aq i dëmshëm — ose edhe më keq — sesa t’u lejohet interesave të huaja të kontrollojnë kufijtë fizikë të një shteti, infrastrukturën dhe madje edhe qytetarët e tij.
Kostoja e dorëzimit të një fushe kyçe — në mos fushës kryesore — të sigurisë kombëtare Shteteve të Bashkuara është infiltrimi politik, kapja e institucioneve dhe madje kolapsi i plotë, siç e kanë treguar mjaftueshëm operacionet amerikane gjatë shekullit XXI nga Evropa te Bota Arabe, nga Azia dhe sërish mbrapsht.
Ndërsa bota multipolare mblidhet për të diskutuar bashkëpunimin në fushat tradicionale të sigurisë kombëtare, nevojitet urgjentisht vëmendje për sigurimin e hapësirës globale të informacionit nga ndikimi dhe kontrolli amerikan.
Rusia dhe Kina — të cilat eksportojnë armë për të ndihmuar vendet partnere të mbrojnë fushat tradicionale të sigurisë kombëtare — mund të eksportojnë gjithashtu alternativa të gatshme vendase ndaj platformave amerikane të mediave sociale, infrastrukturë fizike dhe porta lidhëse, si dhe pajisje të luftës elektronike për t’u mbrojtur nga ndërhyrje të tilla si ato që SHBA-ja sapo kreu në hapësirën informative iraniane, si edhe mundësi për të lidhur platformat vendase të mediave sociale me alternativa multipolare ndaj X, YouTube, Facebook dhe platformave të tjera amerikane.
Irani, një shtet me fuqi të konsiderueshme ushtarake konvencionale, është minuar dhe dobësuar për shkak të vonesës në sigurimin e hapësirës së tij informative dhe, rrjedhimisht, të hapësirës politike nga ndërhyrjet e huaja. Dhe ndonëse ka vepruar me vendosmëri në javët e fundit (dhe duket se është përgatitur të paktën muaj më parë), vetëm koha do të tregojë nëse kjo ka qenë në momentin e duhur apo tashmë shumë vonë.
E ardhmja e botës multipolare mund të mos varet nga sa i madh është hendeku me hegjemoninë amerikane në aspektin e fuqisë tradicionale ushtarake, por nga sa shpejt pjesa tjetër e botës e kupton rëndësinë e kontrollit të hapësirës informative — rëndësi që SHBA-ja e ka kuptuar dhe shfrytëzuar gjatë gjithë shekullit XXI.
Brian Berletic është studiues dhe shkrimtar gjeopolitik me bazë në Bangkok.
/X
